به گزارش ایکنا از همدان، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا محمدی پیام، مدرس دانشگاه، به مناسبت فرا رسیدن ایام اعتکاف، یادداشتی را در اختیار ایکنا همدان قرار داده است که مشروح آن را در زیر می‌خوانیم:

اعتکاف به معنی «محبوس کردن خود در یک مکان محدود و ایجاد محدودیّت در رفتارهای خود» است.

«عُکوف» یعنی «بسته بودن و خود را به یک نقطه‌‌ای منحصر کردن»، برای اینکه خلوتی در دل به‌‌وجود بیاید که فرد بتواند فرصت ارتباط صمیمی و خالص با آفریننده هستی را پیدا کند.

اعتکاف عبادتی است که جنبه‌‌ی ریاضت دارد. «ریاضت» یعنی ایجاد ورزیدگی معنوی. بسیاری از عبادات اسلامی همین‌ حالت را دارند. یعنی موجب ورزیدگی روحی و تعالی شخصیت فرد می‌شوند. این عبادات خاص برای این است که بعد درونی و دوز معنویت و سطح پرواز مرغ دل را ارتقا بخشیم.

بر پایه دیدگاه کارشناسان دینی کم‌ترین مدت اعتکاف سه روز است که تا نُه روز یا ده روز نیز می‌توان اعتکاف نمود. دو روز نخست مستحب است. اگر معتکف مغرب روز دوم را درک کرد روز سوم واجب می‌شود و درصورت خلل به اعتکاف، باید کفاره بدهد و قضای اعتکاف را نیز انجام دهد. پیامبر خاتم دهه‌‌ پایانی ماه صیام را در مسجد مدینه اعتکاف می‌نمود و کارها را از همانجا مدیریت می‌کرد.

امروزه گرایش مردم به این عمل مستحبی افزون شده و عشق و شوق جوان‌ها حیرت‌‌انگیز است. در تاریخ این کشور چنین شور و شوقی به اعتکاف ثبت نشده است. در ایّام‌‌البیض رجب پیش از انقلاب اسلامی (۱۳-۱۵ رجب) در قم که سال‌ها کانون عبادت و فقاهت بوده فقط در یک مسجد اعتکاف گزارش شده و آن‌هم تنها توسط ۳۰-۴۰ نفر از طلاب. اما پس از انقلاب جمعیت ثبت‌نام‌کننده جوان برای اعتکاف در مساجد چشمگیر و خیره‌کننده است. در رسانه‌ها می‌توان دید که جوانان و دانشجویان از مدت‌ها پیش صف می‌کشند و نوبت می‌گیرند تا نوبتشان برسد و گاهی جا و امکانات به‌قدر استقبال از آنان وجود ندارد. حال که مغناطیس محبت الاهی و ذکر خدا، دل‌های جوانان را به سوی خود کشیده است، باید فرصت را مغتنم بشماریم و در این عرصه کارهای بایسته‌ای را رقم بزنیم.

به‌هوش باشیم که همه‌‌ی فرصت‌ها در درون خود تهدیدهایی هم دارند. در این فرصت، باید موضوع «آسیب‌‌شناسی» را جدی بگیریم تا اعتکاف از مدار اصلی خود خارج و منحرف نشود. در نگاه منابع دینی، اعتکاف جای عبادت است. البته عبادت فقط نماز و روزه نیست. فلسفه اجتماع در مسجد را باید درک کنیم تا اعتکاف در جایگاه واقعی خود معنا شود. عناصر لاینفک اعتکاف روزه، نماز، احیا، اجتماع در مکان محدود، پرهیز از شهوات و حتی کلام زائد و مخاصمه و تجارت و… است. در مسجد آداب خاصی نیز لازم است. مانند دوام طهارت، استمرار ذکر و توجه به خدا، پرهیز از خندیدن و بلند صحبت کردن و مزاحمت برای دیگران.

این عناصر به ما نشان می‌دهد که باید سکوت و وقوف و گرسنگی و بیداری و شب‌زنده‌داری و قرائت قرآن و تضرع و توبه و دعا و استماع مواعظ و توجه به رفتارهای سالکان طریقت دین و اهل تجربه در میدان بندگی برای معتکفان مدنظر باشد و از عوامل غفلت و شهوت خواب و خوراک و گفتار و تکاپوی دنیوی دوری کنند.

