سیدنعمت‌الله اسماعیلی، مستندساز بین‌المللی و برنامه‌ساز معاونت برون‌مرزی صدا و سیما و شبکه جهانی الکوثر، با بیش از سه دهه فعالیت رسانه‌ای و حدود یک دهه زندگی و حضور مستمر در کشورهای محور مقاومت از جمله لبنان، سوریه و عراق، به عنوان یکی از چهره‌های شاخص مستندسازی در حوزه اربعین و مقاومت شناخته می‌شود. تازه‌ترین اثر وی با عنوان «الحسینی المقاوم» همزمان با موسم اربعین، روایتی متفاوت از ادبیات مقاومت در میان شاعران عراقی ارائه می‌دهد. او طی سال‌های اخیر با تولید مجموعه‌ای از آثار مستند در حوزه اربعین، مقاومت و فرهنگ عاشورایی، جایگاه ویژه‌ای در این عرصه به دست آورده است.
از جمله آثار شاخص اسماعیلی در سال‌های اخیر با محوریت اربعین می‌توان به مستندهای «جلیل»، «شکوفه‌های حسینی»، «ما چند نفر»، «مظلومان عشق» و «اربعین موعدنا» اشاره کرد که هر یک بخشی از ابعاد فرهنگی، اجتماعی و بین‌المللی بزرگ‌ترین اجتماع مذهبی جهان را به تصویر کشیده‌اند.
وی در هشتمین دوره جایزه جهانی اربعین، با مستند «مظلومان عشق» موفق به کسب رتبه نخست بخش فیلم شد. همچنین مستند «جلیل» در چهارمین دوره این رویداد، عنوان اثر برگزیده و مستندساز برتر را برای او به ارمغان آورد.
مستند «ما چند نفر» نیز که روایتگر حضور جانبازان دفاع مقدس در راهپیمایی اربعین و گفت‌وگوی آنان با سربازان مجروح ارتش صدام در دوران جنگ تحمیلی است، به بخش مسابقه جشنواره بین‌المللی «سینما حقیقت» راه یافت.
همچنین مستند «مظلومان عشق» که حضور اندیشمندان، هنرمندان و چهره‌های آزادی‌خواه غرب، از جمله جمعی از سیاه‌پوستان آمریکا، در راهپیمایی اربعین را روایت می‌کند، در بخش مسابقه جشنواره مردمی فیلم عمار حضور داشت.
در کارنامه این مستندساز، آثار بین‌المللی دیگری همچون «صرخة الحریة»(فریاد آزادی)، «مظلوم»(مستندی از زندگی امام موسی صدر)، «سرنوشت مظلوم»، «تاریکی در تاریکی»(در خصوص سلاح‌های سری اسرائیل غاصب)، «رمضان در لبنان»، «مردمان بی‌سرزمین»، «از هلال عرش تا سرخی فرش» و «از مقاومت تا پیروزی»(با یک مصاحبه اختصاصی با سیدحسن نصرالله در این مستند) نیز دیده می‌شود.
از دیگر آثار ماندگار اسماعیلی، مجموعه مستند ۳۰ قسمتی «عشق در خط مقدم» است که در سوریه و پیش از تحولات منجر به سقوط دولت بشار اسد تولید شد و به عنوان آخرین مجموعه مستند تولیدشده جمهوری اسلامی ایران در سوریه پیش از آن تحولات شناخته می‌شود.
تازه‌ترین اثر این مستندساز با عنوان «الحسینی المقاوم» نیز همزمان با ایام اربعین حسینی تولید شده است. این مستند با رویکردی نو، به سراغ شاعران عراقی رفته که در حمایت از مقاومت و مقابله با رژیم صهیونیستی و نظام سلطه، اشعار حماسی سروده‌اند. اسماعیلی در مسیر پیاده‌روی اربعین با این شاعران همراه شده و ضمن گفت‌وگو با آنان، پیوند میان فرهنگ عاشورا، ادبیات مقاومت و حرکت جهانی اربعین را به تصویر کشیده است.
در پی انتشار گزارشی درباره کارنامه مستندسازی سید نعمت‌الله اسماعیلی و تازه‌ترین اثر وی، «الحسینی المقاوم»، خبرگزاری ایکنا در گفت‌وگو با این مستندساز بین‌المللی، ابعاد مختلف تجربه حضور او در کشورهای محور مقاومت، نگاهش به مستندسازی اربعین و روند تولید این اثر را جویا شدیم که در ادامه می‌آید:

