نهضت عظیم عاشورا نه تنها یک حرکت اصلاحی و سیاسی، بلکه مدرسه‌ای بزرگ برای آموزش مفاهیم دینی، اخلاقی و انسانی به شمار می‌رود. مکتب حسینی، مکتب آگاهی، بصیرت، مسئولیت‌پذیری و دفاع از ارزش‌های الهی است و یکی از مهمترین ابعاد آن تبلیغ دین به شیوه‌ای عمیق، اثرگذار و ماندگار است. امام حسین(ع) در شرایطی قیام کرد که جامعه اسلامی دچار انحراف‌های فکری، اخلاقی و سیاسی شده بود و ارزش‌های اصیل اسلامی در معرض فراموشی و نابودی قرار داشت. در چنین فضایی، آن حضرت با بهره‌گیری از روش‌های مختلف تبلیغی از جمله سخنرانی، گفت‌وگو، روشنگری، امر به معروف و نهی از منکر و در نهایت فداکاری و شهادت، پیام حقیقی اسلام را به گوش جهانیان رساند.

امروزه جوامع اسلامی بیش از هر زمان دیگری نیازمند شناخت شیوه‌های مؤثر تبلیغ دین هستند و این در حالیست که بسیاری از اندیشمندان بر این باورند که عاشورا بزرگترین رسانه تبلیغی اسلام و امام حسین(ع) موفق‌ترین مبلغ دین از طریق عمل و فداکاری بوده است. 

در این راستا خبرگزاری ایکنا همزمان با ماه محرم و برپایی مجالس عزاداری سید و سالار شهیدان و رونق گرفتن منابر، در قالب سلسله درس گفتارهای «تبلیغ دین در مکتب حسین(ع)» پای سخنان حجت‌الاسلام والمسلمین محسن دریابیگی، مؤلف و پژوهشگر حوزه دین نشسته است تا به بررسی شاخصه‌های منبر تراز اسلامی که تأثیرگذار و هدایتگر است، بپردازد. در بخش نهم این درس گفتارها به موضوع «بازگشت به خود» پرداخته شده است که در ادامه با هم می‌بینیم و می‌خوانیم.

پیرو عرایض پیشین، گوینده دینی، شنونده دینی و بانی یک مجلس اگر هر یک از این ارکان بتوانند سهم خود را به درستی انجام دهند، یک اثر زیبا خلق می‌شود. گاهی مشاهده کرده‌اید که انسان وقتی به مجلس امام حسین(ع) می‌رود، گویی خستگی‌هایش از بین می‌رود. چنان آرام می‌نشیند و دل به گوینده می‌سپارد و اشکش به نرمی جاری می‌شود، به گونه‌ای که گویی هیچ جای دنیا بهتر از این مکان نیست. 

چنین مجلسی، مجلس خوبی است، مجلسی است که وقتی انسان از آن خارج می‌شود، احساس کند با خودِ خویشتن آشناتر شده است، ضعف‌های خود را شناخته، سایه‌های وجودی خویش را شناخته، از آن غرورها و توهم‌هایی که در جاهای دیگر تولید شده رهایی یافته و به خود بازگشته است؛ همان کاری که خود امام حسین(ع) در روز عاشورا انجام دادند، آنجا که روز عاشورا فرمودند چرا شما حرام خوردید و دل‌هایتان از حرام پر شده است. 

مرحوم مفید در کتاب «الإرشاد» آورده است: «فَرَجَه إلی أنفسه»؛ یعنی به خودشان بازگشتند. در مجلس امام حسین(ع) افراد از هر طایفه‌ای حضور می‌یابند و زیبایی آن نیز در همین است که اثر انگشت ندارد؛ انگشت‌نگاری در بدو ورود انجام نمی‌شود که تو از کدام طایفه‌ای، از کدام قبیله‌ای یا از کدام عشیره‌ هستی؛ بلکه همه با سلایق مختلف در آن جمع می‌شوند. آنچه این افراد را گرد هم می‌آورد، سخن آشناست، سخنی که انسان را به خویشتن نزدیک می‌کند. 

گوینده دینی هنر آن را دارد که هر شخص و هر فکر را که می‌بیند، جمع‌بندی کند و آنان را به خط مرز فطرت بکشاند؛ «لَقَدْ أَنزَلْنَا إِلَیْکُمْ کِتَابًا فِی ذِکْرِکُمْ»؛ قرآن می‌فرماید این کتاب، یادآور خود شماست، یادآور امری بیگانه نیست. گوینده دینی اگر این هنر را داشته باشد، هرگاه سخن بگوید، هر شنونده‌ای احساس کند که آن سخن درباره خود اوست؛ سخن بیگانه نیست، بلکه از او سخن می‌گوید، او را با ضعف‌ها و قوت‌های خودش آشنا می‌کند. 

هنگامی که گوینده این معنا را در خود بیابد و این توانایی را در خویش زنده کند، شنوندگان با او آشنا می‌شوند و با او مسیری را طی می‌کنند، چراکه داستان و روایت همه ما به هم نزدیک است؛ «این همه قول و غزل حاصل کوته‌نظری است / ورنه از روز ازل دانه یکی دام یکی است». این داستان‌های آغاز آفرینش انسان از آدم و حوا گرفته تا بیماری‌ها، گناهان، حسد و دیگر ریشه‌هایی که ما را از آسمان جدا می‌کنند و همچنین، مشوق‌هایی که ما را به آسمان سوق می‌دهند، همه یکی هستند. 

مبلغ دینی باید این حقیقت را دریابد که من قرار است داستان انسان‌ها را روایت کنم و روایت من، روایت خود انسان‌هاست. منبر خوب و گویش خوب همین است یعنی وقتی چنین شود، انسان آرام می‌گیرد و احساس می‌کند که همه اشکالات از خود اوست و دیگر بیهوده آن را به دیگران نسبت نمی‌دهد. همان‌گونه که گفته شده: «شاه گفت اکنون از آن خود بگو، چند گویی این آن و آن او؛ ساعتی موزون اینی، ساعتی موزون آن، ساعتی میزان خود شو تا شوی موزون خویش». ان‌شاءالله این حالت در درون همه ما به برکت مجلس حسینی فراهم شود؛ حالتی که انسان با خود آشنا شود، با گره‌ها و دردهای خویش روبه‌رو شود، چراکه دردشناسی مهمترین امر است.

انتهای پیام