«وحدت» استراتژی تمدنی امام شهید برای اقتدار امت اسلامی است
«وحدت» در اندیشه امام شهید، حضرت آیتالله العظمی سیدعلی حسینی خامنهای، نه یک رویکرد دیپلماتیک یا مصلحتی، که یک «استراتژی تمدنی» و «فریضهای فراتر از مرزهای جغرافیایی» است. ایشان با نگاهی کلان به چالشهای پیش روی جهان اسلام، وحدت را تنها مسیر دستیابی به عزت و اقتدار امت اسلامی در عصر حاضر میدانستند. شیخ عبدالله […]
«وحدت» در اندیشه امام شهید، حضرت آیتالله العظمی سیدعلی حسینی خامنهای، نه یک رویکرد دیپلماتیک یا مصلحتی، که یک «استراتژی تمدنی» و «فریضهای فراتر از مرزهای جغرافیایی» است. ایشان با نگاهی کلان به چالشهای پیش روی جهان اسلام، وحدت را تنها مسیر دستیابی به عزت و اقتدار امت اسلامی در عصر حاضر میدانستند. شیخ عبدالله دقاق، روحانی بحرینی در گفتوگو با ایکنا با بازخوانی منظومه فکری آن رهبر فرزانه، ابعاد دیدگاههای ایشان در باب تقریب مذاهب، موانع این مسیر و نقش نخبگان در عبور از بحرانهای فرقهای را واکاوی کرده است.
مشروح این مصاحبه در ادامه میآید:
ایکنا ـ نگاه رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران به مسئلهٔ وحدت میان مسلمانان چگونه بود و چرا آن را ضروری میدانست؟
امام شهید، حضرت آیتالله سیدعلی حسینی خامنهای، وحدت اسلامی را یک فریضه شرعی و ضرورتی راهبردی و تمدنی برای امت اسلامی میدانستند، نه صرفاً شعاری سیاسی یا تاکتیکی مقطعی. ایشان تأکید میکردند که دشمنان اسلام، امت اسلامی را به عنوان یک پیکر واحد هدف قرار میدهند و میان مذاهب مختلف اسلامی تفاوتی قائل نیستند؛ از اینرو، مقابله با چالشهای سیاسی، نظامی و فرهنگی تنها از طریق وحدت مسلمانان، همبستگی آنان بر محور مشترکات اساسی و پرهیز از اختلافات امکانپذیر است و این امر موجب تقویت تواناییهای امت اسلامی خواهد شد.
ایکنا ـ ایشان چه عواملی را موانع اصلی تقریب میان مذاهب اسلامی میدانست؟
آیتالله خامنهای موانع اساسی تقریب و وحدت اسلامی را در امور زیر میدانستند:
الف) تعصب مذهبی و انحصارگرایی فرقهای؛ ایشان این مسئله را از مهمترین موانع داخلی وحدت اسلامی برمیشمردند و میفرمودند: «یک مانع داخلی برای وحدت وجود دارد و آن تعصب مذهبی است. این تعصب در میان همه مذاهب وجود دارد و باید از میان برداشته شود.»
ایشان تأکید داشتند که پایبندی به اعتقادات مذهبی امری مشروع است، اما مشکل از آنجا آغاز میشود که دفاع از مذهب به دشمنی با دیگر مذاهب یا اهانت به مقدسات آنان تبدیل شود.
ب) دامن زدن به اختلافات مذهبی و تاریخی در عرصه عمومی؛ ایشان میان پژوهش علمی و تحریک احساسات عمومی تفاوت قائل بودند.
ج) پروژههای استکباری و استعمارگرانهای که با هدف تجزیه و تفرقه در امت اسلامی دنبال میشوند. از جمله سخنان مشهور ایشان این بود: «دشمنان امت اسلامی میخواهند میان ایران و جهان اسلام و نیز میان خود مسلمانان فاصله ایجاد کنند.»
د) جریانهای تکفیری و افراطی؛ آیتالله خامنهای تکفیر را خطرناکترین ابزار برای پارهپاره کردن امت اسلامی میدانستند و در این زمینه فرمودند: «جریانهای تکفیری در عمل در خدمت اهداف قدرتهای استکباری، دولتهای استعمارگر و رژیم صهیونیستی هستند، هرچند تحت پوشش اسلام فعالیت کنند.»
هـ) ناآگاهی نسبت به منافع مشترک امت اسلامی و سرگرم شدن به نزاعهای جزئی و حاشیهای.
ایکنا ـ مبارزه با تفرقه در سخنرانیها و پیامهای رهبر شهید تا چه اندازه مورد تأکید بود؟
مبارزه با تفرقه و فتنهٔ مذهبی جایگاهی محوری در سخنرانیها و پیامهای آیتالله خامنهای داشت. ایشان بارها تأکید میکردند که دامن زدن به نزاعهای طایفهای یکی از خطرناکترین پروژههایی است که جهان اسلام را هدف قرار داده است و حفظ وحدت امت از مهمترین وظایف دینی و سیاسی عصر حاضر به شمار میرود.
ایشان همواره تصریح میکردند که وحدت به معنای یکی شدن مذاهب یا حذف ویژگیهای اعتقادی و فقهی آنان نیست، بلکه به معنای توافق بر منافع عالی امت اسلامی و همکاری مشترک برای دفاع از آنهاست.