ایکنا ـ بیش از سه دهه در عرصه رسانه فعالیت داشته‌اید و حدود هشت سال از این دوران را در کشورهای محور مقاومت سپری کرده‌اید. این تجربه میدانی چه تأثیری بر نگاه شما در انتخاب سوژه‌های مقاومت‌محور، به‌ویژه در حوزه اربعین، داشته است؟
حضور هشت‌ساله در کشورهای محور مقاومت، از جمله لبنان، سوریه و عراق، نگاه مرا نسبت به ظرفیت‌های فرهنگی، اجتماعی و سیاسی این جبهه دگرگون کرد. زمانی که از نزدیک شاهد همبستگی، ایستادگی و روحیه مقاومت مردم این کشورها در برابر نظام سلطه هستید، درمی‌یابید که اربعین تنها یک آیین مذهبی نیست؛ بلکه یک جریان هویت‌ساز و تمدن‌ساز در جهان اسلام است.
این تجربه به من آموخت که سوژه‌های مقاومت را نباید از پشت میز انتخاب کرد، بلکه باید آنها را در متن زندگی مردم یافت. حضور و زندگی در کنار مردان شجاع محور مقاومت در کشورهای مختلف، این باور را در من عمیق‌تر کرد که محور مقاومت، زبان مشترک ملت‌های آزادی‌خواه در مقابله با استعمار و استکبار است و اربعین، یکی از مهم‌ترین جلوه‌های این گفتمان به شمار می‌آید. 

ایکنا ـ مستندهای اربعینی شما، از جمله «پیاده‌روی بدون پا»، با روایت زندگی افراد دارای معلولیت، مخاطبان بسیاری را تحت تأثیر قرار داد. چرا برای روایت حماسه اربعین سراغ چنین سوژه‌هایی رفتید؟
باور من این است که اربعین متعلق به همه انسان‌هاست؛ فارغ از ملیت، نژاد، زبان یا توانایی جسمی. انتخاب شخصیت‌هایی مانند «جلیل» که با وجود معلولیت، با عشقی وصف‌ناپذیر خود را به مسیر پیاده‌روی اربعین می‌رساند، از همین نگاه سرچشمه می‌گیرد.
این روایت‌ها نشان می‌دهد که عشق به حضرت سیدالشهدا(ع)، محدود به توان جسمی نیست و می‌تواند همه مرزهای ظاهری را درنوردد. تجربه نیز ثابت کرده که چنین روایت‌های انسانی، بیش از هر چیز با مخاطب ارتباط برقرار می‌کند. مستند «مظلومان عشق» که موفق به کسب رتبه نخست بخش فیلم در هشتمین جایزه جهانی اربعین شد، نمونه‌ای از همین نگاه است؛ اثری که نشان داد ظلم به سیاهپوستان درامریکا و تبعیض نژادی در غرب، می‌توانند مخاطبان جهانی را تحت تأثیر قرار دهند.
من معتقدم پشت سر هر زائر اربعین، داستانی ناگفته نهفته است و رسالت مستندساز، کشف و روایت همین قصه‌های ناب و ماندگار است.

