به گزارش ایکنا، بسته خبری این هفته، به مناسبت‌هایی چون میلاد حضرت معصومه(س) و امام رضا(ع) و نیز نکوداشت شهید لاریجانی پرداخته است. همچنین بررسی میراث حکمی رهبر شهید، ادامه سلسله جلسات جنگ رمضان به روایت سوره‌ها، معرفی و انتشار کتاب‌ها و نشریات تازه از دیگر رویدادهای این هفته بود.

در بخش اخبار دانشگاهی نیز خبرهایی همچون تصویب اعطای عنوان «استاد ممتاز» به استادان شهید، ارتقای رتبه فصلنامه دانشگاه تهران به چارک نخست Q1 پایگاه اسکوپوس و قرار گرفتن ۱۱ دانشگاه ایرانی در فهرست برترین دانشگاه‌های جهان از نظر شهرت آکادمیک از جمله خبرهای امیدوارکننده این هفته به شمار می‌آید. تأکید وزیر علوم، تحقیقات و فناوری بر تأمین مسکن دانشگاهیان و توسعه خوابگاه‌های متأهلی و بهره‌برداری از هزار واحد خوابگاه متأهلی، همچنین حضور ۹۰ دانشگاه ایرانی در نظام رتبه‌بندی آسیایی تایمز ۲۰۲۶ از دیگر اخبار مهم این هفته بود.

 

فراخوان پویش ملی تحول در اصلاح نظام تعلم و تربیت در جنگ

اندیشکده فرهنگ و تربیت اسلامی دانشگاه امام صادق(ع) با انتشار فراخوانی، از پژوهشگران، معلمان و صاحب‌نظران دعوت کرد تا ایده‌ها، تحلیل‌ها و راهکارهای خود را برای اصلاح و بازسازی نظام تعلیم و تربیت ایران در یکی از حساس‌ترین مقاطع تاریخی کشور ارائه کنند. از جمله محورهای این فراخوان می‌توان به موضوعاتی همچون «کتب درسی و جنگ وجودی»، «آموزش حضوری و شیوه‌های جایگزین در شرایط بحران»، «برنامه‌های پرورشی»، «تربیت بدنی»، «مدارس خارج از کشور و نظم نوین جهانی»، «فضای کالبدی مدرسه»، «آسیب‌های اجتماعی کودکان و نوجوانان» و «نقش مشارکت مردمی در اداره آموزش و پرورش» اشاره کرد. علاقه‌مندان می‌توانند آثار خود را در قالب یادداشت تحلیلی، جستار، نقد، گزارش سیاستی یا مقاله علمی تا پایان خردادماه ۱۴۰۵ ارسال کنند. دریافت اطلاعات بیشتر و ارسال آثار از طریق پیام به شناسه @ahmad_beyk امکان‌پذیر است.

 

بازخوانی یک حدیث رضوی درباره فضیلت زیارت حضرت معصومه(س)

این هفته همزمان با آغاز دهه کرامت، سرویس اندیشه یادداشتی از سیدمجید نبوی، مدرس دانشگاه، منتشر کرد که به تبیین جایگاه معنوی حضرت فاطمه معصومه(س) و آثار تربیتی زیارت ایشان اختصاص داشت. محور اصلی این یادداشت، شرح حدیثی از امام رضا(ع) بود که می‌فرماید: «هر کس او را زیارت کند، بهشت از آنِ اوست». نویسنده با واکاوی این روایت، به بیان معنای عمیق زیارت و پیوند آن با مسیر هدایت و تقرب الهی پرداخت. در این یادداشت تأکید شده است که زیارت صرفاً یک سفر یا حضور ظاهری در حرم نیست، بلکه حضوری آگاهانه همراه با معرفت، محبت، ادب و تجدید عهد با ارزش‌های اهل‌بیت(ع) است. نویسنده توضیح می‌دهد که وعده «بهشت» در این روایت، ناظر به زیارتی است که با ایمان، اخلاص و ولایت‌پذیری همراه باشد و انسان را به اصلاح نفس، تقوا و مسئولیت‌پذیری سوق دهد. از این منظر، زیارت حضرت معصومه(س) یک حرکت تربیتی و تحولی درونی است، نه صرفاً انجام یک عمل عبادی ظاهری. نبوی همچنین به جایگاه حضرت معصومه(س) به‌عنوان الگویی از زن مؤمن، عالم و ولایت‌مدار اشاره می‌کند و نقش حرم ایشان را در شکل‌گیری هویت علمی و معنوی شهر قم برجسته می‌سازد. به باور او، زیارت این بانوی بزرگوار «مدرسه تربیت روح» و کانونی برای بازسازی معنوی انسان است که هم امید به رحمت الهی می‌دهد و هم مسئولیت عمل صالح و پایبندی به مسیر هدایت را یادآور می‌شود.

