آیت‌الله محمدجعفر مروجی طبسی، استاد حوزه علمیه قم در یادداشتی که به‌مناسبت ایام ولادت امیرالمومنین(ع) در اختیار ایکنا قرار داد، نوشت: «سیزدهم ماه رجب سالروز ولادت قطب عالم بشریت و امام مجاهدان و سید عابدان امیرالمومنین علی(ع) است. بی‌تردید تنها کسی که در خانه کعبه پا به عرصه گیتی گذاشت، علی‌بن ابیطالب است. شیخ مفید متوفی ۴۱۳ درباره ولادت آن حضرت می‌گوید: «حضرت در مکه در بیت‌الحرام در روز جمعه ۱۳ ماه رجب سال ۳۰ از عام‌الفیل متولد شد و احدی قبل و بعد از وی در کعبه متولد نشد، و این به خاطر اکرام و بزرگداشت و احترامی است که از جانب پروردگار نسبت به او وجود دارد. (ارشاد جلد ۱ صفحه ۵).

یکی از راه‌های شناخت آن حضرت دقت در زیارتنامه‌های متعدد اوست که در این مقاله به طور اجمال به آن پرداخته می‌شود، این نوشتار با استفاده از منابع معتبر اهل سنت، فراز‌هایی از زیارتنامه آن حضرت را مستند می‌کند.

۱. المواسی له بنفسه

این فراز به لیلة‌المبیت اشاره دارد، حضرت علی(ع) با خوابیدن در بستر نبی مکرم اسلام خود را فدای آن حضرت کرد، جریان لیلة‌المبیت از مسلمات تاریخ اسلام است، وقتی مشرکین مکه تصمیم به قتل رسول خدا گرفتند تنها کسی که از میان صحابه حاضر به جانفشانی شد، امیرالمومنین(ع) بود. حضرت با خوابیدن در بستر رسول خدا جان ایشان را از خطر حتمی و قطعی نجات داد.

شیخ مفید(ره) در این باره می‌گوید: «امیرالمومنین علی(ع) جان خود را برای خدا بخشید و در راه اطاعت از خدا فروخت، در راه رسول خدا، جان خود را فدا نمود تا به این وسیله آن حضرت را از قید دشمنان برهاند و با این کار، پیامبر خدا را سلامت باقی دارد، این کار حضرت سبب نجات رسول خدا شد و جان آن حضرت محفوظ باقی ماند تا به امر خدا ماموریت خود را آشکار گرداند و اگر امیر مومنان و فداکاری او نبود تبلیغ و ادای رسالت رسول خدا سامان نمی‌یافت و عمر و بقای آن حضرت استمرار پیدا نمی‌کرد.» (ارشاد جلد ۱ صفحه ۵۲)

شیخ مفید در جای دیگری می‌گوید: «اگر امیرالمومنین علی(ع) نبود دین اسلام تثبیت نمی‌گشت و شریعت مطهر استقرار نمی‌یافت و دعوت رسول خدا علنی نمی‌شد پس علی یاور اسلام و کمک کار دین از ناحیه خداوند بود و به این وسیله، او ضامن پیروزی پیامبر اسلام بود؛ لذا پیامبر(ص) توانست آنچه از امر نبوت را که می‌خواهد محقق سازد؛ آنقدر تلاش حضرت گرانبها است که کوه‌ها نمی‌توانند همسنگ این تلاش‌های خالصانه باشند و هیچ فضیلتی در هیچکس با این فضیلت علی(ع) برابری نمی‌کند.» (ارشاد جلد ۱ صفحه ۵۰؛ امامت اهل بیت در قرآن صفحه ۲۱۲).

بیان شیخ مفید را می‌توان در این جمله خلاصه نمود که تثبیت پایه‌های دین، قرآن، بعثت و اسلام، نتیجه لیلة‌المبیت است و اگر لیلة‌المبیت نبود و رشادت‌های آن حضرت اتفاق نمی‌افتاد، امروز خبری از اسلام و دین نبود.

خوارزمی حنفی مذهب در المناقب صفحه ۱۹۹ به نامه‌ای اشاره می‌کند که عمرو بن العاص به معاویه نوشت. در آن نامه آمده است: «ویحک یا معاویة أما علمت أن أبا حسن بذل نفسه بین یدی رسول الله و بات علی فراشه؛ وای بر تو‌ای معاویه آیا نمی‌دانی که ابوالحسن جان خودش را برای رسول خدا بذل کرده و شب را در بستر پیامبر به صبح رسانده.»

۲. جهاد در راه خدا

حضرت دو گونه جهاد داشت: جهاد در حیات پیامبر(ص) و جهاد پس از رحلت پیامبر(ص). نوع دوم سخت‌تر است زیرا جهاد از نوع اول با مشرکین بود اما نوع دوم با فریب‌خوردگان از مسلمانان بود؛ لذا حضرت پس از حیات رسول خدا گرفتار جنگ‌های داخلی شد. سه جنگ از این نوع جنگ‌ها، پیکار با قاسطین و مارقین و ناکثین بود.

رسول خدا امیرالمومنین(ع) را از این سه جنگ آگاه ساخته بود. ابن عساکر دمشقی شافعی مذهب متوفی ۵۷۱، در کتاب تاریخ دمشق جلد ۴۵ صفحه ۳۵۹، روایات متعددی با اسناد گوناگون نقل کرده است. روایات از این قرارند:

روایت اول: از علی بن ربیعه نقل کرده که می‌گوید: از علی بر فراز منبر شنیدم که می‌فرمود: «پیامبر(ص) با من پیمان بست که من با ناکثین و قاسطین و مارقین بجنگم»

روایت دوم: با سندی از انس بن عمرو از پدرش از امیرالمومنین(ع) نقل کرد: «من به جنگیدن با مارقین و قاسطین و ناکثین، امر شدم.»

