به گزارش ایکنا، در هفته‌ای که گذشت، سرویس اندیشه و معارف ایکنا به مجموعه‌ای از موضوعات پرداخت که در صدر این برنامه‌ها، دو نشست تخصصی با محوریت مسئله غدیر برگزار شد؛ نشست «تشیع چه آورده‌ای برای جهان امروز دارد» و همچنین نشست «ما و غدیر؛ امروز و فردا» که هر یک کوشیدند از زاویه‌ای متفاوت به ظرفیت‌های فکری و تمدنی غدیر در جهان معاصر بپردازند. نشست دیگر که به میزبانی دانشگاه صنعتی شریف برگزار شد به مسئله جنگ و امر ملی توجه داشت. با فرارسیدن ایام محرم، محور گفت‌وگوها و نشست‌ها نیز رنگ و بوی حسینی گرفت. در این میان، سلسله نشست‌هایی که در مسجد امیرالمؤمنین(ع) با سخنرانی حجت‌الاسلام علوی تهرانی برگزار شد، از جمله برنامه‌هایی بود که مورد توجه قرار گرفت. همچنین گفت‌وگویی در این باره انجام شد. در کنار این برنامه‌ها، آیین رونمایی از مجموعه ۱۴ جلدی «روزشمار پیامبر» نیز به‌عنوان یکی از رخدادهای فرهنگی هفته برگزار شد. افزون بر این، گفت‌وگو با چند تن از نویسندگانی که به‌ تازگی آثارشان منتشر شده است، بخشی از تولیدات این هفته را تشکیل داد. برگزاری نشست خبری حوزه‌های علمیه خواهران و تشریح برنامه‌ها و فعالیت‌های این مجموعه برای ایام محرم نیز از دیگر رویدادهایی بود که در این هفته مورد توجه و پوشش قرار گرفت. در ادامه مجموعه‌ای جامع از کنشگری‌های دینی و علمی را  می‌خوانیم: 

«امر ملی و جنگ» روی میز بررسی دانشگاه صنعتی شریف

دانشگاه صنعتی شریف ۲۵ خردادماه میزبان نشست علمی و تحلیلی با عنوان «امر ملی و جنگ» بود که با هدف واکاوی ابعاد مختلف ایستادگی ملی و تحلیل شرایط جاری در دانشگاه صنعتی شریف برگزار شد. در این رویداد جمعی از اندیشمندان و صاحب‌نظران حوزه‌های مختلف به ارائه دیدگاه‌ها و تحلیل‌های خود پرداختند. از جمله سخنرانان این نشست می‌توان به حجت‌الاسلام عبدالحسین خسروپناه، مهدی گلشنی، سعید ستایشی، حجت‌الاسلام مرتضی جوادی آملی، ابراهیم آزادگان، رسول رسولی‌پور، رامتین شهبازی، نوید نظری، محمد محمودی‌کیا، غلامرضا ظریفیان، محمد بازرگان، نجمه کیخا و وحید شالچی اشاره کرد که هر یک از منظر تخصصی خود به بررسی نسبت «امر ملی» و پدیده جنگ پرداختند. همچنین در بخشی از این برنامه پیام‌های تصویری شماری از اساتید و پژوهشگران از جمله سیدعطاالله مهاجرانی، شبنم دلفان، فاطمه محمدی و حمید دباشی، استاد دانشگاه کلمبیا آمریکا، برای حاضران پخش شد. خبرگزاری ایکنا نیز با حضور در این نشست، گزارش کامل و مشروحی از سخنرانی‌ها و مباحث مطرح‌شده در این رویداد علمی تهیه و منتشر کرده است.

بیشتر بخوانید:

ضرورت انسجام ملی و نقش پیشران دانشگاه در ایستادگی و بازسازی ایران

فقه اجتماعی؛ نسخه ارتباط با جهان در پساجنگ

چگونه فرهیختگی ایرانیان، ایران را نجات داد

تحلیل نقش دانشگاه و هنر در بازسازی همبستگی اجتماعی

گزارش تصویری این نشست را اینجا ببینید. 

