به گزارش ایکنا از خوزستان، محمدرضا سنگری، عاشوراپژوه شامگاه 29 خردادماه در مؤسسه فرهنگی هنری فرهنگ عاشورا شهرستان دزفول، در سلسله نشست‌های «خانه و خانواده آرمانی در فرهنگ عاشورا» به بیان آموزه‌های دینی به ویژه آموزه‌های حضرت اباعبدالله(ع) در مواجهه با شرایط بحرانی و فروپاشی روانی پرداخت که در ادامه می‌خوانیم. 

یکی از دستورهای دینی ما در بحران‌ها این است که ذلت‌پذیر نباشیم. تلاش کنیم در بحران‌ها نقاط قوت را ببینیم. در فرهنگ دینی یاد می‌گیریم ضعف شماری نکنیم. نقطه‌‌های قوت را ببینیم و به مدد نقطه‌های قوت، ضعف‌ها را جبران کنیم. همیشه از قله‌ها برای پر کردن دره‌ها مدد بگیریم. در دره‌ها متوقف نشویم و قله‌ها را نگاه کنیم.

برخی افراد، دیگران را به باد تمسخر می‌گیرند و با اینکه خود شکست‌خورده بحران هستند، برای اینکه ضعف‌های خود را پنهان کنند، ضعف‌های دیگران را برمی‌شمارند.

تلاش کنیم، از طفره‌روندگان یا شانه خالی کنندگان در هنگامه مواجهه با سختی نباشیم. «به من چه» و «به تو چه» در فرهنگ ما وجود ندارد. ما همه مسئولیم و باید این مسئولیت را جدی بگیریم.

هیچ‌وقت به خودتان اجازه انجام اولین گناه را ندهید. تا گناه اتفاق افتاد، آنجاست که عکس سلفی با شیطان گرفته‌اید. شیطان کنار شخص قرار می‌گیرد. بلافاصله از گناهتان استغفار کنید. بلافاصله گناه را با یک خوبی پاک کنید چون به فرموده قرآن کریم: «إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ » (هود، 114) گناهان را می‌توانید با انجام خوبی پاک کنید. تا یک عمل بد مرتکب شدید، فرصت ندهید این بدی، زمینه عمل بد بعدی را فراهم کند، بلافاصله یا استغفار کنید یا با کار خوبی، راه را ببندید که شیطان، آن عمل را گسترش ندهد.

عزت خود را حفظ کنیم و به ذلت تن ندهیم. عزت خانوادگی خود را حفظ کنیم. کسی را نشکنید، چون اگر کسی را شکستید، عزت خودتان هم شکسته می‌شود. آنکه همسرش را تحقیر می‌کند، پیش از آنکه همسرش را تحقیر کند، خود را تحقیر کرده است. آن که شخصیت دیگران را لگدمال می‌کند، خود را له کرده است.

آنان که اسب بر پیکرهای شهدای کربلا تاختند، ذلت‌‌شان کمتر از کسانی است که روی شخصیت دیگران، اسب می‌تازند و دیگران را له می‌کنند، نیست. شکستن عزت دیگران، خویشتن را شکستن است. مراقب این باشیم.

عزت فرزند خود را حفظ کنیم. حتی عزت پدیده‌ها را حفظ کنیم. قبلا اشاره کرده‌ام پدیده‌های اطراف ما، حیات دارند. ما حق نداریم به پدیده‌ها و به خود اهانت کنیم. آنکه به ارزش‌های خود توهین می‌کند، به خدا اهانت کرده است، چون اصل وجود شما، متعلق به خداوند است. هیچ وقت نگو «من مهم نیستم» یا «منِ بدبخت» و… . شما حق ندارید خود را تحقیر کنید. ما مهم هستیم. امیرالمؤمنین(ع) می‌فرماید: «تزعم اَنَّکَ‌ جِرْمٌ‌ صَغِیرٌ وَ فِیکَ انْطَوَی الْعَالَمُ الْاَکْبَرُ» شما از تمام هستی بزرگ‌تر و مهم‌ترید. خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: «وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ» (اسراء، 70) ما شما را تکریم کردیم. استعدادهای خود را خوار و خفیف نکنید. نگویید «من بی استعدادم». بنابراین پایگاه و جایگاه انسانی چنان رفعتی دارد که خداوند آن را ستوده و برکشیده است. خداوند به ما تفضل کرده است ما حق نداریم توانایی‌های خود و دیگران را تحقیر کنیم. حتی نسبت به پدیده‌ها و عالم هستی نیز نباید چنین کنیم در روایات می‌خوانیم: «لاتسبّوا الریاح» به بادها دشنام ندهید. همه چیز را بستایید. پیغمبر عزیز ما، می‌فرمودند لباسی که آلوده باشد، تسبیح نمی‌گوید، یعنی لباس‌های ما تسبیح می‌گویند. زنده‌اند. ما در جهانی مرده زندگی نمی‌کنیم. غذایی که می‌خورید را ستایش کنید.

انس بن مالک می‌گوید بیست سال با پیامبر(ص) زندگی کردم، یک بار از غذایی، بد نگفت. گاهی به زبان نمی‌آوریم اما با نگاهمان، تحقیر می‌کنیم. اخم می‌کنیم و چهره درهم می‌کشیم. 

پس، ذلت پذیر نباشیم؛ نه در مرام اجتماعی و نه در کارکردها و روابط درون خانوادگی. سعی کنیم به یزیدهای زندگی خود میدان ندهیم. هر زشتی و بدی، یزید است. هر وقت درِ قلبم را به روی یک بدی باز کردم، یک یزیدی در وجود من دارد شکل می‌گیرد.

