به گزارش خبر فوری، امروز، ۵ اردیبهشت سالروز حادثه مهم شکست نظامی آمریکا در طبس است. این عملیات در سال ۱۳۵۹ و با هدف آزادی گروگان های آمریکایی انجام شد که در تسخیر سفارت آمریکا دستگیر شده بودند. با این حال، نتیجه عملیات برای آمریکا فاجعه آمیز بود و با وقوع طوفان شن، عملیات تبدیل به یک شکست تمام عیار شد.

حادثه طبس که تحت عنوان عملیات «پنجه عقاب» هم شناخته می شود، تاثیرات سیاسی بسیار زیادی در ایران و آمریکا داشت. این حادثه تاکنون از ابعاد مختلف مورد بررسی قرار گرفته است. به مناسبت سالروز این واقعه قصد داریم ۱۰ نکته جالب و مهم درباره این عملیات بیان کنیم:

۱٫ماموریت تیم اجرایی عملیات پنجه عقاب چه بود؟

گروه شبه‌ نظامی متعلق به مرکز فعالیت‌ های ویژه سازمان سیا که توسط افسر بازنشسته نیروی ویژه ارتش، ریچارد جی. میدو در تهران هدایت می ‌شد، دو مأموریت داشت: کسب اطلاعات درباره گروگان‌ها و محوطه سفارت و انتقال نیروهای دلتا از نزدیکی شهر گرمسار (صحرای ۲) به محوطه ‌ای نزدیک به سفارت ایالات متحده در تهران.  در واقع مهم ‌ترین اطلاعات، از طریق آشپز سفارت که توسط دانشجویان آزاد شده بود به ‌دست آمد. گروگان‌ها در محوطه سفارت و شش تن از آن‌ها در ساختمان وزارت امور خارجه ایران، نگهداری می‌شدند.

قرار بود نیروهای آمریکایی از مرزهای شرقی وارد خاک ایران شده و بعد از سوخت گیری در صحرای نزدیک به طبس (صحرای یک) به گرمسار بروند (صحرای ۲) و سپس به تهران رفته و گروگان ها را آزاد کنند. به این صورت که نیروهای ویژه بعد از آزادی گروگان ها به سمت ورزشگاه شیرودی رفته و با بالگرد بگریزند. نقشه بعدی این بود که گروگان ها را داخل هواپیما (در فرودگاهی در قم) کرده و از مرزهای غربی و دریای عمان خارج کنند.

۲٫ چگونه عملیات با شکست مواجه شد؟

ساعت ۱۰ شب ۴ اردبیهشت اولین هواپیما شامل کماندوها به زمین صحرای یک (در طبس) می ‌نشیند و در ادامه بقیه هواپیماها نیز به مقصد می ‌رسند.

هشت فروند بالگرد که عرشه ناو هواپیمابر را به قصد کویر مرکزی ایران را ترک کرده بودند در ارتفاع پایین (حدود ۱۲۰ متری) وارد حریم هوایی ایران می شوند. ایجاد مشکل فنی برای یکی از بالگردها در آسمان شمالی استان کرمان باعث می‌شود تا خدمه یکی از بالگردها با بالگرد دیگری به ناو هواپیما برگردند تا عملیاتی که قرار بود با هشت فروند بالگرد انجام شود با شش فروند به کار خود ادامه دهد.

بالگردها به ترتیب در صحرای طبس فرود آمدند تا برای ادامه عملیات به هواپیماهای هرکولس نزدیک شده و سوخت‌گیری کنند. بادهای ماسه‌ ای در کویر طبس خلبان‌ها را عصبانی کرده بود. نقص فنی سومین بالگرد در هنگام سوخت‌گیری تمام معادلات را برهم می زند تا فرماندهی دستور لغو عملیات را صادر کند.

در ادامه توفان شن، فاجعه بعدی را رقم می‌ زند و برخورد یکی از بالگردها با هواپیمای سوخت ‌رسان انفجار بزرگی را ایجاد می کند.

انفجار هواپیماها باعث می‌شود تا نیروهای ویژه دلتا با از دست دادن یک فروند سوخت‌ رسان سی ۱۳۰ و کشته شدن هشت خلبان و خدمه پرواز بدون درگیری با نیروهای نظامی ایران، آسمان و زمین جمهوری اسلامی ایران را ترک کرده و راهی جزیره مصیره در دریای عمان شوند.

۳٫ تلفات آمریکا در این عملیات چقدر بود؟

طی این عملیات، شش هواپیما و هشت بالگرد نیروهای مسلح آمریکا برای آزادی ۵۳ گروگان در تهران، وارد حریم هوایی ایران شدند. در حین این عملیات، ۳ بالگرد دچار نقص فنی شده و در نهایت، عملیات با کشته شدن ۸ نفر در نزدیکی طبس و برخورد یک هواپیمای سی۱۳۰ و یک بالگرد سی‌اچ۵۳ و باقی‌ماندن ۵ بالگرد بر روی زمین، شکست خورد.

۴٫ تنها شهید ایرانی حادثه طبس که بود؟

آمریکا ساعاتی پس از شکست مفتضحانه در صحرای طبس بیانیه ای با مضمون شکست منتشر کرد: در عملیاتی در صحرای طبس برای آزادی جان گروگان‌های اسیر در ایران با شکست رو به رو شد و اسناد سری و مهمی در بالگردها به جای مانده است.