چرا اندیشه شریعتی در دانشگاه‌ها مهجور مانده است

انجمن مفاخر فرهنگی ایران به مناسب سالروز درگذشت علی شریعتی ۲۸ خردادماه آیین یادبودی را با سخنرانی جمعی از اساتید به صورت مجازی برگزار کرد. در این آیین محمود شالویی، حکمت‌الله ملاصالحی، سیدجواد میری، عبدالرحیم گواهی و احسان شریعتی درباره اندیشه و آثار این متفکر معاصر پرداختند. در این نشست، سخنرانان ضمن تأکید بر اینکه شریعتی را باید در شمار متفکران اثرگذار جهانی دانست، به بررسی ابعاد گوناگون میراث او پرداختند. در این نشست تبیین شد که شریعتی با رویکردی دغدغه‌مند، همواره در پی هدایت فکری جوانان بود و به‌عنوان یک روشنفکر متعهد، نقشی کلیدی و انکارناپذیر در بیداری نسل دانشجویی پیش از انقلاب ایفا کرد؛ نقشی که فراتر از مرزهای ایران، اندیشه‌های او را به حوزه‌های جهانی همچون الهیات رهایی‌بخش پیوند زده است.

امامت؛ نعمتی که در قیامت پرسیده می‌شود

مسجد امیرالمؤمنین(ع) در دهه نخست محرم میزبان سلسله سخنرانی‌های حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمدباقرعلوی تهرانی است؛ مجالسی که با رویکردی تفسیری و روایی به تبیین جایگاه ولایت و امامت می‌پردازد. در این مباحث با استناد به آیات و روایات تأکید شد که مسیر حقیقی دین تنها با واقعه غدیر و ولایت امیرالمؤمنین(ع) معنا می‌یابد و کمال حقیقت دین، در گرو پیوند با این جایگاه الهی است؛ از همین رو، ضمن تشریح شأن هدایت‌گری امام معصوم، بر این حقیقت تأکید کرد امامت نعمتی سترگ و الهی است که شناخت و پذیرش آن، سنگ بنای رستگاری بوده و انسان در قیامت نسبت به آن مورد سؤال قرار خواهد گرفت.

بیشتر بخوانید:

پرسش از «نعیم» در قیامت و ضرورت شناخت «خلیفه‌الله»

حکومت مهدوی؛ تبلور امنیت، عدالت و رفاه بی‌سابقه در تاریخ بشر

چرا سبک زندگی ما مانع تعجیل در ظهور می‌شود 

گزارش کامل این نشست را اینجا بخوانید. 

چرا جامعه اسلامی پس از غدیرِ عظیم، دچار انحراف شد

نشست «ما و غدیر؛ دیروز، امروز و فردا» به همت مؤسسه بین‌المللی بیت‌الغدیر با حضور جمعی از استادان و پژوهشگران حوزه تاریخ و معارف اسلامی از جمله عبدالحسین طالعی، عبدالهادی فقیهی‌زاده، مجید معارف، محمدحسین رجبی دوانی، علی محمدی، محمد مسجدجامعی و سیدمحسن سبط‌الشیخ برگزار شد. در این نشست، هر یک از سخنرانان به بررسی ابعاد تاریخی، معرفتی و اجتماعی واقعه غدیر و نسبت آن با شرایط امروز جهان اسلام پرداختند و بر ضرورت بازخوانی این رخداد مهم در چارچوب مسائل معاصر تأکید کردند. خبرگزاری ایکنا نیز گزارشی کاملی از این نشست تهیه کرده است. در بخشی از این نشست، عبدالحسین طالعی با تبیین ابعاد کمتر دیده‌شده واقعه غدیر و واکنش‌های تاریخی نسبت به احادیث فضائل امیرالمؤمنین(ع)، به این پرسش پرداخت که چرا جامعه اسلامی پس از غدیرِ عظیم دچار انحراف شد. او غدیر را حقیقتی زنده و راهبردی در تاریخ اسلام دانست و با اشاره به نقش چهره‌هایی همچون حضرت ام‌سلمه(س) در پاسداری از امامت، بر ضرورت عبور جامعه از مرحله «دین‌دانی» به «دین‌بانی» تأکید کرد و گفت تحقق پیام غدیر در روزگار ما تنها در پرتو پیوند معرفتی و عملی با امام عصر(عج) معنا پیدا می‌کند.

