به گزارش ایکنا، این کتاب، حاصل قلم محمد رستم، استاد اندیشه اسلامی و فلسفه جهانی در دانشگاه کارلتون و مدیر اجرایی مؤسسه توکات است که به‌ تازگی با ترجمه‌ میترا سرحدی توسط انتشارات فلات منتشر شده و در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است. 

نویسنده در این اثر ۴۰۲ صفحه‌ای، با عبور از رویکردهای متداول که فلسفه را صرفاً ابزاری برای دفاع از دین می‌دانند، به تبیین وحدت بنیادین میان عقل فلسفی و وحی قرآنی در اندیشه صدرایی می‌پردازد. 

رحمت؛ محور هستی‌شناسی صدرایی

ایده مرکزی این کتاب بر این پایه استوار است که نظام فلسفی ملاصدرا بر مدار «رحمت الهی» می‌چرخد. رستم در تحلیل دقیق خود از تفسیر ملاصدرا بر سوره فاتحه نشان می‌دهد که چگونه صدرالمتألهین، وجود را عین خیر و نخستین جلوه رحمت الهی می‌داند. او در این اثر با تفکیک دقیق میان «رحمت رحمانیه» (رحمت تکوینی و فراگیر) و «رحمت رحیمیه» (رحمت هدایتی و کمال‌بخش)، عالم هستی را صحنه‌ای برای تجلی پیوسته فیض و رحمت معرفی می‌کند.

نگاهی نو به معاد و سرنوشت نهایی

یکی از بخش‌های این کتاب، بحث معادشناسی و فرجام جهان است. محمد رستم با تحلیل مبانی عرفانی و فلسفی ملاصدرا، خوانشی متفاوت از مفهوم عذاب ارائه می‌دهد. بر اساس استدلال نویسنده، با تکیه بر اصل غلبه رحمت بر غضب، جهنم در اندیشه ملاصدرا نه یک مکان انتقام‌جویانه، بلکه مرحله‌ای پاک‌کننده و درمانی برای نفس است که در نهایت به شمول رحمت عام الهی بر همه موجودات می‌انجامد؛ دیدگاهی که به نظریه انقطاع عذاب بسیار نزدیک است.

ساختار پژوهشی و روش‌شناسی

«هرمنوتیک ملاصدرا» تنها به تفسیر اختصاص ندارد، بلکه در فصول آغازین خود به روش‌شناسی معرفت در حکمت متعالیه پرداخته و چگونگی همگرایی برهان عقلی، کشف عرفانی و وحی قرآنی را در دستگاه فکری صدرالمتألهین تبیین می‌کند. این اثر با بهره‌گیری از تسلط نویسنده بر متون عربی و عرفان ابن‌عربی، نشان می‌دهد که قرآن در نگاه ملاصدرا، عالمی معنایی است که با مراتب هستی هماهنگ است و مفسر حقیقی باید توانایی عبور از ظاهر به باطن را داشته باشد.

این کتاب که به‌عنوان اثری مرجع برای پژوهشگران حوزه فلسفه اسلامی و مطالعات قرآنی شناخته می‌شود، خواننده را فراتر از مباحث کلاسیک «اسفار»، به سفری در لایه‌های پنهان و معنوی حکمت متعالیه دعوت می‌کند.

انتهای پیام