 

صلح از موضع عزت؛ بازخوانی فقهیِ «آتش‌بس» در اندیشه رهبر شهید

کرسی ترویجی «مشروعیت‌سنجی پذیرش صلح پیشنهادی دشمن و تأثیر مخالفت افکار عمومی بر آن با تأکید بر آرای فقهی آیت‌الله العظمی خامنه‌ای» با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین محمد طالبی؛ عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) و حجت‌‌الاسلام والمسلمین محمدرضا خلیل‌زاده؛ عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) برگزار شد. سخنرانان تأکید کردند مسئله‌ صلح در فقه شیعه سابقه‌ای روشن دارد و چیزی بیرون از سنت اسلامی نیست. آنان گفتند فضای سیاسی امروز گاهی از مبانی فقهی فاصله گرفته و به افراط‌گرایی میل کرده است؛ تا جایی که برخی گروه‌ها هر نوع گفت‌وگو با دشمن را حرام می‌دانند، در حالی‌که منابع دینی تصویر دیگری نشان می‌دهند.

طالبی بیان کرد صلحِ مورد بحث، «صلح در دل جنگ» است؛ همان هدنه یا آتش‌بس موقت. او نشان داد که قرآن و سیره پیامبر(ص) و امام علی(ع) راه صلح را بسته نمی‌دانند، مشروط به آنکه «مصلحت» بر آن حاکم باشد و عزت مسلمین افول نکند. به گفته او، مهم‌ترین معیار شرعی برای صلح، تشخیص مصلحت است و این تشخیص تنها به عهده ولی‌فقیه است؛ نه احساسات عمومی، نه فضای مجازی. خلیل‌زاده نیز افزود، بدبینی بخشی از جریان انقلابی ریشه تاریخی دارد اما نباید باعث شود راه‌های مشروع فقهی «نامشروع» جلوه داده شوند. از دید رهبر شهید، مصلحت نه امری حاشیه‌ای بلکه بخشی از حکم اولیه صلح است و افکار عمومی، بر خلاف احکام حکومتی، در این حکم اولیه نقشی ندارد.

 

عقلانیت معنوی و اقناع مردم، محور حکمرانی در اندیشه شهید لاریجانی

در نشستی علمی که از سوی مجمع عالی حکمت اسلامی دفتر کرمانشاه 6 اردیبهشت برگزار شد، دیدگاه‌های شهید علی لاریجانی درباره نسبت «عقلانیت و حکمرانی» بررسی شد. محمد خیاط زنجانی، مدیر گروه فابک این مجمع، در این نشست تأکید کرد که از نگاه این فیلسوف شهید، جوهر حکمرانی صحیح بر «خرد معنوی، مشارکت مردم و اقناع عمومی» استوار است.خیاط زنجانی با اشاره به کتاب اخیر شهید لاریجانی با عنوان «عقل و سکوت در حکمرانی»، توضیح داد که او اندیشه فلاسفه مسلمان همچون ابن‌ سینا، علامه طباطبایی و شهید مطهری را با فلسفه غرب مقایسه کرده و از نبود مبانی فلسفی روشن در حکمرانی کشور انتقاد کرده است. وی همچنین به تأثیرپذیری لاریجانی از سیداحمد فردید اشاره کرد و گفت او با وجود ارتباط نزدیک با فردید، استقلال فکری خود را حفظ کرده و بر نقش عقلانیت اصیل در پیشبرد حکمرانی تأکید داشته است.