سایر گزارش‌ها  به اختصار :

غدیر؛ نقطه تکمیل ولایت یا آغاز آن

ولایت رکن کمال ایمان و مسیر خروج ظلمات به نور

چرا غدیر مانند عاشورا در حافظه جمعی ماندگار نشد

راه سعادت تمسک به ولایت و توجه به حجت زمان است

غدیر؛ استمرار رسالت و تجلی «تشیع محمدی»

«نمافکر» رونمایی شد؛ گفت‌وگوی اهالی رسانه درباره نسبت اندیشه، رسانه و جامعه

در روزهایی که گفت‌وگو درباره نسبت اندیشه و رسانه بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده، جمعی از فعالان این حوزه گرد هم آمدند تا تجربه‌ها و دغدغه‌های مشترک خود را مرور کنند. ۲۵ خردادماه، نخستین گردهمایی اهالی اندیشه و رسانه با همت خانه اندیشه‌ورزان جوان، رسانه فکرت و خبرگزاری تسنیم برگزار شد؛ نشستی که در آن علاوه بر اختتامیه جایزه ملی ارتباطات و رسانه، از نخستین جلد مجموعه «نمافکر» نیز رونمایی شد. «نمافکر» تلاشی است برای ثبت تجربه‌ها و ترسیم نقشه‌ای از رسانه‌هایی که در حوزه اندیشه فعالیت می‌کنند؛ اطلس و سالنامه‌ای که می‌کوشد فعالیت‌های رسانه‌ای این عرصه را شناسایی، مستندسازی و به ارتقای آن کمک کند.فکرت که در تدوین این مجموعه نقش داشته، در این نشست درباره شکل‌گیری «نمافکر» توضیح داد. او با اشاره به سال‌ها فعالیت مستمر در حوزه تولید محتوای اندیشه‌ای گفت که یکی از دغدغه‌های اصلی، ارتقای کیفیت فعالیت‌های رسانه‌ای از طریق استفاده از تجربه دیگران بوده است. به گفته او، در سال‌های گذشته تلاش شده با گفت‌وگو و هم‌اندیشی با رسانه‌های باسابقه و همچنین مجموعه‌های تازه‌کار اما خلاق، بستری برای تبادل تجربه و یادگیری متقابل شکل بگیرد. از دل همین نشست‌ها و گفت‌وگوها، ایده تدوین سالنامه‌ای برای معرفی و بررسی رسانه‌های فعال در حوزه اندیشه شکل گرفت؛ اثری که اکنون با عنوان «نمافکر» منتشر شده و قرار است تصویری از وضعیت این رسانه‌ها و مسیرهای پیش روی آنها ارائه دهد. 

امامت» ورودی و عدالت و اخلاق خروجی تشیع است 

ویژه‌برنامه غدیر با عنوان «تشیع چه آورده‌ای برای امروز ما دارد» با حضور جمعی از پژوهشگران حوزه دین و تاریخ برگزار شد. در این نشست، سیدحمید خویی، پژوهشگر حوزه علم و دین، به همراه حمیدرضا آذری‌نیا، مدیر موزه شیعه و پژوهشگر تاریخ و فرهنگ، و میثم توکلی‌بینا، پژوهشگر حوزه علم و دین، به سخنرانی پرداختند و هر یک از زاویه‌ای به کارکرد تشیع در جهان امروز پرداختند.

سیدحمید خویی در سخنان خود با اشاره به پیشینه تاریخی تشیع در ایران، سیستان را یکی از نخستین مناطق خالص شیعی دانست که در طول تاریخ در برابر تحریفات اعتقادی مقاومت کرده است. به گفته او، در دوره معاویه و با صدور فرمان سب و لعنامیرالمؤمنین(ع)، مردم این منطقه با وجود فشارهای شدید، حاضر نشدند به ولایت اهانت کنند و حتی پذیرش جریمه‌های سنگین را بر چنین کاری ترجیح دادند. خویی در عین حال با اشاره به تحولات جمعیتی و فرهنگی در این منطقه، مهاجرت شیعیان به دلیل فقر و خشکسالی را عاملی برای تضعیف این هویت تاریخی دانست و آن را نشانه‌ای از غفلت نسبت به تغییرات فرهنگی خواند. او در ادامه سخنانش تأکید کرد که راه احیای هویت شیعی، بازگشت به «وجه اخلاقی تشیع» است. به باور خویی، اگر تشیع را منظومه‌ای دینی بدانیم، ورودی آن «امامت» و خروجی آن «اخلاق با غایت عدالت» است. از نظر او، هرچند اصولی مانند توحید، نبوت و معاد میان مذاهب اسلامی مشترک است، اما آنچه تشیع را متمایز می‌کند پیوند میان ولایت و عدالت و تجلی آن در اخلاق است.

