به گزارش خبرنگار ایکنا، نشست تخصصی «ظرفیت‌ها و فرصت‌های اربعین در تربیت نسل تمدن‌ساز مقاومت» امروز چهارشنبه، ۲۴ تیرماه از سوی شورای بانوان کمیته آموزشی فرهنگی ستاد مرکزی اربعین با هدف تبیین ظرفیت‌های راهبردی این حرکت مردمی در عرصه‌های فرهنگی، اجتماعی، تربیتی و تمدنی در محل سالن شهید چمران دانشگاه تربیت مدرس برگزار شد.

در ابتدای این نشست، معصومه فرزانه، دبیر همایش طی سخنانی با اشاره به شخصیت والای امام شهید انقلاب اسلامی اظهار کرد: امام شهید انقلاب اسلامی برای ملت ایران تنها یک رهبر نبود، بلکه مراد، مقتدا و راهنمای مسیر عزت، مقاومت و آرمان‌های حسینی به شمار می‌رفت.

وی تأکید کرد: زندگی سراسر مجاهدت و اخلاص رهبر شهید انقلاب اسلامی از آغاز تا پایان، جلوه‌ای از حیات شهیدانه بود و ایشان تمام عمر پربرکت خود را در مسیر خدمت به اسلام، انقلاب و مردم سپری کرد.

فرزانه با اشاره به تشییع تاریخی پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب اسلامی این مراسم را یکی از کم‌نظیرترین اجتماعات مردمی در تاریخ جهان توصیف کرد و افزود: شخصیت، نفوذ معنوی و جایگاه بی‌بدیل ایشان نه‌تنها در دوران معاصر، بلکه در تاریخ ماندگار خواهد بود.

شهادت؛ اوج حیات انسان‌های الهی

وی همچنین با بیان اینکه شهادت، اوج حیات انسان‌های الهی است اظهار کرد: رهبر شهید انقلاب اسلامی با مجاهدت، ایثار و فداکاری، نهال مقاومت را به درختی تنومند تبدیل کرد و با هدایت انقلاب اسلامی، پایه‌های استکبار را به چالش کشید. ایشان با تقدیم همه توان و عمر خویش در راه اسلام و انقلاب، الگویی ماندگار از ایمان، استقامت و تمدن‌سازی را برای ملت‌های آزاده جهان به یادگار گذاشت.

وی با تأکید بر نقش زنان در استمرار گفتمان مقاومت اسلامی اظهار کرد: مقاومت زنان، امتداد غیرت مردان الهی است. اگر عاشورا آغاز نهضت بود، استمرار و جاودانگی این نهضت با مجاهدت‌ها و پیام‌رسانی حضرت زینب کبری (س) در اربعین رقم خورد. حضرت زینب (س) پرچمدار مقاومت فکری و رسانه‌ای عاشورا بود و الگویی ماندگار برای همه آزادگان جهان به شمار می‌رود.

وی افزود: مؤلفه‌های زن عاشورایی در گفتمان مقاومت اسلامی، برگرفته از سیره حضرت زینب(س) است؛ الگویی که عفاف را در کنار حضور فعال و مسئولانه در عرصه‌های اجتماعی معنا می‌کند. امروز نیز زنان مؤمن، مجاهد و پیروان مکتب اهل‌بیت(ع)، با تأسی به این الگو، حضوری اثرگذار در میدان‌های مختلف فرهنگی، اجتماعی و جهادی دارند.

فرزانه شجاعت در میدان، استواری در خانواده و روشنگری را از مهمترین ویژگی‌های زن تراز گفتمان مقاومت برشمرد و گفت: جهاد تبیین، احیای فریضه امر به معروف و نهی از منکر و تربیت نسل مؤمن و انقلابی، از مهم‌ترین مسئولیت‌هایی است که باید در سطوح مختلف جامعه مورد توجه قرار گیرد.

وی با اشاره به اهمیت خانواده در استمرار جبهه حق تصریح کرد: تربیت فرزندان صالح، مجاهد و سربازان جبهه حق، رسالتی بزرگ بر عهده خانواده‌هاست و توجه به مسئله فرزندآوری نیز در همین چارچوب، از مطالبات و آرمان‌های مهمی است که باید با جدیت دنبال شود.

