محمد حسن‌زاده، رئیس دانشگاه محقق اردبیلی در گفت‌و‌گو با ایکنا با تبیین جایگاه دانشگاه در اندیشه رهبر شهید انقلاب اسلامی اظهار کرد: نهاد علم و دانشگاه در بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی نقشی اساسی دارد، زیرا دانشگاه تربیت‌کننده نسلی است که ادامه‌دهنده راه بزرگان انقلاب اسلامی بوده و باید کشور را به قله‌های پیشرفت برساند. این فرآیند، نقشه راه تمدنی کشوری را ترسیم می‌کند که آینده خود را بر پایه سرمایه پایان‌ناپذیر علم، اندیشه و دانش بنا کرده است.

وی افزود: به عنوان عضوی از جامعه دانشگاهی، سال‌ها در کنار دانشجویان، پژوهشگران و نخبگان این سرزمین فعالیت کرده‌ام و به این باور رسیده‌ام که نگاه رهبر شهید به نهاد علم و دانشگاه، نگاهی فراتر از یک مرکز آموزشی بود. در این نگاه، دانشگاه قلب تپنده پیشرفت کشور است که باید به صورت همزمان انسان، اندیشه، فناوری و مسئولیت اجتماعی را پرورش دهد. اگر این چهار رکن در کنار یکدیگر قرار گیرند، دانشگاه علاوه بر تولید دانش، به معمار آینده ایران تبدیل خواهد شد و مسیر دستیابی به قله‌های پیشرفت را هموار خواهد کرد.

رئیس دانشگاه محقق اردبیلی با اشاره به تأکیدات رهبر شهید بر جایگاه علم گفت: ایشان بار‌ها با استناد به حدیث «العلم سلطان» یادآور می‌شدند که اقتدار واقعی ملت‌ها از مسیر علم می‌گذرد. در دنیای امروز، کشوری که دانش تولید می‌کند، قواعد بازی را نیز تعیین می‌کند و کشوری که صرفاً مصرف‌کننده دانش دیگران باشد، ناگزیر در مدار وابستگی باقی خواهد ماند. از همین رو، دانشگاه باید به کانون تولید قدرت نرم جمهوری اسلامی تبدیل شود؛ قدرتی که بر پایه دانایی و دانش شکل می‌گیرد.

حسن‌زاده ادامه داد: یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این نگاه، پیوند ناگسستنی علم با اخلاق است. رهبر شهید معتقد بودند اخلاق انسانی و علم انسانی شرط توسعه است، زیرا توسعه‌ای که از ارزش‌های انسانی فاصله بگیرد، هرچند ظاهری پیشرفته داشته باشد، در نهایت به بی‌عدالتی، تبعیض و سلطه منجر خواهد شد. ایشان همواره هشدار می‌دادند که فناوری باید همراه با ایمان باشد، در غیر این صورت به ابزاری در خدمت ظلم و استکبار تبدیل خواهد شد.

وی با بیان اینکه تجربه جهان معاصر نیز این حقیقت را اثبات کرده است، اظهار کرد: پیشرفته‌ترین فناوری‌ها اگر از اخلاق تهی شوند، می‌توانند به ابزار جنگ، تحریم، تخریب محیط زیست و فشار بر ملت‌ها تبدیل شوند. از این منظر، همراهی علم و اخلاق یک شعار فرهنگی نیست، بلکه ضرورتی راهبردی برای ساختن آینده‌ای پایدار است. دانشگاهی که تنها متخصص تربیت کند، اما نسبت به مسئولیت اجتماعی بی‌تفاوت باشد، بخش مهمی از رسالت خود را نادیده گرفته است. دانشجو باید علاوه بر مهارت، دغدغه مردم و سرنوشت کشور را نیز داشته باشد.

