به گزارش ایکنا و به نقل از آوتلوک ایندیا، هر سال میلیون‌ها زائر از بیابان‌های جنوب عراق تا شهر مقدس کربلا پیاده‌روی می‌کنند تا در آیین اربعین، یکی از بزرگ‌ترین گردهمایی‌های سالانه جهان، شرکت کنند. امسال زائران در پنجم اوت (۱۴ مرداد) در کربلا گرد هم خواهند آمد.

این رسانه هندی نوشته است: اربعین ۴۰ روز پس از عاشورا برگزار می‌شود؛ روزی که شیعیان شهادت امام حسین(ع)، نوه پیامبر اسلام(ص) را گرامی می‌دارند.

طبق این گزارش، کمتر آیینی به اندازه اربعین می‌تواند ابعاد مختلف تشیع را آشکار کند؛ از ایثار و شهادت گرفته تا مبارزه با ظلم و نیز توانایی آن در گرد هم آوردن میلیون‌ها انسان.

شهادتی که یک سنت را شکل داد

برای درک اربعین باید به دشت کربلا در سال ۶۸۰ میلادی بازگشت. پس از شهادت امام علی(ع) و سپس فرزند بزرگ‌تر ایشان، امام حسن(ع)، خلافت به یزید بن معاویه، حاکم اموی، رسید. حکومت اموی نخستین حکومت موروثی در جهان اسلام پس از رحلت پیامبر اسلام(ص) در سال ۶۳۲ میلادی بود.

امام حسین(ع) مشروعیت حکومت یزید را نپذیرفت، زیرا او را از نظر اخلاقی شایسته رهبری جامعه اسلامی نمی‌دانست.

در سال ۶۸۰ میلادی، امام حسین(ع) همراه با گروه اندکی از اعضای خانواده و یارانش راهی عراق شد، اما در نزدیکی کربلا توسط سپاهی بسیار بزرگ‌تر محاصره و به همراه حدود ۷۰ نفر از یارانش به شهادت رسید. زنان و کودکان کاروان نیز به اسارت درآمده و به دمشق، پایتخت حکومت اموی، منتقل شدند.

برای شیعیان، این واقعه صرفاً یک شکست سیاسی نبود، بلکه فداکاری برای حفظ حقیقت دین به شمار می‌رفت. امام حسین(ع) با ایستادگی در برابر حکومت اموی، در برابر حکومتی که آن را ظالمانه و مغایر با آموزه‌های اسلام می‌دانست، قیام کرد.

یادآوری شهادت امام حسین(ع) برای شیعیان، یادآور آموزه‌های پیامبر اسلام(ص) و خاندان ایشان است. این واقعه نماد نبرد همیشگی میان حق و باطل و یادآور پایبندی به اصول اخلاقی، فارغ از رفتار و خواست صاحبان قدرت است.

پس از واقعه کربلا، بازماندگان که از دمشق بازمی‌گشتند، بر مزار امام حسین(ع) حاضر شدند. «جابر بن عبدالله انصاری» صحابی پیامبر اسلام(ص)، نیز به آنان پیوست و در باور شیعیان نخستین زائر مرقد امام حسین(ع) به شمار می‌رود.

اربعین یادبود همین زیارت است و پایان دوره سوگواری را نشان می‌دهد. از نظر نمادین، شهادت امام حسین(ع) به منزله فروپاشی جهان و اربعین نماد بازسازی و احیای آن است.

پیاده‌روی کربلا

امروزه شناخته‌شده‌ترین مسیر پیاده‌روی اربعین، حدود ۷۸ کیلومتر از نجف، محل دفن امام علی(ع)، تا حرم امام حسین(ع) در کربلا امتداد دارد؛ مسیری که معمولاً در حدود سه روز پیموده می‌شود. در طول راه، موکب‌ها برپا هستند و داوطلبان به صورت رایگان غذا، چای، خدمات درمانی و محل استراحت در اختیار زائران قرار می‌دهند.

سید اکبر حیدر، پژوهشگر مطالعات شیعه نوشته است: من در ایام اربعین از کربلا بازدید کرده‌ام. برایم شگفت‌انگیز بود که کشوری با دهه‌ها درگیری و بی‌ثباتی، بتواند به مدت یک هفته از میلیون‌ها نفر با غذا و نوشیدنی رایگان پذیرایی کند. این تجربه نشان داد که روایت ایثار امام حسین(ع) همچنان الهام‌بخش جلوه‌ای کم‌نظیر از مهمان‌نوازی، حتی در دشوارترین شرایط، است.

در سال‌های اخیر، شمار شرکت‌کنندگان در اربعین بیش از ۲۰ میلیون نفر برآورد شده و بسیاری آن را بزرگ‌ترین گردهمایی سالانه جهان می‌دانند.

البته اربعین همیشه چنین حضوری آشکار نداشت. در دوران حکومت دیکتاتوری صدام حسین(۱۹۷۹ تا ۲۰۰۳)، مراسم عزاداری شیعیان به شدت محدود و پیاده‌روی اربعین عملاً ممنوع بود. تنها پس از سقوط صدام که این مراسم بار دیگر آزادانه برگزار و به سرعت به زیارتی با حضور میلیون‌ها نفر از سراسر جهان تبدیل شد.

فراتر از سوگواری

برای بیشتر شیعیان، شهادت امام حسین(ع) صرفاً یک تراژدی تاریخی نیست. فداکاری امام حسین(ع) نه تنها بر باورهای دینی، بلکه بر اندیشه سیاسی نیز تأثیر گذاشته است. حیدر معتقد است این واقعه الگویی برای مقاومت در برابر ظلم، موسوم به «پارادایم کربلا»، ارائه می‌دهد.

نمونه‌ای از کاربرد سیاسی این الگو در جریان انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۹۷۹ دیده شد؛ جایی که امام خمینی(ره)، محمدرضا پهلوی را سرنگون کرد.

شهادت امام حسین(ع) همچنین الهام‌بخش جوامع شیعه در سراسر جهان برای خلق شعر، نمایشنامه و آیین‌های سوگواری به زبان‌های مختلف شده است.

از مشهورترین نمونه‌ها، منظومه حماسی «جنگ کربلا» اثر شاعر برجسته شیعه هند، «میر انیس» در قرن نوزدهم است. او صحنه‌ای را توصیف می‌کند که در آن حضرت سکینه(س)، دختر چهار ساله امام حسین(ع)، در جست‌وجوی پدر خود از عمویش سراغ او را می‌گیرد، بی‌آنکه بداند پدرش در میدان نبرد به شهادت رسیده است. شیعیان این اندوه را نه صرفاً روایتی تاریخی، بلکه رنجی زنده و همواره حاضر می‌دانند.

در پایان این گزارش آمده است: برای میلیون‌ها زائری که هر سال در اربعین به کربلا می‌رسند، پیام این مراسم، همزمان تاریخی و امروزی است، یعنی رفتن به سمت مزار مردی که ۱۴ قرن پیش به شهادت رسید و تأکید بر این حقیقت که ایستادگی او در برابر ظلم و بی‌عدالتی، همچنان برای جهان امروز معنا و اهمیت دارد.

انتهای پیام