فرزانه در پایان اظهار کرد: امروز زنان مؤمن، فرهیخته و آگاه، با ایمان راسخ و عقلانیت سیاسی، در کنار همسران و فرزندان خود در عرصه‌های مختلف حضوری فعال دارند و حتی در سخت‌ترین شرایط و زیر شدیدترین تهدید‌های دشمن نیز از آرمان‌های خود دفاع می‌کنند و در مسیر جبهه حق استوار مانده‌اند.

در ادامه، مینو اصلانی، مسئول کارگروه بانوان ستاد مرکزی اربعین نیز طی سخنانی با اشاره به مسئولیت‌های خطیر پیش‌روی جامعه، به‌ویژه بانوان، اظهار کرد: با گشوده شدن این مسیر و فراهم شدن ظرفیت‌سازی عمیق تاریخی، به‌ویژه برای زنان، وظیفه داریم بیش از گذشته برای معرفی الگوی «زن تراز انقلاب اسلامی» تلاش کنیم.

وی افزود: زن در منظومه فکری امام و رهبر انقلاب اسلامی، شخصیتی برخوردار از عفاف، شرافت، بزرگی و کرامت انسانی است و می‌تواند به‌ عنوان نعمتی الهی و الگویی الهام‌بخش برای جهان امروز معرفی شود. بر همین اساس، تلاش خواهیم کرد در قالب این سلسله نشست‌ها، این الگو را هرچه بیشتر به جامعه جهانی معرفی کنیم.

اربعین مسیر تمدنی و تاریخ‌ساز

اصلانی با تأکید بر اهمیت راهپیمایی اربعین به‌عنوان مسیری تمدنی و تاریخ‌ساز، تصریح کرد: امیدواریم با همفکری و همراهی اندیشمندان و صاحب‌نظران، بتوانیم پیام و الگوی جایگزین و الهام‌بخشی را به زنان جهان، به‌ویژه زنانی که در بند انواع سلطه و استعمار قرار دارند، ارائه کنیم.

وی در ادامه با خیرمقدم به حاضران، ابراز امیدواری کرد شرکت‌کنندگان از مباحث و برنامه‌های این نشست بهره‌مند شوند و افزود: دیدگاه‌ها و پیشنهاد‌های ارزشمند صاحب‌نظران می‌تواند در تداوم و ارتقای این سلسله نشست‌ها در ایام اربعین و پس از آن مؤثر باشد.

اصلانی در پایان از دانشگاه تربیت مدرس به‌دلیل فراهم کردن بستر برگزاری این نشست، همچنین از مسئولان دانشگاه، ستاد اربعین، شورای بانوان و تمامی دست‌اندرکاران برگزاری برنامه قدردانی کرد و از حضور صمیمانه شرکت‌کنندگان، اعم از خواهران و برادران حاضر در مراسم، تشکر و تقدیر کرد.

در ادامه، شهیدی، استاد دانشگاه نسبت به ارائه مقاله خود اقدام کرد و طی سخنانی اظهار کرد: این پژوهش با تمرکز بر دیدگاه‌های امام شهید انقلاب، به موضوع «تربیت نسل مقاوم» می‌پردازد. با توجه به اینکه نسل جدید کشور تجربه مستقیمی از دوران جنگ تحمیلی نداشته است، پرداختن به مفهوم مقاومت از منظر تربیتی و فرهنگی، ضرورتی دوچندان یافته است. از همین رو، در این مقاله بیش از آنکه به ابعاد امنیتی و سیاسی مقاومت پرداخته شود، بر تربیت نسلی مقاوم با تأکید بر حوزه فرهنگی تمرکز شده است.