رئیس دانشگاه محقق اردبیلی با اشاره به مسئله‌محور بودن علم در اندیشه رهبر شهید گفت: ایشان همواره تأکید داشتند که علم زمانی ارزشمند است که در خدمت توسعه و حل مشکلات جامعه قرار گیرد. پژوهشی که تنها در کتابخانه‌ها باقی بماند یا مقاله‌ای که هرگز به حل مسائل واقعی مردم منجر نشود، اگرچه ممکن است در نظام‌های ارزیابی علمی امتیاز کسب کند، اما از فلسفه وجودی دانشگاه فاصله گرفته است. دانشگاه زمانی موفق خواهد بود که بتواند برای اقتصاد، سلامت، محیط زیست، صنعت، کشاورزی و حکمرانی کشور راه‌حل ارائه دهد.

وی افزود: رهبر شهید علم را موتور پیشرفت و توسعه می‌دانستند و معتقد بودند آینده ایران باید بر پایه علم و فناوری بنا شود. این نگاه تنها یک آرمان نبود، بلکه در عرصه سیاست‌گذاری نیز تجلی یافت. تشکیل معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری در سال ۱۳۸۵ با پیشنهاد رهبر معظم انقلاب، یکی از مهم‌ترین اقدامات ساختاری برای پیوند میان دانشگاه، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان بود که زمینه شکوفایی شرکت‌های فناور، حمایت از پژوهشگران، توسعه اقتصاد دانش‌بنیان و تجاری‌سازی دستاورد‌های علمی را فراهم کرد.

حسن‌زاده با تأکید بر جایگاه نخبگان در توسعه کشور گفت: رهبر شهید همواره بر استفاده از ظرفیت نخبگان تأکید داشتند و معتقد بودند سرمایه اصلی ایران نه نفت و گاز، بلکه مغز‌های خلاق جوانانی است که اگر فرصت رشد و اعتماد به آنان داده شود، خواهند توانست مرز‌های دانش را جابه‌جا کنند.

وی ادامه داد: نمونه‌های عینی این رویکرد را می‌توان در پیشرفت‌های ایران در حوزه فناوری نانو، صنعت هسته‌ای و سلول‌های بنیادی مشاهده کرد. این موفقیت‌ها صرفاً دستاورد‌های فنی نیستند، بلکه نشان‌دهنده ظرفیت دانشگاه‌های ایرانی برای تبدیل دانش به اقتدار ملی هستند و این پیام روشن را دارند که هرگاه به دانشگاه اعتماد شود، دانشگاه نیز می‌تواند نام ایران را در میان کشور‌های پیشرو جهان ثبت کند.

رئیس دانشگاه محقق اردبیلی با اشاره به افق ترسیم‌شده از سوی رهبر شهید خاطرنشان کرد: آرمان ایشان بسیار فراتر از دستیابی به چند فناوری پیشرفته بود. رهبر شهید معتقد بودند ایران باید به جایگاهی برسد که ملت‌های دیگر برای بهره‌گیری از پیشرفت‌های علمی کشور، زبان فارسی را فرا بگیرند. تحقق این چشم‌انداز نیازمند پژوهش عمیق، مدیریت علمی، سرمایه‌گذاری پایدار، آزادی اندیشه، حمایت از نخبگان و تقویت دانشگاه‌های مسئله‌محور است.

وی در پایان تصریح کرد: امروز نهاد علم و دانشگاه ایران در برابر یک انتخاب تاریخی قرار دارد؛ یا به نهادی صرفاً آموزشی تبدیل شود که دانش را مصرف می‌کند، یا به نهادی تمدن‌ساز که دانش را تولید، فناوری را بومی و آینده کشور را طراحی می‌کند. باور دارم اگر دانشگاه‌های جمهوری اسلامی ایران همان نگاهی را که رهبر شهید ترسیم کرده بود، سرلوحه حرکت خود قرار دهند، دستیابی به قله‌های علمی جهان نه یک آرزو، بلکه مسیری دست‌یافتنی خواهد بود؛ مسیری که عزت ملی، استقلال علمی و پیشرفت پایدار ایران را تضمین می‌کند.

انتهای پیام