اصل دیگر در مواجهه با بحران‌ها، کنش معتدلانه است. در بیان قرآن، خداوند فرموده است: «وَلَا تَنْسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا» (قصص، 77) بهره‌تان را از دنیا فراموش نکنید. دنیا برای ما یک فرصت است که از آن بهره‌مند شوید. همچنین فرمود: « وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ» سعی کنید در این فرصتی که دارید معتدل زندگی کنید هم به آخرت خود بپردازید، هم به دنیا. برخی بیرون خانه یک طور هستند و درون خانه، طور دیگری. ما در درون خانه هم باید آراستگی داشته باشیم؛ این حق همسر و فرزندان ما است. خوش‌بو بودن، خوش‌پوش بودن و خوش‌رو بودن را رعایت کنیم.

آراستگی و رسیدگی به ظاهر، یکی از نکاتی است که حضرت اباعبدالله(ع) حتی در کربلا نیز به آن توجه داشتند. ایشان به پیران می‌فرمودند کمر خود را ببندید تا کمرتان خم نباشد و دشمن نپندارد که پیرمردهای خمیده قامتی در کربلا هستند. کمر خود را محکم ببندید و خود را بیارایید که جوان جلوه کنید. اینها دستورات دینی ما است، گرچه گاهی به آن توجه نمی‌شود. مساجد ما باید در آراسته‌ترین شکل باشد. خوش‌بوترین فضاهای ما باید فضای مسجد باشد. خانه باید خوش‌بو و آراسته باشد. اهل بیت(ع) در عین زندگی زاهدانه و بسیار ساده، در چیدمان خانه، دقیق و زیبا عمل می‌کردند. به جزئی‌ترین مسائل در خانه توجه می‌کردند.

نکته دیگر،  «دار انگاری جهان» است. کلمه «دار» در زبان فارسی به معنی درخت و در زبان عربی، به معنی خانه است. جهان، یک «دار» است؛ یک خانه است. ما در این خانه چه نقشی داریم؟ اگر کل جهان را یک خانه در نظر بگیریم که ما در آن نقشی داریم به این فکر کنیم که ما در این فضا، کوهیم یا دره؟ دریاییم یا سراب؟ خورشیدیم یا خفاش؟ گلیم یا خار؟ تکلیف خود را روشن کنیم. در خانه خود، ببینیم شبیه کدام اجزای خانه هستیم؟ برخی مانند کارد هستند، دائم ضربه می‌زنند، برخی همچون کبریت زود شعله‌ور می‌شوند و آرامش خانه را به هم می‌ریزند. برخی مثل آینه هستند، انسان را به خوبی به خودش نشان می‌دهند. برخی چتر و سایبان هستند. پس ببنیم در محیط خانه مانند چه هستیم.

خوب است که ما در محیط زندگی خود «زینب» باشیم؛ زینب در اصل به معنی درخت سرسبز و سایه‌گستر است. براساس روایات، سرسبزی یکی از چیزهایی است که حزن و اندوه را از انسان می‌زداید. تصویر خود را در خانه بازنگری و بازسازی کنیم.

روایتی وجود دارد که یکی از یاران امام صادق(ع) از ایشان پرسید: «حقوق مؤمن نسبت به مؤمن دیگر چیست؟» ما چه وظایفی نسبت به هم داریم؟ حضرت فرمودند: «هفتاد حق نسبت به همدیگر داریم که از بین آنها، هفت مورد را می‌گویم چون می‌ترسم نتوانی به همه آنها عمل کنی.»  ما در زندگی به ویژه در هنگام بحران و فروپاشی روانی، نسبت به یکدیگر وظایفی داریم. جالب است که امام صادق(ع)، فقط سه حق را مطرح کردند که امشب و شب‌های آینده آنها را مطرح می‌کنم.

یکی از این حقوق این است که اگر کسی لغزشی داشت، آن را طرح نکنید. به جمع آوری لغزشها نپردازید. به لغزش دیگران نخندید. آن را بزرگ‌نمایی نکنید و به دیگران منتقل نکنید. نگران باشید که خودتان دچار آن لغزش شوید. هر وقت کسی را به خاطر لغزشی سرزنش کردید، شک نکنید، خودتان آن را مرتکب خواهید شد. در روایات داریم: «من عیّر مؤمناً بِذنبٍ، لم یَمُت حتی یرکبه» اگر کسی مؤمنی را به سبب انجام لغزشی، سرزنش کند، نمی‌میرد مگر آنکه خود مرتکب آن شود. اگر قرار باشد ما خطاهای دیگران را طرح کنیم ممکن است به دامچاله همان خطاها بیفتیم.

دیگر آنکه، هر کس خطاها و لغزش‌های دیگران را طرح کند، در تنهایی می‌میرد؛ یعنی به بدترین شکل می‌میرد. اگر ضعف دیگران را همه‌بین یا به اصطلاح امروز وایرال کردید، مجازات شما این است که اولا خود دچار آن لغزش خواهید شد و در لحظات آخر، به بدترین شکل خواهید مرد.

امام صادق(ع) در سخنی فرمودند: «التمسوا لإخوانكم العذر في زلاّتهم و هفوات تقصيراتهم، فإن لم تجدوا لهم العذر في ذلك فاعتقدوا أنّ‌ ذلك لقصوركم عن معرفة وجوه العذر» اگر دوست شما دچار لغزشی شد، عذری برایش بتراشید. نه تنها آن را طرح نکنید و او را سرزنش نکنید، بلکه عذری برای آن در نظر بگیرید. ادامه روایت چنین است اگر نتوانید عذری برای خطای او پیدا کنید، بدانید که این به خاطر کوتاهی شما در شناخت وجوه عذر است.

انتهای پیام