حجت‌الاسلام و المسلمین مهدی گرامی‌پور، معاون فرهنگی دانشگاه قم در گفت‌وگو با ایکنا از قم، با بیان اینکه مهم‌ترین شاخصه‌های تبیین در کلام رهبر انقلاب را می‌توان در چند محور حقیقت‌محوری، عقلانیت، صراحت، اخلاق‌مداری، شناخت دقیق صحنه، مخاطب‌شناسی، به هنگام بودن و استمرار خلاصه کرد، اظهار کرد: تبیین زمانی معنا پیدا می‌کند که در برابر ابهام، شبهه، تحریف و روایت‌سازی دشمن قرار گیرد.

وی با اشاره به اینکه تفاوت تبیین با تبلیغ ساده نیز در همین نقطه است، بیان کرد: تبلیغ ممکن است صرفاً انتقال پیام باشد، اما جهاد تبیین، مواجهه فعال با جنگ روایت‌هاست. تبلیغ می‌تواند مقطعی، احساسی یا یک‌سویه باشد؛ اما جهاد تبیین باید عالمانه، مستدل، اخلاقی، مستمر و ناظر به نیاز واقعی مخاطب باشد.

گرامی‌پور اظهار کرد: جهاد تبیین را می‌توان تلاش مستمر، آگاهانه، مؤمنانه و مسئولانه برای بیان حقیقت و مقابله با تحریف در میدان جنگ نرم دانست. تعبیر «جهاد» در اینجا بسیار معنادار است؛ زیرا جهاد به معنای تلاش معمولی نیست، بلکه به معنای کوشش همه‌جانبه، هوشمندانه و پیوسته در برابر دشمن است.

وی افزود: بنابراین، وقتی سخن از جهاد تبیین به میان می‌آید، مقصود یک فعالیت عادی فرهنگی یا تبلیغاتی نیست؛ بلکه سخن از حضور در میدان تقابل روایت‌هاست. در این میدان، دشمن می‌کوشد واقعیت‌ها را وارونه نشان دهد، امید اجتماعی را تضعیف کند، دستاوردها را پنهان سازد و ضعف‌ها را به صورت اغراق‌آمیز به کل هویت انقلاب نسبت دهد.

فعال فرهنگی و دانشگاهی نباید در برابر تحریف‌ها منفعل باشد

گرامی‌پور با اشاره به مؤلفه‌های تمایز جهاد تبیین از تبلیغ معمولی بیان کرد: اتکا به حقیقت، داشتن پشتوانه علمی و منطقی، شناخت دقیق مسئله، رعایت اولویت‌ها، پاسخ به شبهات واقعی، پرهیز از شعارزدگی، استفاده از زبان متناسب با مخاطب و پیوند دادن تبیین با عمل مؤلفه‌هایی هستند که جهاد تبیین را از تبلیغ معمولی متمایز می‌کند. جهاد تبیین فقط گفتن نیست؛ بلکه درست گفتن، به‌موقع گفتن و اثرگذار گفتن است.

وی با تأکید بر اینکه جهاد تبیین برای فعالان فرهنگی و دانشگاهی، مسئولیتی فراتر از فعالیت‌های معمول فرهنگی ایجاد می‌کند، گفت: نخستین مسئولیت آنان این است که پیش از سخن گفتن، مسئله را درست بفهمند. کسی که می‌خواهد تبیین کند، باید اهل مطالعه، تحقیق، تحلیل و شناخت دقیق واقعیت‌ها باشد. بدون فهم درست، تبیین به شعار، تکرار کلیشه‌ها یا حتی توجیه‌گری تبدیل می‌شود.

وی در ادامه با اشاره به اینکه دومین مسئولیت، رعایت اخلاق در بیان است، تصریح کرد: جهاد تبیین با بداخلاقی، تخریب، شایعه‌پراکنی، سیاه‌نمایی و جنجال‌سازی سازگار نیست. فعال فرهنگی باید تقوای قلم و زبان داشته باشد، مرز نقد منصفانه و بی‌اخلاقی را بشناسد و در عین صراحت، از انصاف فاصله نگیرد.

گرامی پور اضافه کرد: سومین مسئولیت، شجاعت و حضور به‌موقع در میدان است. فعال فرهنگی و دانشگاهی نباید در برابر تحریف‌ها منفعل باشد. هرجا حقیقتی وارونه نشان داده می‌شود، هرجا ذهن جوانان هدف جنگ شناختی قرار می‌گیرد و هرجا دشمن روایت خود را جایگزین واقعیت می‌کند، وظیفه جهاد تبیین آغاز می‌شود.

معاون فرهنگی دانشگاه قم با بیان اینکه در فضای دانشگاهی، این مسئولیت اهمیت بیشتری دارد، اظهار کرد: زیرا دانشگاه محل شکل‌گیری اندیشه، تحلیل و هویت نسل آینده است. استاد، دانشجو و فعال فرهنگی دانشگاهی باید بتوانند پرسش‌ها را جدی بگیرند، شبهات را با احترام بشنوند و پاسخ‌های مستدل، صادقانه و اقناع‌کننده ارائه دهند.

