موج سهمگین ریزگردهایی که امسال از سوریه، عراق و عربستان به کشور رسید، بی‌شک بدترین کیفیت هوای دهه اخیر را در کشور رقم زد. در عین حال بدترین تصمیم‌ها طی روزهای آلوده امسال گرفته شد و تعطیلی‌های دیرهنگام علاوه بر گردوغبار، زندگی مردم را مختل کرد. شرایط جوی مشابه با روز قبل، امروز چهارشنبه در خوزستان، بوشهر، هرمزگان، ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، مرکزی، همدان، تهران، البرز، قم، قزوین، اصفهان، سمنان و روز پنجشنبه در خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان، اصفهان، کرمان، ایلام، خوزستان، بوشهر، کرمانشاه، هرمزگان و کردستان ادامه می‌یابد. اما وقتی کیفیت هوا به شرایط بنفش و هوای خطرناک می‌رسد چه باید کرد؟

دستورالعمل چیست؟

قانون هوای پاک مصوب شهریور۱۳۹۶مجلس برای مواقع اضطراری آلودگی هوا دستورالعمل‌های مشخصی تعیین کرده، اما به‌طور معمول بسیاری از این دستورات اجرایی نمی‌شود.  این دستورالعمل که به «دستورالعمل مواقع اضطراری آلودگی هوا» شهرت دارد و باید در همه کمیته‌های اضطرار استان‌های کشور اجرایی شود، مصوب نهادهای بالادستی است و سازمان حفاظت محیط‌زیست به نمایندگی از دولت آن را برای اعمال و اجرا به همه ابلاغ کرده است. طبق این مصوبه اگر شهرها به شرایط قرمز برسند، اعمال محدودیت‌های تعطیل کردن شروع می‌شود و در شرایط قهوه‌ای باید عملا شهرها به‌طور کامل تعطیل شوند. دیروز هوای اهواز، تبریز، بوشهر، ایلام، قم، کرمانشاه، کرج، سنندج و تهران به شرایط قهوه‌ای رسید، اما این شهرها دیرهنگام تعطیل شدند و مشکلات فراوانی پدید آمد.

کمیته اضطرار چه می‌کند؟

ترکیب کمیته مواقع اضطرار آلودگی هوا شامل استاندار، ‌معاون عمرانی استاندار، مدیرکل محیط‌زیست استان، شهردار شهرهای بزرگ استان، مدیرکل آموزش و پرورش استان و نماینده وزارت بهداشت است. در عین حال مدیریت کمیته با استانداری است و باید برای تشکیل جلسه، این نهاد دولتی اقدام عاجل انجام دهد و پیش از شروع هر موج آلودگی، از روز قبل برای آن جلسه تشکیل داده و تصمیم بگیرد. در عین حال در تهران این جلسه طی ۵موج آلودگی هوایی که پیش آمده، تنها یک‌بار به‌موقع (عصر روز قبلش) برگزار شده است. ناهماهنگی‌های کمیته اضطرار در فروردین امسال موجب شد با وجود شاخص ۵۰۰، هیچ‌یک از مدارس و ‌ادارات تعطیل نشوند. در مورد دوم ساعت۱۱شب قبل از آلودگی اعلام شد، مدارس تعطیل هستند؛درحالی‌که طی روز شاخص کمتر از ۲۰۰بود و آلودگی به شرایط خطرناک نرسید. در مورد سوم ساعت ۸روزی که هوا آلوده شد، کمیته تشکیل شد و مدارسی که دایر شده بود را تعطیل کرد و در مورد چهارم، دیروز ۳خرداد ساعت ۱۱جلسه تشکیل شد و اعلام شد از ساعت ۱۲ادارات تعطیل هستند.  در مورد پنجم اما عصر دیروز کمیته اضطرار آلودگی هوا اعلام کرد که تهران و البرز تعطیل است. این شرایط نشان می‌دهد کمیته اضطرار آلودگی هوا خود در وضعیت اضطراری قرار دارد و باید یک‌بار از نو همه قوانین مصوب کشور برای آنها تشریح شود تا شاید تصمیمات خلق‌الساعه این کمیته در مواقع بحران آلودگی هوا کمتر منجر به ایجاد اختلال در نظم و انضباط شهری و زندگی شهروندان شود.  در حال حاضر تصمیم‌های کمیته اضطرار برای مردم سردرگمی و اضظراب به همراه دارد.



بدترین هوای تهران طی ۵سال اخیر

طی ۵سال اخیر هیچ‌گاه هوای تهران به اندازه بهار امسال آلوده نشده است. بررسی شاخص‌ها نشان می‌دهد ۳۰درصد از ۶۶روز گذشته از سال‌جاری در تهران، هوا آلوده بوده و در ۵روز از آن هوا در حد بحران و فراتر از بحران بوده است؛ این در حالی است که در سال‌های پایانی دهه ۹۰، سهم هوای پاک و سالم به حدی بالاتر از هوای آلوده بوده که بخش بزرگی از هوای خوب سال در فصل بهار تنفس شده، اما امسال از هر ۳روز، یک روز آلوده در این شهر ثبت شده است.