محرم امسال «ماهیت جهاد» را تبیین کنید

آیت‌الله العظمی فاضل لنکرانی در سفر به یزد، با تأکید بر لزوم تبیین مبانی فقهی حضور حماسی مردم در صحنه‌های حمایتی، قیام امام حسین(ع) را فراتر از امر به معروف و نهی از منکرِ متعارف، و بر پایه مفهوم فقهی «جهاد ذَبّی» (دفاع از اصل و کیان اسلام) تحلیل کرد. وی تصریح کرد که در این نوع جهاد، حفاظت از دین بر هر چیز دیگری مقدم است و به همین دلیل امام(ع) جان خود و خانواده‌اش را برای حفظ اسلام فدا کرد؛ بنابراین، مبارزه امروز ملت ایران با دشمنان اسلام (آمریکا و اسرائیل) که در پی نابودی دین هستند، مصداق بارز این دفاع واجب و حیاتی است که بر همگان لازم است.وی در ادامه با اشاره به در پیش بودن ماه محرم، از مبلغان خواست تا با غنا بخشیدن به منابر و مجالس، به شبهات جوانان درباره دلایل شرعی مقابله با استکبار پاسخ دهند و با معرفی نتانیاهو و ترامپ به عنوان «شمرهای زمانه»، ماهیت تقابلِ امروزِ اسلام و کفر را برای مردم روشن کنند. آیت‌الله فاضل لنکرانی همچنین حضور مستمر مردم در تجمعات حمایتی را با استناد به سنت نبوی در جنگ خندق، «افضلِ عبادات» دانست و تأکید کرد که تبیینِ این جایگاه شرعی برای تداوم حضور حماسی ملت در دفاع از نظام اسلامی و میدان‌داری آن‌ها، وظیفه‌ای ضروری در ایام عزاداری امسال است.

تبیین نقشه راه جامع تبلیغی حوزه‌های علمیه خواهران برای ایام محرم و صفر

سارا طالبی معاون فرهنگی تبلیغی حوزه‌های علمیه خواهران در نشست خبری برنامه‌های محرم و صفر، از استقرار ۶۰۰ موکب مستقل، اعزام مبلغان به مناطق محروم و مرزی و تشکیل سراسری شورای هیئات بانوان خبر داد. این برنامه‌ها با هدف ارتقای کیفیت محتوایی، تبیین هویت زن مسلمان و پاسخگویی مستدل به شبهات دینی در فضای مجازی، با بهره‌گیری از ظرفیت گسترده طلاب در سراسر کشور و عرصه‌های بین‌المللی اجرا خواهد شد.

آیا اشک‌های ما پیام عاشورا را پنهان کرده است

با وجود گسترش چشمگیر آیین‌های سوگواری محرم و حضور میلیونی مردم در هیئت‌ها، امروز این پرسش جدی مطرح است که آیا این شور و احساسات می‌تواند به «سرمایه اجتماعی» برای حل مسائل جامعه تبدیل شود یا در حد یک رفتار آیینی باقی می‌ماند. بسیاری از اندیشمندان معتقدند اگر عزاداری از مسیر «معرفت» فاصله بگیرد و به «عادت» تبدیل شود، پیام‌های اصیل نهضت عاشورا در میان مظاهر ظاهری آن کم‌رنگ خواهد شد. از این رو، گذار از «عزاداری سنتی» به «عزاداری اندیشمندانه» ضرورتی جدی به شمار می‌رود؛ رویکردی که در آن اشک بر مصائب اهل‌بیت(ع) نه نقطه پایان، بلکه نقطه آغاز مسئولیت‌پذیری اجتماعی و توجه به عدالت و یاری مظلومان در زمانه حاضر است.

خبرگزاری ایکنا در گفت‌وگویی با حجت‌الاسلام والمسلمین محمدعلی ایازی، قرآن‌پژوه و استاد دانشگاه آزاد اسلامی، به بررسی این مسئله پرداخته است که چگونه می‌توان از جایگاه «مخاطب» در مراسم مذهبی عبور کرد و به «مشارکت‌کننده‌ای فعال» در تحقق پیام عاشورا تبدیل شد. وی در این گفت‌وگو بر ضرورت پیوند دادن مفاهیم عاشورایی با زندگی روزمره و کنش اجتماعی تأکید می‌کند و معتقد است که پیام عدالت‌خواهانه و اصلاح‌گرانه نهضت امام حسین(ع) زمانی زنده می‌ماند که در رفتار فردی، مسئولیت اجتماعی و تلاش برای رفع مشکلات جامعه نمود پیدا کند.