وی با بیان اینکه تفاوت جهاد تبیین و تبلیغ ساده را باید در سه سطح هدف، روش و اثرگذاری بررسی کرد، ادامه داد: از نظر هدف، تبلیغ ساده معمولاً به دنبال انتقال یک پیام یا معرفی یک موضوع است؛ اما جهاد تبیین به دنبال اصلاح ادراک جامعه، شکست تحریف و ایجاد قدرت تشخیص در مخاطب است. هدف جهاد تبیین این نیست که مخاطب فقط چیزی را بشنود، بلکه باید بتواند حقیقت را از روایت جعلی، نقد را از سیاه‌نمایی و واقعیت را از تحریف تشخیص دهد.

گرامی پور گفت: از نظر روش، تبلیغ ممکن است یک‌سویه، عمومی و تکراری باشد؛ اما جهاد تبیین باید گفت‌وگومحور، تحلیلی، مستند و متناسب با ذهن مخاطب باشد. در جهاد تبیین، صرف احساسات کافی نیست؛ باید عقلانیت، استدلال، سند، اخلاق، هنر بیان و شناخت مخاطب در کنار هم قرار گیرد.

معاون فرهنگی دانشگاه قم در ادامه با بیان اینکه از نظر اثرگذاری نیز تبلیغ ساده ممکن است تأثیر کوتاه‌مدت داشته باشد، اما جهاد تبیین اثر عمیق‌تر و پایدارتر دارد، تصریح کرد: جهاد تبیین اگر درست انجام شود، قدرت تحلیل ایجاد می‌کند، امید اجتماعی را تقویت می‌کند، ذهن جامعه را در برابر جنگ شناختی مقاوم می‌سازد و اجازه نمی‌دهد دشمن میدان روایت را در اختیار بگیرد.

دانشگاه در منظومه فکری رهبر انقلاب مرکز تولید فکر و تربیت نیروی انسانی است

وی با تأکید بر اینکه دانشگاه در منظومه فکری رهبر انقلاب، صرفاً مرکز آموزش تخصصی نیست، بیان کرد: یکی از مهم‌ترین مراکز تولید فکر، تحلیل اجتماعی، تربیت نیروی انسانی و شکل‌دهی به آینده کشور است. از این جهت، مهم‌ترین رسالت دانشگاه در تحقق جهاد تبیین، تبدیل شدن به کانون تولید فهم درست از واقعیت‌هاست.

معاون فرهنگی دانشگاه قم اظهار کرد: دانشگاه باید به دانشجو قدرت تحلیل بدهد؛ دانشجو نباید صرفاً دریافت‌کننده پیام باشد، بلکه باید بتواند روایت‌ها را ارزیابی کند، منابع خبری را بسنجد، نسبت میان واقعیت و تحریف را تشخیص دهد و مسائل کشور را منصفانه و عالمانه بفهمد.

گرامی‌پور با بیان اینکه رسالت دیگر دانشگاه ایجاد فضای گفت‌وگوی آزاد، علمی و مسئولانه است، اظهار کرد: بسیاری از شبهات نسل جوان با سکوت، برخورد شعاری یا پاسخ‌های کلیشه‌ای حل نمی‌شود. باید پرسش‌ها را به رسمیت شناخت و برای آن‌ها پاسخ دقیق، صادقانه و اقناع‌کننده ارائه کرد.

وی افزود: البته تحقق جهاد تبیین در دانشگاه با چالش‌هایی مواجه است؛ از جمله غلبه فضای احساسی و شتاب‌زده رسانه‌ای، ضعف سواد رسانه‌ای، بی‌اعتمادی ناشی از پاسخ‌های غیرشفاف، فاصله برخی فعالیت‌های فرهنگی از مسائل واقعی دانشجویان، و تبدیل شدن گاه‌ وبی گاه تبیین به توجیه. عبور از این چالش‌ها نیازمند صداقت، شجاعت، دانش، انصاف و ارتباط واقعی با نسل جوان است.

ادای دین به رهبر شهید 

معاون فرهنگی دانشگاه قم با بیان اینکه بهترین ادای دین به رهبر انقلاب، صرفاً بزرگداشت لفظی، برگزاری مراسم یا بیان عاطفی نسبت به ایشان نیست؛ هرچند این امور در جای خود ارزشمند است، گفت: ادای دین حقیقی آن است که راه فکری و عملی ایشان در جامعه استمرار پیدا کند.

گرامی‌پور گفت: اگر بخواهیم این مسئله را در یک تعبیر خلاصه کنیم، بهترین ادای دین به عنوان نمونه در مورد جهاد تبیین که درخواست مکرر ایشان در سال های اخیر بود، تبدیل جهاد تبیین از یک شعار به یک رفتار اجتماعی مستمر است. یعنی هرکس در جایگاه خود، چه استاد، دانشجو، فعال رسانه‌ای، کنشگر فرهنگی یا مسئول اجرایی، نسبت خود را با حقیقت، عدالت، امید، نقد منصفانه و دفاع عقلانی از انقلاب مشخص کند.

وی در پایان با تأکید بر ادای دین واقعی افزود: ادای دین واقعی یعنی در برابر تحریف سکوت نکنیم، واقعیت‌ها را درست روایت کنیم، به پرسش‌های نسل جوان پاسخ صادقانه بدهیم، از سیاه‌نمایی و توجیه‌گری هم‌زمان پرهیز کنیم و ایمان و بصیرت را به عمل اجتماعی تبدیل نماییم. در یک جمله، بهترین ادای دین به رهبر انقلاب، زنده نگه داشتن راه ایشان با روشنگری عالمانه، اخلاقی و شجاعانه است.

انتهای پیام