حجت‌الاسلام والمسلمین حمید احمدی، عضو گروه انقلاب اسلامی دانشگاه معارف اسلامی در یادداشتی که در اختیار ایکنای قم قرار داد، نوشت: خداوند سبحان در آیات متعدد سیر و فرایند نزول قرآن‌ کریم را بیان کرد، از جمله در سوره زخرف فرمود: «وَإِنَّهُ فِي‌ أُمِّ‌الْكِتَابِ لَدَيْنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ؛ و همانا كه آن كتاب اصلی به نزد ما سخت والا و پرحكمت است.»(سوره مبارکه زخرف/آیه 4).

در این شریفه، خداوند منزلت قرآن را بسیار والا و حکمت‌‌آموز‌ دانسته و آن را نزد خود اعلام می‌دارد. یعنی حقیقت قرآن در لوح محفوظ که همان کتاب مکنون باشد، قرار دارد «بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَجیدٌ فی‌ لَوْحٍ‌ مَحْفُوظٍ‌؛ بلکه آن قرآن با ارزشی است که در لوح محفوظ قرار دارد.»(سوره مبارکه بروج/آیه 21 و 22) از لوح محفوظ به‌ کتاب مبین، کتاب مکنون، رق منشور، کتاب حفیظ و کتابِ مسطور، یاد شده است. 

در بیان دیگری بر این امر تأکید می‌شود که از پرودگار علی حکیم القا می‌شود. «وَ إِنَّكَ لَتُلَقَّى‌الْقُرْآنَ مِنْ لَدُنْ حَكِيمٍ عَلِيمٍ؛ یقیناً تو قرآن‌ را از نزد حکیمی دانا دریافت می‌کنی.»(سوره مبارکه نمل/آیه 6).

و در مقام سیر نزول می‌فرماید: «إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ‌كَرِيمٍ. ذِي‌قُوَّةٍ عِنْدَ ذِي‌الْعَرْشِ مَكِينٍ. مُطاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ؛ همانا قرآن، كلام پيام‌آورى کریم است. آن كه نزد خداوند صاحب عرش، داراى قدرت و مقام والا است. فرمانش برند و امينش شمرند.»(سوره مبارکه تکویر/آیات 19 تا21).

پس اولاً، قبل از نزول بر پیامبر(ص) بر جبرئیل نازل شد و قبل از آن‌که در زمین خوانده شود، در آسمان‌ها به واسطه جبرئیل‌ امین به گفتار درآمد و بر فرشتگان قرائت شد که آن قاری و دریافت کننده‌ رسول کریم باشد. مراد از رسول‌کریم در آیه مزبور، جبرئیل امین است. وقتی‌ از آسمان تنزل کرد بر قلب رسول‌الله وارد شد.«نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلَى قَلْبِكَ؛ روح‌الامين آن را بر دلت نازل كرد»(سوره مبارکه شعرا/آیه 193).

سپس به صورت گفتار درآمد و بر لبان پیامبر(ص) جاری‌ شد. بنابراین فرمود: «إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ وَمَا هُوَ بِقَوْلِ شَاعِرٍ قَلِيلًا مَا تُؤْمِنُونَ؛ كه اين قرآن گفتار رسول بزرگواری است و گفته شاعری نيست، اما كمتر ايمان مي‏‌آوريد.»(سوره مبارکه حاقه/آیه ۴۰ و ۴۱).

این غیر از رسول‌ کریم در سوره تکویر باشد، در سوره حاقه بحث سخنگوی خداوند در زمین است و در سوره تکویر سخن‌‌ از‌ سخن‌گوی خداوند در عالم فرازین‌ است. از لطایف دیگر، این آیات، آن باشد که اولاً از هر دو سخنگو به‌ رسول‌‌ کریم یاد شده، چون قرآن کتاب والا و کریم است، باید بر کسی‌ که از اهل‌ آسمان ارائه شود که کریم و امین باشد و در زمین نیز باید‌ توسط‌ شخص کریم و امین بر مردم خوانده و ابلاغ شود.

