بر ساحل نور عنوان درس‌گفتاری است که می‌کوشد با بیانی ساده، مختصر و کاربردی، مخاطب را با مفاهیم و پیام‌های قرآن کریم آشنا کند. حجت‌الاسلام‌والمسلمین سیدجواد بهشتی، پژوهشگر قرآنی، در هر قسمت از این بسته روزانه نوشتاری و تصویری، به شرح و تفسیر یک صفحه از قرآن می‌پردازد و ضمن ارائه ترجمه تحت‌اللفظی، نکات و مفاهیم کلیدی آیات را تبیین می‌کند. آنچه در ادامه می‌آید، خلاصه‌ای از مباحث مطرح‌شده درباره صفحه  نوزدهم قرآن است.

آیات ۱۲۰ تا ۱۲۶ سوره مبارکه «بقره» که در صفحه نوزدهم قرآن قرار دارد، به استمرار لجاجت و سرسختی یهودیان پس از تغییر قبله مسلمانان از مسجدالاقصی به سوی کعبه اشاره می‌کند. خداوند در این آیات به آنان هشدار می‌دهد که با وجود علم و آگاهی و پس از آنکه حجت بر آنان تمام شده است، دیگر هیچ جای بهانه‌جویی و مخالفت باقی نمانده و اگر همچنان از فرمان الهی سرپیچی کنند، نباید انتظار یاری و نصرت خداوند را داشته باشند.

 

نکته مهمی که در این آیات قابل توجه است، آن است که آنچه در قرآن و دیگر کتاب‌های آسمانی آمده، همگی نشانه‌هایی از یگانگی خداوند و حقانیت وحی الهی است. به‌ویژه قرآن که برهانی روشن و قاطع به شمار می‌رود و مخاطبان در برابر آن، راهی برای انکار یا بهانه‌تراشی نسبت به محتوای آن نخواهند داشت.

 

از همین رو، از امام صادق(ع) حدیثی نقل شده است که بر اساس آن، تلاوت‌کننده قرآن در برابر این کتاب الهی وظایفی بر عهده دارد. قاری قرآن نباید تنها به خواندن صحیح الفاظ و رعایت قواعد تجوید بسنده کند، بلکه لازم است قرآن را با آرامش و تأمل بخواند، برای فهم معانی آن بکوشد، از داستان‌های آن عبرت بگیرد، به وعده‌های الهی امید داشته باشد، هشدار‌های آن را جدی بگیرد، به احکامش عمل کند و از هر آنچه قرآن از آن نهی کرده است، دوری گزیند.

 

در ادامه، بار دیگر نعمت‌های فراوانی که خداوند به بنی‌اسرائیل عطا کرده بود، یادآوری شده و از آنان خواسته می‌شود این نعمت‌ها را به خاطر آورند و قدر آنها را بدانند. اما آنان نه‌تنها شکرگزار این نعمت‌ها نبودند، بلکه با روحیه برتری‌طلبی نسبت به دیگر اقوام، گمان می‌کردند همچنان بدون توجه به عملکرد خود، از لطف و رحمت الهی برخوردار خواهند بود؛ در حالی که قرآن تأکید می‌کند بهره‌مندی از رحمت خداوند در گرو ایمان و عمل صالح است، امری که بسیاری از آنان از انجام آن سر باز زدند.

 

بخش پایانی این آیات به ماجرای حضرت ابراهیم(ع) اختصاص دارد؛ پیامبری که بیش از بسیاری از رسولان الهی در معرض آزمون‌های دشوار قرار گرفت و پس از موفقیت در آنها، خداوند مقام امامت و پیشوایی را به او عطا کرد. حضرت ابراهیم(ع) نیز از خداوند درخواست کرد، این مقام در میان فرزندان و نسل او نیز استمرار یابد، اما خداوند پاسخ داد که این عهد الهی شامل ستمگران نخواهد شد و تنها شایستگان از این موهبت بهره‌مند می‌شوند.

 

در پایان نیز به تلاش حضرت ابراهیم(ع) و حضرت اسماعیل(ع) برای برپایی خانه خدا به‌عنوان مرکز عبادت و بندگی اشاره می‌شود؛ اقدامی که الگویی ماندگار برای همه پیروان ادیان الهی در طول تاریخ است تا خدمت به دین خدا و پاسداری از ارزش‌های الهی را در میان نسل‌های خود زنده و ماندگار نگه دارند.