فرارسیدن تعطیلات تابستان و اوقات فراغت، نقطه عطفی در زندگی کودکان است. این روز‌های طولانی و بی‌برنامه، نه فقط فصلی برای استراحت، که فرصتی طلایی برای شکوفایی استعدادها، کشف علایق و ساختن خاطراتی ماندگار به شمار می‌رود. با این حال، تهدید خاموش «بی‌حوصلگی» و گرفتار شدن در دام سرگرمی‌های بی‌هدف، جدی‌ترین چالش پیش روی این دوران است.

در این میان، نقش والدین از یک ناظر صرف فراتر رفته و به معماری ماهرانه زمان تبدیل می‌شود. توجه عمیق به اوقات فراغت، یعنی پل زدن میان شادی و رشد؛ جایی که بازی‌های خلاقانه، ورزش، هنر و حتی لحظات سکوت و تفکر در کنار هم، شخصیت فردای کودک را می‌سازند. غفلت از این سرمایه ارزشمند، نه تنها به هدررفت زمان می‌انجامد، بلکه می‌تواند زمینه‌ساز دلزدگی، انفعال و وابستگی به ابزار‌های دیجیتال شود. پس بیایید تابستان را به باغستانی از تجربه‌های ناب تبدیل کنیم؛ جایی که هر کودکی، با راهنمایی آگاهانه والدین، نسیم شادابی زندگی را تا اعماق وجودش احساس کند و برای سالی پر از تلاش، انرژی تاز‌ه‌ای بیاندوزد.

خبرگزاری ایکنا بنابر رسالت آگاهی‌بخشی به خانواده‌ها به ویژه والدین، درس‌گفتارهایی را در رابطه با همین موضوع تهیه کرده است که شیما قبا، روانشناس کودک به آن می‌پردازد. درس‌گفتار سوم به «خانواده، اولین همبازی» می‌پردازد.

کودکان از بدو تولد دارای دو بعد جسمی و روانی هستند. بعد جسمی و تغذیه آن، برای اغلب والدین روشن و مشخص است؛ از شیردهی گرفته تا غذای کمکی و وعده‌های غذایی بعدی. اما بعد دوم، یعنی بعد روانی و عاطفی، اغلب نادیده گرفته می‌‎شود. غذای این بعد، تعامل مثبتی است که والدین با کودک برقرار می‌کنند. یکی از مهمترین مؤلفه‌های این تعامل، «زمان باکیفیت» است؛ زمان‌هایی که تأثیری شگرف، حتی در حد یک معجزه، بر روح و روان کودک دارند. همانگونه که تغذیه جسم را تأمین می‌کنیم، باید تغذیه روان را نیز در اختیار کودک قرار دهیم؛ در غیر این صورت، ابعاد گوناگون رشد او به طور همگن پیش نخواهد رفت و شخصیتی سالم در دوران کودکی و بزرگسالی شکل نخواهد گرفت. 

کودکان تا حدود سه سالگی، نخستین و مهمترین همبازی‌های خود را در والدین، به ویژه مراقب اولیه، می‌یابند. این مراقب اولیه، زمانی که با حساسیت به نیاز‌های کودک پاسخ دهد و زمان باکیفیتی را با او سپری کند، تأثیری بسزا در رشد روانی، عاطفی و اجتماعی کودک خواهد داشت. زمان باکیفیت، همچون غذای روزانه، باید به طور منظم در اختیار کودک قرار گیرد. تا سه سالگی، والدین این نقش را بر عهده دارند و در صورت فراهم بودن بستر مناسب، این تعامل در سال‌های بعد به همسالان نیز گسترش می‌یابد.

زمان باکیفیت می‌تواند بسیاری از اضطراب‌های کودک را کاهش دهد. وقتی ما دور از تلفن همراه، با تلویزیونی خاموش و با تمام وجود، به بازی با کودک می‌پردازیم، این حضور تمام‌عیار، ارزشی بس فراتر از هر اسباب‌بازی گران‌قیمتی دارد. در سنین بالاتر که نگرانی والدین برای تهیه وسایلی همچون دوچرخه، اسکوتر، تبلت و گوشی همراه افزایش می‌یابد، نقش این زمان کیفی بیش از پیش نمایان می‌شود.

نکته کلیدی آنکه در این زمان، بهتر است کودک نقش رهبر را داشته باشد و والد نقش همراه و سرباز او را ایفا کند. در باز‌های حدود بیست تا سی دقیقه، والد می‌تواند به بازی‌ای بپردازد که کودک دوست دارد؛ مشروط بر اینکه والد نیز از آن بازی بیزار نباشد. هرچند عاشق آن نباشد، اما همین تعامل روزانه، احساس امنیت عمیقی در کودک ایجاد می‌کند و به او می‌فهماند که والد در کنارش حضور دارد.

زبان کودک، زبان بازی کردن است، نه گفتار صرف. در این زمان، هرگونه آموزش مستقیم، نقد و امر و نهی تربیتی را کنار می‌گذاریم و فقط بر خوشگذرانی و لذت بودن در کنار هم متمرکز می‌شویم. بیست و سه ساعت و نیم از شبانه‌روز فرصت داریم برای آموزش‌ها، تذکرات و تربیت، اما در این نیم ساعت، فقط و فقط به کیفیت حضور و ارتباط عاطفی می‌اندیشیم. این رویکرد، احساس امنیت و دلبستگی ایمن را که انتظار داریم در کودکی شکل گیرد، تقویت کرده و آن را پایدار می‌کند. 

انتهای پیام