انسان یا گرفتار بردگی ظاهری است که ناشی از سلطه استعمار و استبداد قدرت‌های شرق و غرب است، یا دچار «بردگی باطنی» است که ریشه در هوس‌ها و خواهش‌های نفسانی دارد. بردگی باطنی خطرناک‌تر است، زیرا انسان را به اسارت درونی می‌کشاند. بردگی واقعی آن است که انسان گرفتار «حرص و طمع» باشد. چنین کسی بیش از آنکه به فکر آزاد کردن دیگران باشد، نخست باید خود را آزاد کند تا بتواند آزادی و کرامت حقیقی را در جامعه پاس بدارد. [آیت‌الله جوادی آملی؛ ۱۴۰۴/۰۷/۰۲]



منبع