ثانیاً، این قرآن به دلیل شرافت و حکمتش، از سوی رَب‌ اکرم به رسولانش تعلیم داده شد: «اقْرَأْ وَ رَبُّكَ‌ الْأَكْرَمُ. الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ؛ بخوان در حالی که پروردگارت کریم‌ترین کریمان است. همان که به‌ وسیله قلم آموخت.»(سوره مبارکه علق/آیه ۳ و ۴) معلم اکرم، شاگردان کریم تربیت می‌کند و کریمان را برای کتابی که‌ سراسر حکمت‌ است به کار بگیرد. در این مقام می‌فرماید: «إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ وَمَا هُوَ بِقَوْلِ شَاعِرٍ قَلِيلًا مَا تُؤْمِنُونَ؛ كه اين قرآن گفتار رسول بزرگواری است و گفته شاعری نيست، اما كمتر ايمان مي‏‌آوريد.»(سوره مبارکه حاقه/آیه ۴۰ و ۴۱).

این‌ سخن فرد کاهن و شاعر نباشد بلکه او پیام‌رسان خداوند حکیم است و از خود سخن نگوید و نبافد و نسراید و نیز برای تضمین صیانت و عدم تصرف، فرمود: «وَلَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنَا بَعْضَ الْأَقَاوِيلِ لَأَخَذْنَا مِنْهُ بِالْيَمِينِ؛ و اگر (او) پاره‏‌اى گفته‌ها بر ما بسته بود دست راستش را سخت مى‏‌گرفتيم»(سوره مبارکه حاقه آیات 44 و 45).، هیچ خلل و کم و زیادی در مراحل نزول از فرشته امین تا نزول بر قلب پیامبر امین و ابلاغ آن بر مردم، وارد نشده است و از صدور آغازین تا فرجامین محافظت و حراست می‌شود تا کلمه‌ای کاسته و اضافه نشود و برای اطمینان فرمود: اگر کلمه‌ای کاسته یا افزون شود با غضب‌ خداوند مواجه خواهد شد. چنان‌که فرمود بر او سخت می‌گرفتیم. «لَقَطَعْنَا مِنْهُ‌الْوَتِينَ؛ سپس رگ قلبش را پاره می‌کرديم»(سوره مبارکه حاقه/آیه 46) «وتین» یعنی رگی که دل که چون ببرد، مرد بمیرد.

پس کلامی از روی هوا و خود ساخته نباشد بلکه «إِنْ‌هُوَ إِلَّاوَحْيٌ يُوحَىٰ؛ اين سخن بجز وحي كه وحى مى ‌شود نيست.»(سوره مبارکه نجم/آیه 4). از ظرایف آیه آن باشد که اولاً، جبرئیل در آسمان‌ها رسول کریم و سخنگوی خداوند سبحان باشد. ثانیاً، جبرئیل را به جهت امانت‌داری در انتقال و بیان این کتاب کریم، امین خواندنش. بنابراین او رسول و پیام‌رسان امین‌ خداوند است.

ثالثاً، به دلیل آنکه قرآن تجلی اسمای حسنای‌ الهی‌ است، بنابراین چون یکی از صفات خداوند «علی‌ حکیم» است، این کتاب در مرتبه نزول بر پیامبر(ص) هم علی حکیم است. چنان‌که جبرئیل هم رسول کریم است، پیامبر خدا(ص) نیز رسول کریم است. کَرَم، بر شرافت ذاتى یک چیز یا شرافت در خُلقى از اخلاق، دلالت‌ می‌کند.

به همین جهت قرآن و پیامبر(ص) به کریم وصف شدند، هم تجلی اسم خداوند کریم باشند و هم به سبب شرافت ذاتی‌شان، بدين صفت توصیف شدند بنابراین قرآن علی حکیم، نزد خداوند علی حکیم در لوح‌ محفوظ ابتدا بر جبرئیل امین نازل شد و به گفتار درآمد و بر فرشتگان خوانده شد سپس توسط جبرئیل بر قلب پیامبر علی حکیم نازل و سپس به گفتار بر زبانش جاری‌ شد.

انتهای پیام