متن کامل این گفت‌وگو را اینجا بخوانید. 

آیین رونمایی از مجموعه ۱۴ جلدی «روزشمار سیره نبوی» برگزار شد

آیین رونمایی از مجموعه ۱۴ جلدی «روزشمار سیره نبوی»، تألیف غلامحسین زرگری‌نژاد، 23 خرداد در مرکز همایش‌های سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار شد. در این نشست، صاحب‌نظرانی چون نجفقلی حبیبی، محسن جوادی، حجت‌الاسلام والمسلمین مهریزی، حسین سیمایی صراف، عثمان یوسفی حضور داشتند و ضمن تجلیل از جایگاه علمی استاد زرگری‌نژاد و سابقه درخشان او در حوزه تاریخ‌نگاری، این اثر را دستاوردی ارزشمند و حاصل سال‌ها پژوهش روشمند دانستند. این مجموعه که با رویکردی زمان‌مند و دقیق تدوین شده، تلاشی برای ارائه روایتی مستند و علمی از سیره پیامبر اکرم (ص) است که با هدف پر کردن خلأهای پژوهشی این حوزه به جامعه علمی عرضه شد. در بخش تحلیل تخصصی، حجت‌الاسلام مهریزی با تبیین اهمیت سیره‌پژوهی، بر لزوم رعایت روشمندی در نگارش‌های تاریخیشامل اعتبارسنجی گزارش‌ها و توجه دقیق به بستر زمانی رویدادها تأکید کرد و کتاب «روزشمار سیره نبوی» را به دلیل رعایت همین اصول و پرهیز از آسیب‌هایی نظیر گزینش‌گری و جهت‌گیری‌های ایدئولوژیک، گامی نوین در سیره‌نگاری برشمرد. همچنین، عثمان یوسفی با تأکید بر روحیه نقدپذیری و بازنگری استاد زرگری‌نژاد در آرای پیشین خود، این اثر را نه صرفاً یک کتاب، بلکه تجلی‌گاه یک عمر زیست علمی و تأمل انتقادی در تاریخ اسلام معرفی کرد.

هیچ برنامه‌ای نباید عزای سیدالشهدا(ع) را تحت‌الشعاع قرار دهد

آیت‌الله العظمی نوری همدانی در پیامی به مناسبت فرارسیدن ماه محرم، بر برگزاری باشکوه مراسم عزاداری حضرت امام حسین(ع)، تبیین معارف دینی و حفظ وحدت و انسجام ملی تأکید کرد و از مردم و مسئولان خواست از هرگونه رفتار و گفتاری که موجب بی‌اعتمادی و اختلاف شود، پرهیز کنند.

همچنین آیت‌الله اعترافی مدیر حوزه‌های علمیه نیز در پیامی تحلیلی و راهبردی به مناسبت فرارسیدن ماه محرم، با تبیین ابعاد تمدنی و اصلاح‌گرانه نهضت عاشورا، این واقعه را مرجع هدایت امت اسلامی در مواجهه با چالش‌های معاصر دانست و بر جهاد تبیین، تقویت مقاومت، وحدت جهان اسلام و پیشرفت علمی و تمدنی تأکید کرد. 

گزارش کامل این نشست را اینجا بخوانید.

«از رنجی که نیست»؛ واکاوی نقادانه سنت «عدمی‌انگاری شر» در فلسفه

کتاب «از رنجی که نیست» نوشته علی نیکزاد، به نقدِ دیرینه‌ترین پاسخِ فیلسوفان به «مسئله شر» می‌پردازد. این دیدگاه که قرن‌ها در فلسفه اسلامی (به‌ویژه در مکتب ابن‌سینا) غالب بوده، مدعی است «شر» ماهیت وجودی ندارد و صرفاً «عدم» یا «فقدانِ خیر» است. نیکزاد در این پژوهش، مسیرِ شکل‌گیری این ایده را از یونان باستان (فیثاغورس و افلاطون) تا دوران اسلامی ردیابی کرده و با تکیه بر نقدهای متفکرانی همچون فخر رازی، این دژِ فکری را به چالش می‌کشد تا ببیند چرا فیلسوفان بر این پاسخِ واحد اصرار داشتند و چه میراثی در فرآیند ترجمه متون یونانی نادیده گرفته شده است.

متن کامل این گفت‌وگو را اینجا بخوانید. 

انتهای پیام