ایکنا ـ تازه‌ترین اثر شما با عنوان «الحسینی المقاوم» رویکرد متفاوتی دارد و به سراغ شاعران عراقی و ادبیات مقاومت رفته است. چه ضرورتی باعث شکل‌گیری این مستند شد؟
«الحسینی المقاوم» حاصل احساس یک ضرورت رسانه‌ای است. پس از جنگ اخیر جمهوری اسلامی با آمریکا و رژیم صهیونیستی، شعر و ادبیات مقاومت در عراق به یکی از مهم‌ترین جلوه‌های مبارزه فرهنگی با رژیم صهیونیستی، آمریکا و نظام سلطه تبدیل شده است و احساس کردم این ظرفیت ارزشمند، کمتر مورد توجه مستندسازان قرار گرفته است. بخصوص اشعار حماسی که به توصیف حملات موشکی و پهبادی ایران علیه دشمنان بود.
شاعران عراقی با زبان شعر، مفاهیم عاشورایی را با مسائل و واقعیت‌های سیاسی امروز پیوند زده‌اند. تلاش من در این مستند آن بود که این پیوند را در بستر راهپیمایی اربعین به تصویر بکشم؛ جایی که شعر، فرهنگ عاشورا و گفتمان مقاومت در کنار یکدیگر معنا پیدا می‌کنند.
به اعتقاد من، اربعین امروز یک جریان زنده و پویاست و ادبیات، یکی از مهم‌ترین ابزارهای تبیین و انتقال پیام این حرکت عظیم به شمار می‌رود.

ایکنا ـ آثار شما موفق به کسب جوایز متعددی در جشنواره‌های داخلی و بین‌المللی شده‌اند. از نگاه شما، رمز ماندگاری یک مستند اربعینی چیست و چه ظرفیت‌هایی از این رویداد همچنان مغفول مانده است؟
مهم‌ترین عامل ماندگاری یک مستند اربعینی، صداقت در روایت و نگاه انسانی به سوژه است. آثاری که تنها به ظواهر این اجتماع عظیم می‌پردازند، معمولاً عمر کوتاهی دارند؛ اما اگر مستندساز بتواند به لایه‌های عمیق انسانی، فرهنگی و اجتماعی نفوذ کند، اثرش ماندگار خواهد شد.
مستندی مانند «مظلومان عشق» که حضور اندیشمندان و هنرمندان غربی در اربعین، بخصوص آنکه به حضور آزادی‌خواهان و سیاه‌پوستان آمریکایی در این حرکت عظیم می‌پردازد، به همین دلیل توانست مخاطبان گسترده‌ای پیدا کنند.
در عین حال، هنوز ظرفیت‌های فراوانی در اربعین وجود دارد که کمتر به آنها پرداخته شده است؛ از جمله نقش خانواده‌ها در این حرکت عظیم، تأثیر اربعین بر معادلات فرهنگی و سیاسی منطقه، و نیز ابعاد اجتماعی، اقتصادی و تمدنی این رویداد که می‌تواند سوژه آثار فاخر بسیاری باشد.

ایکنا ـ به نظر می‌رسد پیام اربعین در سال‌های اخیر از یک آیین مذهبی فراتر رفته و به یک کنشگری فرهنگی و سیاسی در منطقه تبدیل شده است. مستند «الحسینی المقاوم» چگونه این تحول را روایت می‌کند؟
اربعین امروز دیگر صرفاً یک مناسک مذهبی نیست؛ بلکه به یک جنبش تمدنی و یک کنشگری فرهنگی و سیاسی در سطح منطقه و جهان اسلام تبدیل شده است. حضور میلیون‌ها انسان از ملیت‌ها، فرهنگ‌ها و ادیان مختلف نشان می‌دهد که گفتمان مقاومت و آزادی‌خواهی، مرزهای جغرافیایی را پشت سر گذاشته است.
در مستند «الحسینی المقاوم» تلاش کرده‌ام این تحول را از دریچه ادبیات مقاومت روایت کنم. شاعرانی که سال‌ها با شعر و قلم خود در برابر صهیونیسم و استکبار ایستاده‌اند، امروز در مسیر پیاده‌روی اربعین، سروده‌های خود را برای زائران می‌خوانند و این، نمادی از پیوند ناگسستنی عاشورا، مقاومت و آزادی‌خواهی است.
پیام اصلی این مستند آن است که اربعین، امروز به یک جریان هویت‌ساز برای جهان اسلام تبدیل شده و شاعران عراقی، از مهم‌ترین راویان و تبیین‌کنندگان این گفتمان در سال‌های اخیر هستند.
گفتنی است «الحسینی المقاوم» تازه‌ترین مستند سیدنعمت ‌الله اسماعیلی پنجشنبه، 15 مرداد ساعت 20:30 از شبکه جهانی الکوثر پخش خواهد شد.

انتهای پیام