شاید بتوان ارتباط خوب با معتکفین، نشست‌های دوستانه و برادرانه، تعلیم‌وتعلم و تجربه و یادگیری معاشرت اسلامی از کارشناسان دینی را که با جوان‌ترها معتکف شده‌اند از جمله مصادیق عبادت در اعتکاف دانست. بنابراین باید برای این اهداف برنامه‌‌ریزی کنیم. پس مهم‌‌ترین کار کارگزاران اعتکاف، برنامه‌‌ریزی در این راستاست. خدای ناکرده، اگر برنامه‌‌ریزی نکنیم و این‌همه جوانِ مشتاق و شوریده‌ که برای اعتکاف وارد مساجد شده‌‌اند، وقتشان تلف شود و وظایف خود را ندانند و نیروهای جوان را هدر بدهیم، نه‌تنها کار مفیدی صورت نگرفته که ممکن است زیان‌‌آفرین هم باشد. چراکه به نام دین رفتارهای نادرستی را به آنان منتقل کرده‌ایم و چهره نادرستی از دین را به‌آنان نشان داده‌ایم. پس برنامه‌‌ریزی باید هوشمندانه و با توجه به هدف و معنای اعتکاف باشد.

در برخی مساجد شاید کسی برنامه‌‌ریزی کند که فیلم نشان دهد. اما اکران فیلم احتیاج به ایام‌‌البیض و مسجد ندارد و با روح اعتکاف در تعارض است. اعتکاف برای نزدیک شدن به خدا است و باید از رهزن‌های اعتکاف حذر کنیم. باید دل معتکف و مغز و فکر او به خدا نزدیک شود. وقتی انسان در درون با خدای خود انس پیدا کرد، در ظاهرِ او نیز اثر می‌گذارد و نشان داده می‌شود.

اگر در دل خشوع به وجود آید، خضوع هم به دنبال آن می‌‌آید و در زندگی شخص نمودار می‌شود و اثر می‌گذارد. اثر آن پس از سه روز تطهیر باطن، تغییر رفتار و تحول اندیشه و  پاکی معنوی اوست. طبیعتاً چنین محصول برآمده از کارخانه اعتکاف نباید مرتکب بسیاری از خطاها و انحرافات و آلودگی‌ها شود. در نتیجه اعتکاف برای زندگی شخص به ذخیره‌ی باعظمت و مهمی تبدیل می‌شود. بنابراین باید مراقبت شود که اعتکاف طبق دستور دین به‌درستی انجام گیرد و درست هدایت شود.

در شاخصی روشن‌تر می‌توان گفت؛ باید عالمان باتجربه و گویندگان خوبی دعوت شوند تا معارف دینی را به معتکفان بیاموزند و از جنجال‌های گوناگونی که در حاشیه‌‌سازی‌‌های معمول جامعه نقش دارند، پرهیز شود. باید این سه روز را برای تقویت جهات معنوی و ارتباط با خدا اختصاص دهیم. اما برای برنامه‌های مختلف، میدان‌ها و عرصه‌‌های دیگر بسیار است که در آن عرصه‌‌ها می‌توان برنامه‌های دیگر را دنبال کرد. اما این سه روز را به ارتباط‌گیری با خدا اختصاص دهیم. برنامه‌‌ریزی‌ها نیز باید بر همین محور شکل گیرد.

یکی دیگر از آسیب‌های اعتکاف تبدیل آن به منبع درآمدزایی برای مساجد است. پول گرفتن باید در حد نیاز خدمات معتکفان باشد که بهتر است همین موارد نیز برای معتکفان گوشزد و به حداقل‌‌ها اکتفا شود.

اعتکاف بر رکن روزه‌داری و محدودسازی شهوات استوار است ولی برخی مساجد با هزینه‌های سنگین، اعم از هدایای خیرین و پرداختی‌های معتکفان، افطاری و سحری‌های چرب و شیرین و پذیرایی‌های مختلف میوه و نوشیدنی را برای معتکفان تدارک می‌بینند که با هدف اعتکاف مغایرت دارد و جدای این، به مرور باعث چشم‌وهم‌چشمی و توقع آفرینی می‌شود و فرهنگ غلطی از اعتکاف را رواج داده، روح عبادت را از معتکفان می‌زداید و به جای برنامه‌های عبادی، معتکفان مبتلا به خواب زیاد و غفلت از بیداری بین الطلوعین و هدر دادن فرصت‌های عبادت می‌شوند. امیدواریم در اعتکاف امسال نیز طبق رهنمودهای مقام امامت انقلاب بتوانیم نقش‌آفرین باشیم و اعتکافی شایسته را اجرا کنیم و هریک در هرنقشی که هستیم، بهترین باشیم.

انتهای پیام