وی افزود: پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با واکاوی آثار، سخنرانی‌ها و نگاشته‌های رهبر شهید انقلاب، به شناسایی عوامل مؤثر در تربیت نسل مقاوم پرداخته است. بر اساس یافته‌های این تحقیق، تأکید مکرر رهبر شهید انقلاب بر ضرورت حضور فعال نسل انقلابی در عرصه‌های فرهنگی و سیاسی، نشان‌دهنده اهمیت صبر، استقامت، استمرار در مسیر حق و تداوم عمل در شکل‌گیری روحیه مقاومت است.

شهیدی تصریح کرد: همچنین نتایج این پژوهش بیانگر آن است که تربیت نسل مقاوم در ساحت عمل، مستلزم تقویت مؤلفه‌های معرفتی و اعتقادی است. از جمله مهم‌ترین این مؤلفه‌ها می‌توان به ایمان، بصیرت، حسن ظن به وعده نصرت الهی، آگاهی، امید به آینده، احساس برتری جبهه حق بر دشمنان، باور به امکان حل مشکلات و در نهایت دستیابی به تمدن نوین اسلامی اشاره کرد.

در ادامه، کوهساری، عضو هیئت علمی دانشگاه الزهرا(س) طی سخنانی کوتاهی نسبت به ارائه چکیده مقاله خود اقدام کرد و گفت: پژوهش بنده با عنوان «استخراج الگوی نقش زنان و خانواده در زیست‌جهان اربعین با رویکرد تربیت و تمدن‌سازی» در حال انجام است. این پژوهش با الهام از بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، به تبیین نقش زنان و خانواده در فرآیند جامعه‌سازی و تمدن‌سازی می‌پردازد. بر این اساس، زیست‌جهان اربعین به عنوان یکی از مهمترین بستر‌های تحقق این اهداف، مورد توجه قرار گرفته است.

وی‌ گفت: این پژوهش با رویکردی کیفی و مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد در حال اجراست. اربعین، به عنوان بزرگ‌ترین اجتماع داوطلبانه جهان اسلام، صرفاً یک آیین زیارتی نیست، بلکه عرصه‌ای پویا برای بازتولید ارزش‌های دینی، تقویت سرمایه اجتماعی، انتقال فرهنگ عاشورایی و شکل‌گیری ظرفیت‌های تربیتی و تمدنی به شمار می‌رود. در این میان، زنان و خانواده به عنوان بنیادی‌ترین نهاد‌های تربیتی و جامعه‌پذیری، نقشی محوری در انتقال و بازتولید هویت دینی، توسعه فرهنگ خدمت و استمرار فرهنگ اربعین ایفا می‌کنند.

کوهساری ادامه داد: با وجود اهمیت این موضوع، بررسی نظام‌مند سازوکار‌های نقش‌آفرینی زنان و خانواده در پیوند میان اربعین، تربیت و تمدن‌سازی، به‌ویژه در ادبیات پژوهشی، با خلأ‌های جدی مواجه است. بررسی مطالعات پیشین نیز نشان می‌دهد تاکنون الگوی مفهومی جامعی درباره نقش زنان و خانواده در زیست‌جهان اربعین ارائه نشده است.

وی افزود: مشارکت‌کنندگان این پژوهش را فعالان، نخبگان و صاحب‌نظران حوزه‌های مطالعات زنان، علوم تربیتی، جامعه‌شناسی، مطالعات اربعین، فرهنگ و ارتباطات، همچنین پزشکان داوطلب، فعالان جهادی و موکب‌داران مسیر پیاده‌روی اربعین تشکیل می‌دهند. نمونه‌گیری به صورت هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه خواهد یافت و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته گردآوری می‌شود. تحلیل داده‌ها نیز همزمان با فرایند گردآوری و با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام خواهد شد.

کوهساری بیان کرد: انتظار می‌رود نتایج این پژوهش به شناسایی ابعاد، شرایط، راهبرد‌ها و پیامد‌های نقش زنان و خانواده در گسترش فرهنگ اربعین و ارائه الگویی مفهومی برای تبیین سازوکار‌های تربیت تمدنی در بستر این فرهنگ منجر شود. این الگو می‌تواند مبنایی نظری و کاربردی برای سیاست‌گذاری، توانمندسازی خانواده و تقویت نقش‌آفرینی زنان در مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی باشد.

