حجت‌الاسلام والمسلمین محمد قطبی، دبیر ستاد راهبری کار و اشتغال حوزه‌های علمیه کشور و مدیر عامل مرکز نوآوری و رشد اشراق دفتر تبلیغات اسلامی در یادداشتی که در اختیار ایکنا قرار داد، نوشت: تمدن، مفهومی انتزاعی و محصور در کتاب‌های تاریخ نیست بلکه جریانی پویاست که در تار و پود جوامع تنیده شده و در طول و عرض اشیاء، رفتار‌ها و زیست‌بوم ما جریان دارد.

تمدن‌ها زمانی ماندگار و اثرگذار می‌شوند که در هستار‌های عینی و نماد‌های ملموس زندگی روزمره تجلی یابند. در این میان، رگه‌های اصلی حیات طیبه که بر پایه ارزش‌های والای انسانی و الهی استوار است، تاروپود اصلی و محوری تمدن را می‌سازد و داربست اولیه تمدنی را در ذهن و اندیشه انسان بنا می‌کند. برای تجسم‌بخشی به این داربست ذهنی، همواره به نماد‌هایی نیاز است که فراتر از بقای فیزیکی، به زندگی جمعی معنا و هویت ببخشند.

یکی از این نماد‌های شگرف و کهن، «سفره» است. سفره را می‌توان به جرئت یکی از مهم‌ترین، پایدارترین و کارآمدترین فناوری‌های اجتماع‌ساز بشری دانست. این عنصر ساده اما عمیق، در طول تاریخ در همه جوامع بشری وجود داشته و بسترساز هزاران گردهمایی خانوادگی و اجتماعی بوده است. سفره صرفاً محلی برای صرف غذا نیست بلکه کانون تولید همگرایی، همدلی، گفت‌و‌گو و تحکیم پیوند‌های عاطفی است. کارکرد بسیار فعال و سازنده سفره در ایجاد عمیق‌ترین حلقه‌های اجتماعی میان انسان‌ها، آن را به یک پدیده تمدنی بی‌بدیل تبدیل کرده است که همچنان نقش کلیدی خود را در حفظ انسجام خانواده و جامعه حفظ می‌کند.

در مرکز این فناوری اجتماعی، «نان» قرار دارد. نان، محوری‌ترین و مقدس‌ترین محصول سفره است که در زندگی و حیات انسان نقشی تعیین‌کننده و حیاتی ایفا می‌کند. این برکت الهی، فراتر از یک ماده غذایی برای پرورش جسم، با فرهنگ، مذهب و باور‌های ما گره خورده است. در واقع، سفره و نان نزدیک‌ترین فرصت و ملموس‌ترین زمینه را برای شکرگزاری و سپاس از برکت آسمان فراهم می‌آورند. این مواجهه روزانه، انسان را به طور پیوسته با برکت بی‌کران خالق هستی رو‌به‌رو می‌سازد و به او مجالی گران‌بها برای تقدیر از مواهب طبیعت و کرامت آفرینش می‌بخشد. نان یکی از کلیدی‌ترین حلقه‌های زنجیره تمدنی است؛ واسطه‌ای میان زمین، کشاورز، آتش، تنور و در نهایت خانواده که قداست و ارزش آن در فرهنگ ایرانی-اسلامی همواره ستوده شده است.

امروز که در عصر جهانی‌شدن، بیم فراموشی خرده‌فرهنگ‌ها و عادت‌واره‌های اصیل می‌رود، توجه به نماد‌های هویت‌بخش ملی و دینی اهمیتی مضاعف یافته است. در همین راستا، طراحی و راه‌اندازی پروژه «تنورخانه نان ایرانی» در شهر مقدس قم، ابتکاری بی‌بدیل و شایسته تقدیر است. این طرح که با همت شهرداری قم و مشارکت فعال بخش خصوصی در مسیر معنوی و پرتردد «حرم تا حرم» (حدفاصل حرم مطهر حضرت معصومه (س) و مسجد مقدس جمکران) شکل گرفته، بستری مناسب برای بازخوانی این میراث کهن فراهم آورده است. این تنورخانه صرفاً یک نانوایی ساده نیست بلکه می‌تواند به عنوان سفیر فرهنگی قم در عرصه دیپلماسی عادت‌واره‌های ایرانی-اسلامی نقش‌آفرینی کند و زائران داخلی و بین‌المللی را با عمق فرهنگی سبک زندگی ایرانی آشنا سازد.

گام بعدی در تکامل این ایده، توسعه آن در مقیاس ملی است. «تنورخانه نان ایرانی» این پتانسیل را دارد که به یک «موزه زنده نان» و مرکزی برای برگزاری اردو‌های آموزشی و تجربی با موضوع «سیر تطور نان و سفره» تبدیل شود. می‌توان این الگوی موفق را با محوریت و پایتختی شهر قم، به عنوان یک برند ملی در اقصی نقاط کشور تکثیر کرد. ایجاد چنین زنجیره‌ای، نه تنها به حفظ میراث ملموس و ناملموس ملی کمک می‌کند بلکه به تقویت گردشگری فرهنگی و ترویج تغذیه سالم بر پایه نان سنتی و باکیفیت منجر خواهد شد.

انتهای پیام