روایت سوم: با سندی از علقمه از عبدالله می‌گوید: «رسول خدا حرکت کرده به منزل‌ام سلمه آمد، سپس علی(ع) وارد شد، رسول خدا فرمود:‌ ای‌ام سلمه به خدا سوگند که این علی پس از من پیکار کننده با قاسطین و ناکثین و مارقین است.»

روایت چهارم: با سندی از ابو ایوب انصاری در خلافت عمر بن الخطاب گفت: «رسول خدا به من امر کرد که در جنگ با ناکثین و قاسطین و مارقین، علی بن ابیطالب را همراهی کنم.»

از این روایات دو مطلب استفاده می‌شود: ۱. اخبار رسول الله از این سه جنگ داخلی ۲. مشروعیت امیرالمومنین(ع) در این سه جنگ؛ یعنی وقتی آن حضرت بر حق باشد، طرف مقابلش بر باطل است.

۳. السلام علی الصراط الواضح

یعنی سلام بر راه واضح؛ این راه را قبلاً نبی مکرم اسلام مورد اشاره قرار داده بود. ابن عساکر دمشقی شافعی مذهب در تاریخ دمشق جلد ۴۵ صفحه ۳۶۲ روایت نقل کرده است: «رسول خدا به عمار بن یاسر فرمود: اگر دیدی علی راهی را انتخاب کرد و همه مردم راه دیگری را انتخاب کردند، در راهی باش که علی در آن راه است.» این همان راه مستقیم و واضح است که در روایت حاکم حسکانی حنفی‌مذهب متوفی قرن پنجم نیز ذکر شده است. او در جلد ۱ صفحه ۷۶ از ابن عباس روایت کرد: «رسول خدا به علی فرمود: «أنت الطریق الواضح، أنت الصراط المستقیم.»

۴. الَّذِي جَعَلْتَهُ مِنْ نَبِيِّكَ بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى

در این فراز، امیرالمومنین(ع) به منزله هارون نسبت به موسی معرفی شده است. این مضمون، محتوای حدیثی است که مافوق حد تواتر است و مورد پذیرش همه مسلمین واقع شده است. به گفته ابوحازم، این حدیث ۵۰۰۰ سند دارد. (حاکم حسکانی حنفی مذهب، شواهد التنزیل، جلد ۱ صفحه ۴۶۵).

۵. اَللَّهُمَ والِ مَنْ والاهُ وَ عادِ مَنْ عاداهُ

این فراز، دعایی است که رسول خدا در روز غدیر خم در حضور صد‌ها هزار نفر برای علی(ع) کرد. اعتبار این دعا به قدری قوی است که حافظ ذهبی می‌گوید: من یقین دارم که رسول خدا این جمله را بیان فرموده است. (سیر أعلام النبلاء، جلد ۴، صفحه ۴۸۰).

۶. أَشْهَدُ أَنَّكَ جَاهَدْتَ فِي اللَّهِ حَقَّ جِهادِهِ وَ عَمِلْتَ بِكِتَابِهِ وَ اتَّبَعْتَ سُنَنَ

امام جعفر صادق(ع) نسبت به جدش امیرالمومنین(ع) ابراز می‌دارد که شهادت می‌دهم تو در راه خدا جهاد کردی و عامل به قرآن و تابع سنن رسول خدا بودی. این فراز از زیارتنامه به قدری واضح و روشن است که نیازی به شرح و بسط ندارد زیرا علی، اول مجاهد راه خدا است که رشادت‌های آن حضرت در جنگ‌های بدر، خیبر، احد، حمراء الأسد، حنین نیاز به توضیح ندارد و تاریخ همه این دلاوری‌ها و رشادت‌های بی‌نظیر را ثبت کرده است.

۷. السلام علیک أی‌ها الصدّیق الأکبر

صدیق اکبر لقب امیرالمومنین علی(ع) است و احدی از صحابه رسول خدا جز او شایسته چنین لقبی نیست. خوارزمی حنفی مذهب متوفی ۵۶۸ در کتاب المناقب صفحه ۴۰ حدود ۴۰ لقب منحصر‌به‌فرد برای علی(ع) نقل کرده است که یکی از آنها «صدیق اکبر» است، اولین کسی که این لقب را برای آن حضرت نقل کرده ابن ابی شیبه متوفی ۲۳۵ است.

او شیخ و استاد بخاری متوفی ۲۵۶ بوده. او از عبدالله بن نمیر و علاء بن صالح و منهال و عبادبن عبدالله نقل کرده که از علی علیه(ع) شنیده که فرمود: «من بنده خدا و برادر رسول خدا و صدیق اکبر هستم، هرکس پس از من چنین ادعایی کند دروغگو و افترا زننده است.» حافظ سلیمان بن احمد طبرانی متوفی ۳۶۰ در کتاب المعجم الکبیر خود جلد ۸ صفحه ۲۴۴ و ابن عساکر دمشقی شافعی مذهب متوفی ۵۷۱ در تاریخ خود جلد ۴۵ صفحه ۳۲، از دو تن از صحابی رسول خدا سلمان و ابوذر نقل کرده که رسول خدا دست علی را گرفت و فرمود: «بدانید که علی اولین شخصی است که به من ایمان آورد، اولین شخصی است که در قیامت با من مصافحه می‌کند، او صدیق اکبر است و او فاروق این امت است.»

انتهای پیام