الگوی سوم زن مسلمان

وی اظهار کرد: همچنین این پژوهش درصدد تبیین الگویی از «زن مسلمان» است که در بیانات رهبر معظم انقلاب از آن با عنوان «الگوی سوم زن مسلمان» یاد شده است؛ الگویی که نه مبتنی بر نگاه ابزاری و سرمایه‌محور غرب به زن است و نه در چارچوب الگو‌های منفعل سنتی تعریف می‌شود، بلکه با الهام از فرهنگ اهل‌بیت(ع)، نهضت عاشورا و فرهنگ اربعین، زن مسلمان را شخصیتی عفیف، شریف، اثرگذار و دارای نقش محوری در خانواده، جامعه و عرصه‌های سیاست‌گذاری اجتماعی معرفی می‌کند.

در ادامه، نیره قوی، استاد حوزه و دانشگاه نیز طی سخنانی ضمن ارائه مقاله خود با عنوان «ظرفیت‌های تمدنی راهپیمایی اربعین در اندیشه رهبر شهید انقلاب» گفت: این پژوهش با بهره‌گیری از روش فراترکیب، تمامی بیانات، آثار، کتاب‌ها، مقالات و پایان‌نامه‌های مرتبط با دیدگاه‌های رهبر شهید انقلاب درباره اربعین را مورد بررسی قرار داده است.

وی با اشاره به فلسفه قیام عاشورا اظهار کرد: امام حسین(ع) هدف از قیام خود را اصلاح امت اسلامی، احیای فریضه امر به معروف و نهی از منکر و مقابله با ظلم و انحراف بیان کرده‌اند و از این منظر، راهپیمایی اربعین را می‌توان بزرگ‌ترین جلوه معاصر احیای فرهنگ امر به معروف و نهی از منکر در جهان اسلام دانست.

این پژوهشگر با تبیین مفهوم تمدن در اندیشه اسلامی افزود: تمدن صرفاً به معنای شهرنشینی یا پیشرفت مادی نیست، بلکه ایجاد نظم، فراهم کردن زمینه رشد و تعالی انسان، تحقق عدالت، توسعه علمی، اخلاق، معنویت و شکوفایی استعداد‌های انسانی را نیز در بر می‌گیرد. از این منظر، تمدن نوین اسلامی بر پایه ایمان، قرآن، عقلانیت، علم، اخلاق، معنویت و مردم‌سالاری دینی شکل می‌گیرد.

قوی با اشاره به یافته‌های پژوهش خود تصریح کرد: در اندیشه رهبر شهید انقلاب، مؤلفه‌هایی همچون ایمان و خدا‌محوری، قرآن‌محوری، خردورزی، علم همراه با معنویت، اخلاق، مجاهدت، مردم‌سالاری دینی، عدالت، رفاه عمومی، اقتصاد سالم، رسانه‌های متعهد، هنر متعهد، روابط بین‌الملل مبتنی بر عزت و استقلال و همچنین اجتهاد پویا، از مهم‌ترین شاخص‌های تمدن نوین اسلامی به شمار می‌روند.

به گفته وی، راهپیمایی اربعین ظرفیت‌های گسترده‌ای برای تحقق این مؤلفه‌ها دارد و به عنوان بزرگ‌ترین اجتماع مردمی جهان، بستری برای تقویت هویت اسلامی، همبستگی امت، گسترش فرهنگ عاشورا، انتقال ارزش‌های دینی، تبادل فرهنگی، افزایش سرمایه اجتماعی و تقویت اعتماد به نفس امت اسلامی فراهم می‌کند.

این استاد دانشگاه با اشاره به نقش زنان در نهضت عاشورا اظهار کرد: در اندیشه رهبر شهید انقلاب، حضرت زینب(س) آغازگر حرکت تبیینی اربعین و پیام‌رسان نهضت عاشورا معرفی شده‌اند. اگرچه قیام عاشورا با رهبری امام حسین(ع) شکل گرفت، اما استمرار پیام آن مرهون نقش‌آفرینی حضرت زینب(س) در عرصه جهاد تبیین و روشنگری است.