گزارش کامل این نشست را اینجا بخوانید.

در این هفته سلسله یادداشت‌ها و نشست‌هایی با هدف رجوع به میراث فکری و حکمی رهبر شهید از سوی صاحبان فکر و قلم نوشته و برگزار شد، متن کامل آنها را اینجا بخوانید:

اصول نظری مذاکره از منظر رهبر شهید

هنر تربیت اجتماعی رهبر شهید

راستگویی در کلام رهبر شهید قوام یک تمدن است

شاخصه‌های استکبارستیزی در اندیشه قرآنی رهبر شهید

سفری ۲۵۰ ساله به قلب حقیقت

 

امام رضا(ع) و الگوی «صلح و جنگ» در منظومه اهل‌ بیت(ع)

حجت‌الاسلام مهدی علیزاده، عضو هیئت علمی و پژوهشگر بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی در گفتگو با ایکنا با نگاهی معرفتی و تحلیلی، از ماه ذی‌القعده به‌عنوان «ماه امام رضا(ع)» یاد کرد و با تکیه بر منظومه فکری اهل‌ بیت(ع)، به تبیین مفاهیمی چون کرامت، مقاومت، صلح و جنگ در شرایط امروز می‌پردازد. او در این گفت‌وگو بیان کرد بزرگداشت دهه کرامت و موالید نورانی این ماه یعنی حضرت امام رضا(ع)، حضرت معصومه(س) و حضرت شاهچراغ(ع)، در حقیقت پاسداشت پیام‌آوران الهی است که در امتداد مسیر امامت و تحقق آیه شریفه «اَلْیومَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دینَکُمْ»، نقشی بی‌بدیل در ترویج اسلام ناب ایفا می‌کنند. نکته کلیدی که در تحلیل سیره معصومین(ع) باید بدان توجه داشت و در کتاب «انسان ۲۵۰ ساله» اثر رهبر شهید نیز بر آن تأکید شده، نگریستن به اسلام به مثابه یک «منظومه واحد» است؛ مسیری پیوسته از عصر نبوی تا دوران امام حسن عسکری(ع) و متعاقب آن در عصر غیبت. در این نگاه منظومه‌ای، جنگ و صلح (یا به تعبیر دینی آن، مهادنه) هیچ‌کدام اصالت مطلق ندارند، بلکه هر دو ابزاری برای صیانت از اصل دین و اجرای فرامین الهی هستند.

بیشتر بخوانید: امام رضا(ع)؛ نقطه پرگار وحدت امت اسلامی

بیشتر بخوانید: ضرورت بازخوانی منطقِ کنشِ رضوی برای انسان معاصر

بیشتر بخوانید: سیره مناظراتی امام رضا(ع)، الگویی برای مواجهه علمی با الحاد مدرن

 

نقشه راه «زیست رضوی»؛ از امنیت عاطفی در خانه تا پیوست‌های فرهنگی در میدان

معصومه ظهیری؛ استاد حوزه خواهران و دبیر ستاد راهبری زن و خانواده حوزه علمیه در گفت‌وگو با ایکنا به بررسی ابعاد حقوقی و عاطفی زندگی رضوی پرداخته است؛ از واکاوی حق امنیت عاطفی همسر و مدیریت هوشمندانه خطاها با ابزار «تغافل»، تا ایستادگی بر عزت نفس فقرا در برابر کبر ثروتمندان. این واکاوی، تصویری روشن از امامی را ارائه می‌دهد که خانواده را یک «عهد الهی» و اخلاق اجتماعی را بر پایه کرامت انسانی می‌دانست.

متن کامل گفت‌وگو را اینجا بخوانید. 