گفته می‌شود پس از اینکه مدت زمان کوتاهی از پخش این اعلامیه از سوی کاخ سفید گذشت به دستور مستقیم بنی صدر، که در آن زمان سمت فرماندهی کل قوای ایران را برعهده داشت، بالگردهای به جا مانده از عملیات آمریکایی‌ها بمباران شد و اسناد سری و مهم باقی مانده در آتش سوختند و محمد منتظر قائم فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی یزد که در منطقه از بالگردها محافظت می‌کرد، به شهادت رسید. وی در یزد، آرامستان خلد برین دفن شده است.

۵٫ مهم ترین راز حادثه طبس چیست؟

همانطور که گفته شد، پس از شکست عملیات نیروهای آمریکایی و به جا گذاشتن تجهیزاتشان، نیروهای ایرانی از این واقعه خبردار شدند. محمد منتظرالقائم، فرمانده وقت سپاه پاسداران یزد، به محل واقعه می ‌رود. همزمان بدون اطلاع از حضور نفرات سپاه، هواپیماهای نظامی نیروی هوایی ایران در دو نوبت به گشت هوایی بر فراز منطقه می ‌پردازند. در گشت هوایی اول دو جنگنده اف۱۴ بر فراز تجهیزات باقی‌مانده آمریکایی به پرواز درآمدند. در پرواز این دو جنگنده، کنترلر رادار از آن‌ها خواست تا به تجهیزات شلیک کنند. با شلیک هواپیماها، بقایای ارتش آمریکا نابود شده و محمد منتظر نیز به شهادت می رسد.

 در مورد علت و دستور این شلیک بحث های زیادی مطرح شده است. بسیاری معتقدند جاسوسان آمریکا در دولت حضور داشتند و برای دست پیدا نکردن نیروهای سپاه به اسناد محرمانه زودتر بقایای ارتش آمریکا را بمباران کردند. گمانه زنی درباره این حادثه هنوز هم ادامه دارد.

۶٫ تاثیر شکست نظامی آمریکا در داخل این کشور چه بود؟

جیمی کارتر، رئیس جمهور آمریکا به ‌دنبال شکست در طبس و عدم حل بحران گروگان‌گیری، در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۹۸۰ از رقیب خود رونالد ریگان جمهوری خواه شکست خورد.

همچنین، ژنرال بکویث، فرمانده عملیات پنجه عقاب بعد از این ماجرا از ارتش آمریکا استعفا داد.

۷٫ بمباران دومی در کار بود؟

نیروهای آمریکایی نقشه داشتند که اگر عملیات پنجه عقاب به موفقیت برسد، چند نقطه کلیدی مانند پاستور، مقر استقرار امام خمینی (ره) و… را نیز بمباران کنند که هیچکدام از این ها به وقوع نپیوست. همچنین آن ها تصمیم داشتند که اگر درگیری ایجاد شد نیروهای خود را پس از آزادی به فرودگاه تمرینی نیروی هوایی در نزدیکی قم ببرند و بلافاصله کماندوها و جاسوسان را به مصر و عربستان منتقل کنند.

۸٫ ماجرای اسارت زائران حرم امام رضا (ع) چه بود؟

در شب قبل از عملیات (یعنی ۴ اردیبهشت) دو دستگاه تانکر بنزین از سمت یزد به طبس در حال حرکت بودند که به محض پیدا شدن این دو دستگاه یکی از تفنگداران آمریکایی با موتور تریل و اسلحه به سمت تانکر می‌رود و خودرو را به رگبار می ‌بندد که راننده که فکر می ‌کند قاچاقچیان جلویش را گرفته‌اند بلافاصله از ماشین خارج شده و خود را به ماشین پشت سری می ‌رساند بعد از این جریان یک دستگاه اتوبوس به محل حادثه رسیده و با تفنگداران آمریکایی مواجه می‌شود که آنها اتوبوس را به خارج از جاده هدایت کرده و در آنجا مسافران را پیاده کرده و مورد اهانت و ضرب و شتم قرار می‌دهند.

در حالی که دستان مسافران از پشت بسته شده بود و فریاد الله اکبر و یا امام زمان و یا امام رضا به فریادمان برس سر می‌ دادند انفجار بسیار مهیبی در بیابان رخ می‌دهد که آن انفجار ناشی از برخورد بالگرد با هواپیمای سوخت‌رسان بود؛ علت این برخورد نیز طوفان شن و عدم دید خلبان‌ها بوده است. بعد از انفجار، نیروهای امریکایی با هلیکوپترهای سالم به عمان بر می‌گردند؛ در واقع شکست نظامی آمریکا در این لحظه صورت می‌گیرد.

۹٫ محل دقیق حادثه طبس کجا است؟

حادثه طبس در موقعیت جغرافیایی ۳۳٫۰۷۳۰۵۵۶٫۵۵٫۸۹۴۶۸۸۸۷ اتفاق افتاد. محل حادثه طبس در ۲۴۰ کیلومتری یزد، ۵۰۸ کیلومتری اصفهان و ۸۰۸ کیلومتری تهران واقع شده است.

۱۰٫ پیام امام خمینی (ره) بعد از حادثه طبس

در روز شکست عملیات آمریکایی ‌ها، رهبر فقید انقلاب، امام خمینی (ره) با محکوم کردن جیمی کارتر طی سخنانی گفت: «آیا جز این بود که یک دست غیبی در کار است؟ چه کسی هلی‌کوپترهای آقای کارتر را ساقط کرد؟ ما ساقط کردیم؟ شن‌ها ساقط کردند. شن‌ها مأمور خدا بودند، باد مأمور خداست.»