وی اربعین را «رسانه قدرتمند عاشورا» توصیف کرد و گفت: این حرکت عظیم مردمی، نمادی بی‌بدیل از وحدت، ایمان، ایثار و همبستگی مسلمانان است و از ظرفیت بالایی برای تحقق اهداف تمدن نوین اسلامی برخوردار است.

این پژوهشگر در پایان تأکید کرد: بر اساس دیدگاه رهبر شهید انقلاب، اربعین تنها یک آیین مذهبی نیست، بلکه حرکتی تمدن‌ساز، هویت‌آفرین و بسترساز بیداری اسلامی است که می‌تواند نقش مهمی در تحقق تمدن نوین اسلامی و تقویت جایگاه امت اسلامی در نظام جهانی ایفا کند.

در ادامه، حسین نصیرزاده، فرمانده مرکز مقاومت بسیج وزارت علوم و دانشگاه‌های کشور نیز طی سخنانی با قدردانی از برگزارکنندگان نشست‌های علمی اربعین، اظهار کرد: از مسئولان و برگزارکنندگان این نشست‌ها که با اهتمام ویژه در دانشگاه‌ها پیگیر مباحث علمی و پژوهشی حوزه اربعین هستند، صمیمانه تشکر و قدردانی می‌کنم.

وی با اشاره به اهمیت فعالیت‌های پژوهشی در حوزه اربعین و نهضت عاشورا افزود: تلاش‌های علمی و پژوهشی شما، اعم از تدوین مقالات، انجام پژوهش‌ها و برگزاری نشست‌های تخصصی درباره حضرت اباعبدالله الحسین (ع) و فرهنگ اربعین، علاوه بر آثار معنوی، نتایج ارزشمند و ماندگاری در عرصه علمی و فرهنگی به همراه دارد.

وی ادامه داد: ثمره این تلاش‌ها، آگاهی‌بخشی، تبیین معارف عاشورا و بیدارسازی افکار عمومی در جهان اسلام است. امروز وظیفه ما تنها روایت تاریخ نیست، بلکه باید با پژوهش، نگارش و تولید علم، پیام نهضت حسینی را به جهانیان منتقل کنیم و زمینه شناخت عمیق‌تر این مکتب را فراهم آوریم.

نصیرزاده با تأکید بر اثرگذاری فعالیت‌های علمی در حوزه اربعین بیان کرد: نشست‌های علمی، همایش‌ها و پژوهش‌های انجام‌شده در این عرصه، بدون تردید آثار خود را در جهان اسلام نشان خواهد داد و نقش مهمی در گسترش فرهنگ عاشورا و تبیین ارزش‌های قیام امام حسین (ع) ایفا خواهد کرد.

وی همچنین از مجموعه دانشگاهیان، استادان، پژوهشگران، دانشجویان، بسیجیان، مسئولان دانشگاه‌ها، فرمانداران و تمامی دست‌اندرکاران برگزاری این برنامه‌ها قدردانی کرد و گفت: امیدواریم با استمرار این نشست‌های علمی، به‌ویژه در حوزه معنویت و اربعین، بتوانیم رسالت علمی و فرهنگی خود را به بهترین شکل انجام دهیم.

وی در پایان با بیان اینکه خدمت در مسیر ترویج فرهنگ حسینی بزرگ‌ترین افتخار است، تصریح کرد: در کنار همه مسئولیت‌ها و جایگاه‌های دنیوی، نوکری حضرت اباعبدالله الحسین (ع) بزرگترین افتخار برای هر انسان مؤمن است و امیدواریم همواره در این مسیر، سربازی شایسته برای مکتب حسینی باشیم.

یادآور می‌شود، در پایان این مراسم و با حضور مسئولان حاضر از دو جلد کتاب ویژه مناسک اربعین حسینی رونمایی و از خانواده شهید محمدمهدی ازگلی، دانشجوی رشته فیزیک مهندسی که در جنگ رمضان و در بمباران آمریکای جنایتکار به شهادت رسید، تجلیل و تکریم شد.

انتهای پیام