ایکنا ـ ایشان چگونه وحدت اسلامی را با عزت، قدرت و پیشرفت امت اسلامی پیوند میدادند؟
امام خامنهای(قدس سره) بر این باور بودند که عزت، استقلال و پیشرفت علمی، سیاسی و اقتصادی امت اسلامی در گرو وحدت و انسجام آن است و تفرقهٔ مذهبی موجب هدر رفتن ظرفیتها و تضعیف توان مقابله با چالشهای خارجی میشود؛ در حالی که وحدت، امکان بهرهگیری از ظرفیتهای عظیم ملتهای مسلمان را در مسیر نهضت و پیشرفت فراهم میسازد.
ایکنا ـ رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران برای تحقق تقریب مذاهب اسلامی چه اقداماتی انجام داد؟
از مهمترین اقدامات و راهکارهایی که ایشان از آنها حمایت کردند یا بر آنها تأکید داشتند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
ـ حمایت از گفتوگو و نشستهای علمی میان علمای مذاهب اسلامی.
ـ تقویت فعالیتهای مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی.
ـ تأکید مستمر بر حرمت اهانت به نمادها و مقدسات مذاهب اسلامی.
ـ احیای مناسبت «هفته وحدت اسلامی» به عنوان فرصتی برای تحکیم همگرایی میان مسلمانان.
ـ تمرکز بر مسائل مشترک امت اسلامی، به ویژه مسئلهٔ فلسطین.
ایکنا ـ از دیدگاه ایشان، نقش علما و نخبگان دینی در تحقق تقریب مذاهب چیست؟
شهید آیتالله خامنهای معتقد بودند که علما و نخبگان دینی مسئولیتی بزرگ در این زمینه بر عهده دارند و این مسئولیت از طریق امور زیر تحقق مییابد:
ـ ترویج فرهنگ احترام متقابل میان پیروان مذاهب.
ـ پرهیز از سخنان تحریکآمیز و رفتارهایی که موجب فتنه میشود.
ـ تأکید بر مشترکات اعتقادی، فقهی و تمدنی.
ـ آگاهسازی مردم نسبت به خطر پروژههای غربی و صهیونیستی که در پی تقسیم و تجزیهٔ امت اسلامی هستند.
ـ گسترش ارتباطات علمی و فرهنگی میان نهادهای دینی مختلف.
ایکنا ـ آیا در سیره و رهنمودهای رهبر شهید نمونههایی از احترام به پیروان مذاهب مختلف اسلامی وجود دارد؟
بله، آیتالله العظمی خامنهای در مناسبتهای گوناگون بر ضرورت احترام به همهٔ مذاهب اسلامی تأکید کردهاند و مواضع شناختهشدهای در حرمت اهانت به شخصیتها و مقدسات مسلمانان که موجب ایجاد فتنه میان شیعه و سنی میشود، اتخاذ کردهاند.
ایشان همچنین به طور مستمر بر ضرورت مدیریت اختلافات مذهبی در چارچوب برادری اسلامی، همزیستی و احترام متقابل تأکید داشتند. افزون بر این، با علمای اهل سنت دیدار میکردند و همواره بر مهمترین مسئلهٔ جهان اسلام، یعنی مسئله فلسطین، تأکید میورزیدند. با وجود آنکه اکثریت مردم فلسطین از اهل سنت هستند، عملکرد ایشان نشان داد که برای همه پیروان مذاهب اسلامی احترام قائلاند.
ایکنا ـ ایشان چگونه از وحدت اسلامی در برابر جریانهای افراطی و تفرقهافکن دفاع میکردند؟
امام خامنهای(قدس سره) با این جریانها از راههای زیر مقابله میکردند:
ـ محکوم کردن اندیشهٔ تکفیری و رد منطق حذف و طرد مذهبی.
ـ افشای نقش برخی قدرتهای بینالمللی و منطقهای در دامن زدن به درگیریهای فرقهای.
ـ دعوت به گفتوگو و تفاهم میان مسلمانان.
ـ تأکید بر این نکته که اختلافات فقهی و کلامی هرگز مجوز دشمنی یا درگیری میان افراد یک امت واحد نیست.
ایکنا ـ رابطه اندیشه وحدتگرای رهبر شهید با محور مقاومت چیست؟
آیتالله خامنهای معتقد بودند که مقاومت در برابر اشغالگری و سلطهٔ بیگانگان، عرصهای عملی برای تجلی وحدت اسلامی است. از اینرو، محور مقاومت بر اساس این دیدگاه، بر همکاری میان مؤلفههای مختلف اسلامی و قومی برای مقابله با اشغالگری و دفاع از مسائل سرنوشتساز امت اسلامی استوار است؛ در رأس این مسائل نیز موضوع فلسطین و شهر مقدس قدس قرار دارد.
بر همین اساس، ایشان از حزبالله لبنان، جنبش حماس، جنبش جهاد اسلامی و دیگر جریانهای مقاومت در منطقه حمایت میکردند.
انتهای پیام
این مطلب بدون برچسب می باشد.
- دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
- پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.