مینا قاسمی زواره، فیلمساز مستند، در گفت‌وگو با ایکنا با بیان اینکه این روزها مشغول تولید مستند «فرزند ایران» است، اظهار کرد: این مستند با محوریت یکی از خانواده‌های شهید جنگ رمضان در حال تولید است و تلاش می‌کنیم پس از پایان مراحل تولید و پس‌تولید، آن را برای حضور در جشنواره بین‌المللی «سینماحقیقت» آماده کنیم. اکنون بخش عمده تصویربرداری انجام شده و تنها بخش پایانی فیلم باقی مانده است که پس از فراهم شدن شرایط مناسب، ضبط خواهد شد.

وی درباره ساختار این اثر افزود: «فرزند ایران» یک مستند بلند است و زمان نهایی آن حدود ۶۸ دقیقه پیش‌بینی شده است. البته در مرحله تدوین ممکن است براساس ملاحظات محتوایی یا شرایط نمایش، تغییراتی در مدت زمان آن ایجاد شود، اما هدف اصلی ما تولید یک مستند بلند و کامل است که بتواند روایت خود را بدون حذف بخش‌های تاثیرگذار ارائه کند.

قاسمی زواره درباره موضوع این مستند بیان کرد: روایت فیلم درباره خانواده زارعی است؛ خانواده‌ای شش نفره که در محله جوادیه تهران و در مجاورت کلانتری ۱۱۷ زندگی می‌کردند. در جریان حمله به این منطقه، هم ساختمان کلانتری و هم منزل این خانواده هدف اصابت قرار گرفت و پنج نفر از اعضای خانواده شامل پدر، مادر، دو دختر و یک پسر به شهادت رسیدند. تنها یکی از فرزندان خانواده زنده ماند و اکنون زندگی او پس از این حادثه، محور اصلی روایت مستند است. این مستند تنها به بازگویی یک حادثه بسنده نمی‌کند، بلکه تلاش دارد ابعاد انسانی یک فاجعه را به تصویر بکشد؛ اینکه چگونه یک خانواده عادی، بدون هیچ ارتباطی با عرصه‌های نظامی، در اثر جنگ همه زندگی خود را از دست می‌دهد و تنها بازمانده خانواده باید مسیر تازه‌ای را برای ادامه زندگی آغاز کند.

این مستندساز با اشاره به نام اثر توضیح داد: جرقه اصلی ساخت این مستند زمانی زده شد که تصویری از دست یکی از شهدای این خانواده در فضای مجازی منتشر شد؛ تصویری که عبارت «فرزند ایران» روی آن نقش بسته بود. این تصویر به رضا زارعی، یکی از شهدای خانواده تعلق داشت. بررسی زندگی او نشان داد که این عبارت تنها یک نوشته یا نماد نبود، بلکه بازتابی از نگاه و هویت ملی او محسوب می‌شد. همین موضوع باعث شد روایت زندگی این خانواده را بر محور همین مفهوم شکل دهیم. در جریان تحقیقات متوجه شدیم رضا زارعی پیش از آغاز جنگ این عبارت را روی دست خود حک کرده بود. برای ما این موضوع اهمیت ویژه‌ای داشت، زیرا نشان می‌داد او نگاه عمیقی به هویت ایرانی و تعلق به سرزمین خود داشته است. بنابراین مستند تلاش می‌کند ضمن روایت زندگی این خانواده، به این مفهوم نیز بپردازد که چگونه عشق به وطن در زندگی انسان‌های عادی نیز حضوری پررنگ دارد.

قاسمی زواره با بیان اینکه خانواده زارعی یک خانواده معمولی بودند، گفت: اعضای این خانواده مشاغل ساده‌ای داشتند؛ یکی کارگر خیاطی بود، دیگری در حوزه ساخت کانال کولر فعالیت می‌کرد. همین ویژگی سبب شد این خانواده برای روایت انتخاب شود، زیرا نمونه‌ای از هزاران خانواده عادی هستند که قربانی جنگ می‌شوند؛ خانواده‌هایی که تنها در حال زندگی روزمره خود بودند و ناگهان همه چیز را از دست دادند. یکی از اهداف اصلی مستند این است که نشان دهد قربانیان جنگ صرفا نیروهای نظامی نیستند، بلکه مردم عادی بیشترین آسیب را متحمل می‌شوند. این روایت می‌تواند تصویری واقعی از پیامدهای جنگ ارائه دهد؛ تصویری که گاه در فضای رسانه‌ای بین‌المللی کمتر دیده می‌شود.

