سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به وضعیت کنونی تفاهم اسلام‌آباد اظهار کرد: تردیدی وجود ندارد که این تفاهم وارد مرحله بحرانی شده است، اما ایران هیچ‌گاه آغازکننده نقض تعهدات نبوده است.

وی تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران در تمامی مذاکرات با رویکردی جدی، با در نظر گرفتن منافع ملی و با حسن نیت حضور یافته است و طرفی که اقدام به نقض تعهدات کرده، آمریکا بوده است.

سخنگوی وزارت خارجه افزود: طرف آمریکایی آن‌قدر کم‌تحمل بود که حتی اجازه نداد بازه زمانی یک‌ماهه پیش‌بینی‌شده در بند پنجم درباره تنگه هرمز به پایان برسد و از همان روزهای ابتدایی، روند کارشکنی و تغییر در مفاد تفاهم را آغاز کرد. آمریکایی‌ها عملاً ۱۴ بند این تفاهم‌نامه را به شکل‌های مختلف دستخوش تغییر و تضعیف کردند.

وی با بیان اینکه مبنای عمل ایران، «تعهد در برابر تعهد» است، تصریح کرد: هر جا طرف مقابل به تعهدات خود عمل نکرد، جمهوری اسلامی ایران نیز اجرای تعهدات خود را متوقف کرد. هیچ‌کس نمی‌تواند ایران را متهم به نقض عهد کند، چراکه شواهد به‌روشنی نشان می‌دهد طرف مقابل با بهانه‌های مختلف این یادداشت تفاهم را نقض کرده است.

وی در واکنش به ادعاهای دونالد ترامپ درباره رضایت ایران در موضوع هسته‌ای اظهار کرد: دروغگویی به بخشی از الگوی رفتاری آمریکا تبدیل شده و به این رویکرد عادت کرده‌اند.

سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به مذاکرات روز شنبه در مسقط گفت: این مذاکرات صرفاً بر موضوع تنگه هرمز متمرکز بود و تلاش جمهوری اسلامی ایران این بود که با مشورت و همکاری عمان، به سازوکاری برای تضمین عبور ایمن کشتی‌ها دست پیدا کنیم، اما به دلیل فشارهایی که بر عمان وارد شد، این هدف محقق نشد.

بقایی در ادامه درباره وضعیت تنگه هرمز و بیانیه اخیر سه کشور اروپایی تصریح کرد: این بیانیه از هیچ وجاهتی برخوردار نیست، چراکه این کشورها همچنان اصرار دارند واقعیت‌ها را وارونه جلوه دهند.

وی افزود: واقعیت این است که شرایط کنونی نتیجه تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی در نهم اسفندماه است و مسئولیت پیامدهای آن متوجه کسانی است که این اقدام را رقم زدند.

سخنگوی وزارت امور خارجه با بیان اینکه کشورهای اروپایی می‌توانستند نقش سازنده‌تری ایفا کنند، گفت: اما به دلیل رویکرد همیشگی و عادت به تبعیت از آمریکا، اقدامی مؤثر انجام ندادند. چنین بیانیه‌هایی نه‌تنها کمکی به حل‌وفصل مسائل نمی‌کند، بلکه به ارتقای جایگاه اروپا نیز کمکی نخواهد کرد.

وی درباره تفسیر مقام‌های آمریکایی از بند پنجم یادداشت تفاهم اظهار کرد: تفسیر در برابر نص جایز نیست؛ این یک اصل عقلانی است و متن این بند نیز کاملاً صریح و روشن تنظیم شده است.

سخنگوی وزارت امور خارجه افزود: به دلیل بدگمانی نسبت به سابقه و رفتار آمریکا، تلاش کردیم متن یادداشت تفاهم به‌گونه‌ای دقیق تدوین شود که امکان برداشت‌های متفاوت و تفسیر به رأی از آن وجود نداشته باشد. بنابراین باید بند پنجم با دقت مورد بررسی قرار گیرد تا مشخص شود آیا این بند اساساً قابلیت تفسیرهای مختلف را دارد یا خیر.

وی ادامه داد: علت پیش‌بینی این بند آن بود که در جریان جنگ تحمیلی، از تنگه هرمز برای آسیب رساندن به ایران سوءاستفاده شده بود. جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان کشور ساحلی این منطقه، حق دارد برای صیانت از منافع ملی خود اقدامات لازم را انجام دهد.

بقایی تأکید کرد: اجازه نخواهیم داد آمریکا و رژیم صهیونیستی از این تنگه برای ضربه زدن به ایران استفاده کنند. دلیل اینکه در یادداشت تفاهم بر مدیریت تنگه هرمز توسط ایران با مشورت عمان تأکید شد، این بود که هم منافع ایران حفظ شود و هم تردد ایمن کشتی‌ها ادامه پیدا کند.

وی با بیان اینکه مسئولیت اتفاقات رخ‌داده متوجه طرف آمریکایی است، گفت: آنها به جای اینکه اجازه دهند ایران روند پیش‌بینی‌شده در بازه زمانی ۳۰ روزه را طی کند، در حالی که می‌دانستند جمهوری اسلامی ایران در این موضوع جدی است، متأسفانه با تحریک برخی کشورهای منطقه و همراهی بعضی طرف‌ها تلاش کردند مسیر امن را دور بزنند.

سخنگوی وزارت امور خارجه افزود: این اقدام دو پیامد مهم داشت؛ نخست اینکه بند پنجم یادداشت تفاهم را نقض کردند و دوم اینکه با ایجاد یک مسیر موازی، امنیت تردد کشتی‌ها را با اختلال مواجه کردند و همچنین پیامدهای زیست‌محیطی به همراه داشت.

وی درباره ادعای وزیر امور خارجه ترکیه و مقایسه اقدامات ایران با اقدامات رژیم صهیونیستی اظهار کرد: این مقایسه، به‌ویژه از سوی فردی مانند آقای فیدان، تعجب‌آور است. وی به‌خوبی می‌داند که رژیم صهیونیستی ماهیتی توسعه‌طلب دارد و در پی آسیب رساندن به کل منطقه، از جمله ترکیه، است.

سخنگوی وزارت امور خارجه افزود: برای ما جای سؤال دارد که چگونه چنین مقایسه‌ای صورت گرفته و بر چه مبنایی اقدامات ایران با اقدامات رژیم صهیونیستی مقایسه شده است.

وی تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران در منطقه هیچ نائبی ندارد و تنها نیروی نیابتی در منطقه، رژیم صهیونیستی است.