 

شهید لاریجانی؛ نماد حکمت زیسته و سیاستمداری کم نظیر 

نشست نکوداشت فیلسوف سیاستمدار، شهید دکتر علی لاریجانی، به همت مؤسسه شیعه‌شناسی 9 اردیبهشت در قم برگزار شد. در این مراسم اساتید برجسته حوزه و دانشگاه به تبیین ابعاد علمی و سیره عملی این شهید والامقام پرداختند. پروفسور محمد لگنهاوزن، استاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، در این نشست با ارزشمند توصیف کردن شخصیت شهید لاریجانی گفت: ایشان تلاشی جدی برای عملیاتی کردن فلسفه اسلامی در متن جامعه داشت. حجت‌الاسلام والمسلمین حمیدرضا شریعتمداری، استاد دانشگاه ادیان و مذاهب با اشاره به تربیت وی در خانواده‌ یک عالم فقیه و مجتهد و اهل علم، گفت: اصالت خانوادگی ایشان حتما در شخصیت او نقش‌آفرین بوده است. او نماد حکمت و فلسفه زیسته بوده است که در عربی به الحکمه المعاشه تعبیر می‌شود و زیست او حکیمانه بود.

حجت‌الاسلام والمسلمین محسن الویری نیز در بخش دیگری از این نشست گفت: ما در جامعه سیاست‌زده امروز می‌بینیم که مفاهیم دینی خرج برخی دوره‌های زمانی کوتاه مدت می‌شود ولی مفهوم آقازادگی، مثبت و دارای پیشینه در فرهنگ دینی ما هست و لازم است این نگرش منفی تغییر کند. یکی از ویژگی‌های ایشان که او را از دیگران متمایز کرد برخاستن از بیوتات صالحه و به ارث بردن یکسری صفات پسندیده بود.

گزارش کامل این نشست را اینجا بخوانید.

سایر اخبار مرتبط با نکوداشت شهید لاریجانی که به مناسبت چهلمین روز شهادت ایشان توسط اندیشمندان و پژوهشگران برگزار شد :

شهید لاریجانی تبلور «حکمران حکیم» و تکیه‌گاه مردم در نظام امامت بود

شهید لاریجانی ولایت فقیه را عامل بن‌بست‌شکنی در حکمرانی می‌دانست

ریشه اختلال در حکمرانی، غفلت از بنیادهای فلسفی قانون اساسی است

مرکز تحقیقات اسلامی مجلس از برکات وجودی شهید لاریجانی است

روحانیت در عمق وجود شهید لاریجانی متبلور بود

 

سوغات هوش مصنوعی در جدیدترین شماره «سیاست‌نامه»

«سیاست‌نامه» سی‌وششم پس از ذکر رویدادهای حقوق و علوم‌ سیاسی و سرمقاله رضا داوری‌ اردکانی با عنوان «هوش مصنوعی نه علم می‌آورد نه امید»، یادنامه خود را به سیدجواد طباطبایی اختصاص داده است. در این فصل، شیرین رستگارپور نویسنده و مترجم با «اگر امروز سیدجواد میان ما بود چه می‌گفت؟» و وحید بهرامی عین‌القاضی دانش‌آموخته علم سیاست با «غیبت یک ذهن؛ بن‌بست یک زمان» یاد این پژوهشگر فلسفه، تاریخ، حقوق و سیاست را گرامی داشته‌اند. اما پرونده این شماره به طنز مطبوعاتی اختصاص یافته است. در این فصل، مرضیه نگهبان‌مروی روزنامه‌نگار با «طنز مطبوعاتی؛ از اوج تا هبوط» که به‌مناسبت نخستین سالگرد درگذشت سیدابراهیم نبوی انتشار یافته، دوره‌ای مهم از تاریخ رسانه‌ای کشور را تبیین می‌کند. سایه اقتصادی‌نیا نویسنده و پژوهشگر، دیگر مؤلف این فصل است که با «رومانتیزه کردن یک تلخی» در باب خودکشی نبوی و دیگر نویسندگان و هنرمندان ایرانی می‌نویسد. «داور؛ انرژی، طنز و شور» به‌ قلم احمد عربانی کاریکاتوریست به چگونگی تبدیل نبوی به «داور» پرداخته و رویا صدر پژوهشگر و طنزپرداز نیز با «چه جای خنده است؟» معتقد است طنزپردازان عطای نوشتن در رسانه رسمی را به لقایش بخشیده‌اند.

