زهرا عاصمی، پژوهشگر دینی در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان رضوی با بیان اینکه باید تعریفی نو از کنشگری اجتماعی را ارائه داد، اظهار کرد: در این نگاه نو، جایگاه این مفهوم نه در مقام قضاوت و کنترل دیگران، بلکه در جایگاه حمایت از خیر جمعی و تعالی عمومی تعریف می‌شود.

این پژوهشگر دینی مؤثرترین شکل کنشگری اخلاقی را سکوت گویا یا همان عمل عنوان کرد و گفت: وقتی فردی در محیط کار صادق است یا در ترافیک صبورانه رفتار می‌کند، در واقع بدون استفاده از کلام، استانداردهای اخلاقی را بازتعریف کرده و در اینجا جایگاه فرد از ناظر به الگو تغییر پیدا می‌کند.

این استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه مواجهه با ناهنجاری‌ها در دنیای امروز نباید با تندی یا تحقیر همراه باشد، زیرا منجر به گسست اجتماعی و لجاجت می‌شود، اظهار کرد: جایگزینی سرزنش با پرسش‌های تأمل‌برانگیز رویکرد کاربردی است و پرسیدن این پرسش از خود که آیا سرزنش کردن یک شخص به منافع بلندمدت ما کمک می‌کند یا نه می‌تواند جایگاه فرد را از یک منتقد به یک مشاور تبدیل کند.

وی تصریح کرد: مسئولیت‌پذیری اجتماعی تبدیل ارزش‌ها به رویه است، به‌عنوان مثال اگر به‌جای اعتراض به کثیف بودن محیط، سیستمی برای جمع‌آوری زباله در محله ایجاد شود، یا اگر به‌جای برخورد نادرست با بدحجابی، تقدیر از دختران و زنان محجبه صورت بگیرد، آنگاه شکل عملی و نوآورانه‌ای برای پاسداری از ارزش‌های اخلاقی انجام می‌شود که بسیار کاربردی‌ و تأثیرگذارتر خواهد بود.

عاصمی بیان کرد: مسئولیت‌پذیری اجتماعی زمانی کارآمد است که محبت جایگزین اجبار شود و هدف نهایی به‌جای اصلاح دستوری دیگران، بهبود کیفیت زیست جمعی باشد، در واقع هر اقدامی که منجر به کاهش رنج انسان‌ها، افزایش عدالت و گسترش زیبایی در جامعه شود، مصداق بارز این کنشگری اجتماعی محسوب می‌شود.

وی افزود: برای پیاده‌سازی این رویکرد در دو سطح خانواده و جامعه، باید بر محور تربیت در خانه و مدیریت اثرگذاری در جامعه تمرکز کرد. در خانواده، مسئولیت‌پذیری نباید در قالب دستورات خشک و یک‌طرفه باشد، زیرا منجر به گسست عاطفی و لجاجت نسل جدید می‌شود، از این‌رو باید به‌جای توصیه به کارهای نیک، فضای انجام آن‌ را فراهم کرد.  مواجهه با رفتارهای آسیب‌زای فرزندان نیز باید از طریق تحلیل پیامدها صورت گیرد، زیرا اگر به‌جای برچسب زدن به رفتار اشتباه فرزند (مانند گفتن اینکه این کار بد است)، روی پیامد عمل تمرکز شود آنگاه او به‌جای احساس گناه، به‌سمت تفکر انتقادی و پذیرش مسئولیت سوق داده می‌شود.

عاصمی با اشاره به اینکه در سطح جامعه باید از تک‌روی به سمت شبکه‌سازی حرکت کنیم تا مقاومت‌های اجتماعی کاهش یابد گفت: در فضای اجتماعی رویکرد نو آن است که هرگونه نقد رفتاری را در قالب حفاظت از منافع مشترک بیان کنیم تا مسئولیت‌پذیری اخلاقی از وظیفه ذهنی به یک سبک زندگی کاربردی تبدیل شود.

انتهای پیام