اشکان ممبینی، کارشناس ارشد مسائل بین‌الملل، در گفت‌وگو با ایکنا با اشاره به مؤلفه‌های قدرت در نظام بین‌الملل اظهار کرد: تحولات سال‌های اخیر بار دیگر نشان داده است که قدرت کشورها صرفاً در تجهیزات نظامی، توان اقتصادی یا شاخص‌های مادی خلاصه نمی‌شود، بلکه موقعیت ژئوپلیتیکی نیز یکی از مهم‌ترین عناصر شکل‌دهنده به اقتدار ملی و میزان اثرگذاری کشورها در معادلات جهانی است.

وی افزود: جمهوری اسلامی ایران به دلیل قرار گرفتن در یکی از حساس‌ترین مناطق جهان، یعنی غرب آسیا، و همچنین برخورداری از اشراف راهبردی بر تنگه هرمز، دارای یک مزیت ژئوپلیتیکی بسیار مهم است؛ مزیتی که از ویژگی‌های طبیعی و موقعیت جغرافیایی کشور ناشی می‌شود و امکان حذف یا انتقال آن به نقطه‌ای دیگر وجود ندارد.

این کارشناس مسائل بین‌الملل با بیان اینکه تنگه هرمز فراتر از یک مسیر دریایی است، تصریح کرد: این آبراه یکی از مهم‌ترین شاهراه‌های انرژی جهان به شمار می‌رود و بخش قابل توجهی از انتقال نفت و انرژی مورد نیاز بازارهای جهانی از این منطقه انجام می‌شود؛ از همین رو، امنیت و ثبات در تنگه هرمز همواره یکی از موضوعات مهم در محاسبات قدرت‌های بزرگ و بازیگران منطقه‌ای بوده است.

وی ادامه داد: هرگونه تحول در وضعیت امنیتی تنگه هرمز می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای بازارهای انرژی، تجارت بین‌المللی و حتی معادلات سیاسی و امنیتی جهان داشته باشد؛ به همین دلیل این منطقه همواره در کانون توجه تحلیلگران و مراکز مطالعاتی بین‌المللی قرار داشته است.

ممبینی با اشاره به بازتاب اهمیت تنگه هرمز در رسانه‌های غربی گفت: در ماه‌های اخیر نیز رسانه‌های مطرح غربی از جمله نیویورک‌تایمز و وال‌استریت ژورنال، بخش قابل توجهی از تحلیل‌های خود را به جایگاه این آبراه اختصاص داده‌اند که این مسئله نشان می‌دهد حتی در محافل غربی نیز اهمیت نقش ایران در معادلات امنیتی این منطقه به خوبی درک شده است.

امنیت تنگه هرمز با مشارکت کشورهای منطقه امکان‌پذیر است

وی با اشاره به دیدگاه جمهوری اسلامی ایران درباره امنیت منطقه اظهار کرد: ایران همواره بر این اصل تأکید داشته است که امنیت خلیج فارس و تنگه هرمز باید توسط کشورهای منطقه و با مشارکت کشورهای ساحلی تأمین شود و حضور قدرت‌های فرامنطقه‌ای نه تنها راه‌حل پایدار برای امنیت منطقه نیست، بلکه در بسیاری از مواقع زمینه‌ساز افزایش تنش و بی‌ثباتی شده است.

این کارشناس مسائل بین‌الملل افزود: تجربه چند دهه گذشته نشان داده است که حضور نظامی بیگانگان در منطقه نتوانسته امنیت پایدار ایجاد کند و حتی در مواردی به تشدید رقابت‌های امنیتی و افزایش ناامنی منجر شده است.

وی با بیان اینکه راهبرد جمهوری اسلامی ایران در قبال تنگه هرمز بر پایه بازدارندگی و دفاع از منافع ملی است، گفت: ایران همواره اعلام کرده است که حفظ امنیت خطوط کشتیرانی، تأمین امنیت منطقه و جلوگیری از تهدید منافع ملی، از اصول اساسی سیاست‌های آن در این حوزه محسوب می‌شود.

ممبینی تصریح کرد: توان بازدارندگی ایران باعث شده است که هرگونه محاسبه درباره آینده امنیت انرژی و تجارت دریایی در منطقه، بدون در نظر گرفتن نقش جمهوری اسلامی ایران امکان‌پذیر نباشد و حتی قدرت‌های بزرگ نیز ناچار باشند جایگاه ایران را در معادلات خود لحاظ کنند.

فشارها نتوانسته جایگاه ژئوپلیتیکی ایران را کاهش دهد

وی با اشاره به تلاش برخی کشورها برای محدود کردن نقش منطقه‌ای ایران اظهار کرد: تحولات سال‌های اخیر نشان داده است که فشارهای سیاسی، اقتصادی و تحریم‌ها نه تنها نتوانسته‌اند از اهمیت موقعیت ژئوپلیتیکی ایران بکاهند، بلکه در بسیاری از موارد موجب آشکارتر شدن نقش و اهمیت جمهوری اسلامی ایران در معادلات منطقه‌ای شده‌اند.

این کارشناس مسائل بین‌الملل ادامه داد: هرچه شرایط منطقه پیچیده‌تر می‌شود و رقابت‌های راهبردی میان بازیگران مختلف افزایش می‌یابد، اهمیت نقش ایران در تأمین ثبات و امنیت مسیرهای حیاتی منطقه نیز بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد.

وی تأکید کرد: تنگه هرمز امروز صرفاً یک آبراه جغرافیایی نیست، بلکه بخشی از قدرت ملی جمهوری اسلامی ایران و یکی از عناصر مهم در تعریف جایگاه راهبردی کشور محسوب می‌شود.

ممبینی افزود: کشوری که بر یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان اشراف دارد، از یک ظرفیت ژئوپلیتیکی ویژه برخوردار است و این ظرفیت می‌تواند در کنار سایر مؤلفه‌های قدرت مانند توان دفاعی، انسجام داخلی و دیپلماسی فعال، زمینه‌ساز افزایش نقش‌آفرینی آن در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی شود.

وی در پایان اظهار کرد: در شرایطی که نظم امنیتی و موازنه قدرت در غرب آسیا در حال تغییر و بازتعریف است، جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر ظرفیت‌های راهبردی خود، به‌ویژه موقعیت ممتاز در تنگه هرمز، همچنان یکی از بازیگران مهم و تعیین‌کننده معادلات ژئوپلیتیکی منطقه باقی خواهد ماند.

انتهای پیام