 

بعثت امت؛ نقشه‌ راه کنشگری جهانی مردم ایران در منظومه فکری رهبر شهید

کتاب «بعثت امت» به قلم محمدرضا کوهکن، ثمره پژوهشی چندساله در مرکز رشد دانشگاه امام صادق(ع) است که با تکیه بر آراء اندیشه‌ای رهبر شهید انقلاب، مدلی بومی برای حضور مردم در عرصه‌های بین‌المللی ارائه می‌دهد. این اثر که با مقدمه حجت‌الاسلام پناهیان منتشر شده، تلاش می‌کند ضمن تبیین رسالت جهانی ملت ایران، ابزارهای لازم برای دیپلماسی عمومی و کنشگری در سطح جهانی را در اختیار نخبگان و عموم مردم قرار دهد.این کتاب، مجموعه‌ای گسترده از مباحث نظری و مستندات را در قالبی پژوهشی ارائه کرده و برای مخاطبان علاقه‌مند به مطالعات اندیشه‌ای و مبانی فکری، منبعی مرجع محسوب می‌شود.

 

کتاب «جایگاه حدیثی امام رضا(ع) در اهل سنت» منتشر شد

همزمان با ایام دهه کرامت، کتاب «جایگاه حدیثی امام رضا(ع) در اهل سنت» از سوی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی روانه بازار نشر شد تا ابعاد علمی و تقریبی سیره رضوی را از منظر فریقین تبیین کند. این اثر پژوهشی که به بررسی جایگاه والای امام هشتم(ع) در منابع روایی اهل سنت می‌پردازد، در فصول متعدد به تحلیل مبانی دینی زیارت، مشروعیت فقهی آن و همچنین جلوه‌های حضور عالمان برجسته اهل سنت در بارگاه منور رضوی اختصاص یافته است. یکی از محورهای کلیدی این کتاب، واکاوی مناظرات و احتجاجات امام رضا(ع) به عنوان راهکاری عملی برای تقریب ادیان و مذاهب در جامعه جهانی است. همچنین «تأمل فلسفی در مناظره امام رضا(ع) در باب اصطفاء اهل‌ بیت(ع)» و بررسی «مقام امامت و نقش آن در کلمه توحیدیه» از دیگر مباحث تخصصی است که در این اثر به چاپ رسیده است.

 

بازخوانی دوازده راز موفقیت در پرتو حکمت و عرفان در کتاب «رازهای سلیمان»

کتاب «رازهای سلیمان (حکمت و موفقیت)» نوشته دانیل دی اولیویرا و ترجمه پارسا علی جعفری، اثری است که تلاش می‌کند ارتباط میان حکمت، ثروت و سعادت را از نگاه دینی و فلسفی بررسی کند. نویسنده با الهام از حضرت سلیمان و با استفاده از آیات قرآن، روایات و سخنان اندیشمندان، اصولی را معرفی می‌کند که می‌تواند مسیر موفقیت و زندگی متعادل را برای انسان روشن سازد.این کتاب با مقدمه‌ای درباره مفهوم حکمت در سنت‌های دینی و فلسفی آغاز می‌شود. در این بخش، نویسنده توضیح می‌دهد که حکمت تنها دانش نظری نیست، بلکه ترکیبی از دانایی و عمل درست است. در متون اسلامی و فلسفی، حکمت به‌عنوان «خیر کثیر» معرفی شده و عاملی برای رشد اخلاقی و فکری انسان دانسته می‌شود. در ادامه، کتاب به بررسی جایگاه حکمت در فرهنگ ایرانی و اسلامی می‌پردازد و به اندیشه‌های حکیمان و عارفانی مانند بایزید بسطامی، ابوسعید ابوالخیر و شهاب‌الدین سهروردی اشاره می‌کند. همچنین مفهوم «حکمت خسروانی» و نقش آن در شکل‌گیری فلسفه و عرفان ایرانی بررسی می‌شود.

انتهای پیام