این مستندساز درباره اهمیت پرداختن به جنگ رمضان بیان کرد: ثبت و روایت جنگ‌ها تنها به ثبت وقایع نظامی محدود نمی‌شود، بلکه ثبت زندگی مردم، احساسات، رنج‌ها و تجربه‌های اجتماعی نیز بخشی از تاریخ است. اگر این روایت‌ها ثبت نشود، نسل‌های آینده بخش مهمی از واقعیت را از دست خواهند داد. سال‌هاست که در حوزه آسیب‌های اجتماعی، بحران‌ها و حوادث فعالیت می‌کنم و به همین دلیل معتقدم مستندسازی یکی از مهم‌ترین ابزارهای تاریخ‌نگاری معاصر است. امروز هر آنچه درباره بسیاری از رویدادهای گذشته می‌دانیم، نتیجه ثبت اسناد تصویری، فیلم‌ها و روایت‌هایی است که مستندسازان و خبرنگاران تهیه کرده‌اند. اگر این اسناد وجود نداشت، امکان مراجعه دقیق به بسیاری از وقایع تاریخی نیز فراهم نبود. علاوه بر ثبت تاریخ ملی، ما در حال تولید اسنادی برای تاریخ جهانی نیز هستیم. فیلم مستند صرفا برای مخاطب داخلی ساخته نمی‌شود، بلکه می‌تواند در مجامع بین‌المللی نیز به‌عنوان یک سند معتبر مورد استناد قرار گیرد و تصویری واقعی از آنچه رخ داده است، ارائه دهد.

وی با اشاره به تجربه حضور در مناطق مختلف برای تصویربرداری اظهار کرد: هنگام فیلمبرداری بارها به خاطرات و تجربه‌های دوران دفاع مقدس رجوع می‌کردیم. بسیاری از صحنه‌هایی که امروز مشاهده می‌کنیم، یادآور همان روزهاست؛ از مشارکت مردم در امدادرسانی گرفته تا همدلی خانواده‌ها و حضور داوطلبانه زنان در پشتیبانی از آسیب‌دیدگان. این شباهت‌ها نشان می‌دهد که ثبت این تجربه‌ها برای شناخت تحولات اجتماعی نیز اهمیت فراوانی دارد.

این مستندساز با بیان اینکه فیلم و عکس مهم‌ترین اسناد دیداری تاریخ هستند، افزود: خاطرات مکتوب ارزشمندند، اما تصویر قدرتی دارد که هیچ رسانه دیگری نمی‌تواند جایگزین آن شود. فیلم مستند، سندی است که هم روایت می‌کند و هم امکان مشاهده مستقیم واقعیت را برای مخاطب فراهم می‌آورد. به همین دلیل ثبت چنین وقایعی مسئولیتی مهم بر عهده مستندسازان است.

وی درباره نقش مستند در آگاه‌سازی افکار عمومی جهان نیز گفت: اگر چنین آثاری امکان نمایش بین‌المللی پیدا کنند، می‌توانند نقش مهمی در اصلاح برداشت‌های نادرست ایفا کنند. بسیاری از روایت‌هایی که درباره جنگ‌ها در رسانه‌های بین‌المللی منتشر می‌شود، صرفا از زاویه‌ای خاص به موضوع نگاه می‌کنند، در حالی که مستند می‌تواند زندگی واقعی قربانیان را به تصویر بکشد. در انتخاب سوژه نیز تلاش کردیم داستانی را روایت کنیم که ظرفیت جهانی داشته باشد. هدف این نبود که صرفا یک روایت احساسی ارائه دهیم، بلکه می‌خواستیم نمونه‌ای مستند از پیامدهای جنگ برای خانواده‌های عادی را ثبت کنیم؛ خانواده‌هایی که هیچ نقشی در تصمیم‌های سیاسی و نظامی ندارند، اما بیشترین خسارت را متحمل می‌شوند.

قاسمی زاوره ادامه داد: هنگامی که خانواده‌ای در خانه خود هدف حمله قرار می‌گیرد و پنج عضو آن جان خود را از دست می‌دهند، این اتفاق فراتر از یک خبر است و به یک فاجعه انسانی تبدیل می‌شود. چنین روایت‌هایی برای مخاطب جهانی نیز قابل درک است و می‌تواند زبان مشترکی برای بیان حقیقت باشد. اگر این آثار در جشنواره‌ها و مجامع بین‌المللی به نمایش درآیند، مخاطبان خارج از کشور نیز خواهند دید که قربانیان جنگ صرفا آمار و ارقام نیستند، بلکه انسان‌هایی با زندگی، خانواده، آرزوها و آینده‌ای هستند که ناگهان از بین رفته است. تاکنون تصویربرداری در معراج شهدا، محله جوادیه، محله خزانه، محل کار تنها بازمانده خانواده و منزل بستگان آنان انجام شده است. همچنین بخشی از فیلمبرداری در ایام تاسوعا و عاشورا صورت گرفت تا بتوانیم فضای اجتماعی آن روزها را نیز در روایت مستند ثبت کنیم.

وی در پایان اظهار کرد: اکنون حدود ۸۰ درصد تصویربرداری انجام شده است. ادامه تولید را با فاصله زمانی پیش می‌بریم، زیرا شرایط روحی خانواده برای ما اهمیت زیادی دارد و نمی‌خواهیم حضور مداوم گروه فیلمبرداری موجب خستگی یا فشار روانی آنان شود. امیدواریم با تکمیل مراحل باقی‌مانده، مستند «فرزند ایران» وارد مرحله پس‌تولید شود و بتوانیم آن را در موعد مقرر برای حضور در جشنواره «سینماحقیقت» آماده کنیم. این اثر تلاشی است برای ثبت بخشی از تاریخ معاصر ایران و روایت رنج خانواده‌هایی که بی‌هیچ نقشی در شکل‌گیری جنگ، قربانی آن شدند.

انتهای پیام