محمود ملکی، معاون علمی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان رضوی با اشاره به مسئله عهدشکنی در قرآن و بازتاب آن در حوادث تاریخ اسلام اظهار کرد: در تفاسیر قرآن کریم حکایتی نقل شده است از زنی در مکه که به ریسندگی مشغول بود. او از سپیده‌دم تا نیمروز نخ می‌ریسید، اما در پایان روز رشته‌هایی را که با زحمت تابیده بود یکی‌یکی از هم می‌گسست و کار خود را به نقطه آغاز بازمی‌گرداند، این کار هر روز او بود؛ صبح می‌ریسید و عصر همان رشته‌ها را پنبه می‌کرد.

وی ادامه داد: قرآن کریم در نکوهش کسانی که با خداوند پیمان می‌بندند و برای استحکام آن سوگند یاد می‌کنند اما سپس آن را می‌شکنند از همین مثال بهره گرفته و می‌فرماید: «وَلَا تَكُونُوا كَالَّتِي نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِن بَعْدِ قُوَّةٍ أَنكَاثًا تَتَّخِذُونَ أَيْمَانَكُمْ دَخَلًا بَيْنَكُمْ أَن تَكُونَ أُمَّةٌ هِيَ أَرْبَىٰ مِنْ أُمَّةٍ» (نحل: ۹۲)؛ مانند آن زنی نباشید که رشته خود را پس از محکم بافتن از هم می‌گسست و سوگندهای خویش را به این دلیل که گروهی از گروه دیگر افزون‌ترند وسیله فریب و نیرنگ میان خود قرار می‌داد.

ملکی با بیان اینکه از نگاه قرآن برخی افراد پیمان می‌بندند و حتی برای استحکام آن سوگند یاد می‌کنند، اما همان سوگندها را دستاویزی برای فساد قرار می‌دهند، گفت: گاه هنگامی‌که می‌بینند طرف مقابل از نظر عِده و عُده کمتر است پیمان خود را می‌شکنند و به سوی گروهی می‌روند که قدرت و توان بیشتری دارند.

این پژوهشگر حوزه معارف اسلامی ادامه داد: در برخی از این نامه‌ها آمده بود «لیس علینا امام»؛ یعنی ما امامی نداریم و در اینجا مراد از امام، خلیفه است و این عبارت نشان می‌دهد که آنان خلافت یزید را نپذیرفته بودند و از امام حسین(ع) می‌خواستند برای پذیرش رهبری جامعه به کوفه بیاید. از سوی دیگر، گزارش شده است که نویسندگان نامه‌ها در نمازهای جمعه و عیدی که نعمان بن بشیر والی کوفه اقامه می‌کرد، شرکت نمی‌کردند و از آنجا که اقامه این نمازها از شئون حاکم اسلامی است، این رفتار نیز نشانه‌ای از بیعت نکردن آنان با حاکم وقت بود.

وی افزود: در برخی نامه‌ها نیز تصریح شده بود که «مردم منتظر شما هستند و رأیی جز شما ندارند»؛ عبارتی که نشان می‌دهد سخن از تصمیمی سیاسی و حکومتی است، همچنین در مواردی از آمادگی سپاه برای حمایت از امام حسین(ع) سخن گفته شده بود. با ورود مسلم بن عقیل به کوفه و بیعت رسمی مردم با نماینده امام این تعهد رنگ عملی به خود گرفت، اما با انتشار شایعه حرکت سپاهی از شام به سوی کوفه و نیز در پی تهدیدها و تطمیع‌های عبیدالله بن زیاد بسیاری از مردم از گرد مسلم پراکنده شدند.

معاون علمی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی ادامه داد: در واقع فضای تبلیغاتی و فشارهای سیاسی چنان شکل گرفت که مردم گمان کردند شمار دشمنان از آنان بیشتر است و همین تصور سبب شد بسیاری عقب‌نشینی کنند، بیعت خود را بشکنند و مسلم بن عقیل را تنها بگذارند؛ واقعه‌ای که در نهایت به شهادت او در نهم ذی‌حجه انجامید.

معاون علمی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی گفت: حضرت زینب(س) با این تعبیر مردم کوفه را به همان زنی تشبیه کردند که رشته‌های بافته خود را از هم می‌گسست؛ مردمی که بر عهد خود سوگند خورده بودند اما هنگامی که قدرت مخالفان را بیشتر دیدند، پیمان خویش را شکستند.

انتهای پیام