دولت چهاردهم در شرایطی وارد سومین سال فعالیت خود شده است که طی دو سال گذشته، کشور با مجموعه‌ای از چالش‌های اقتصادی، تحریم‌ها، کاهش قدرت خرید مردم، فشارهای سیاسی و همچنین بحران‌های امنیتی و دو جنگ مواجه بوده است. از این رو، ارزیابی عملکرد دولت مسعود پزشکیان نیازمند توجه به شرایطی است که دولت در این مدت با آن روبه‌رو بوده و نمی‌توان عملکرد آن را با دولت‌هایی که در شرایط عادی فعالیت کرده‌اند مقایسه کرد.

در کنار مسائل اقتصادی و معیشتی، رویکرد «وفاق ملی» نیز از ابتدای فعالیت دولت چهاردهم به‌عنوان یکی از محورهای اصلی سیاست رئیس‌جمهور مطرح شد؛ رویکردی که در نحوه تشکیل کابینه و تعامل دولت با جریان‌های سیاسی و سایر بخش‌های حاکمیت نمود پیدا کرد و در جریان جنگ نیز با آزمون جدی مواجه شد. بررسی میزان موفقیت دولت در مدیریت بحران، حفظ انسجام کشور، استفاده از ظرفیت نخبگان و جریان‌های سیاسی و همچنین مهم‌ترین نقاط قوت و ضعف آن در دو سال گذشته، از جمله موضوعات قابل توجه است.

در همین راستا، خبرنگار ایکنا با محمد عطریانفر، عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی ایران، گفت‌وگویی داشته است که مشروح آن را در ادامه می‌خوانیم:

ایکنا – با توجه به شرایط جنگی و فشارهای اقتصادی و سیاسی موجود، ارزیابی شما از عملکرد دولت در دو سال گذشته چیست و مهم‌ترین دستاورد دولت را در این شرایط چه می‌دانید؟

ارزیابی عملکرد هر دولتی از جمله دولت آقای پزشکیان تابع شرایط سیاسی، اجتماعی و اقتصادی است که در بدو تشکیل، دولت با آن مواجه می‌شود. ارزیابی هر اقدام و عملی بدون توجه به زمینه‌ها و شرایط خطاست. در دو سال گذشته دولت وفاق علاوه بر مشکلات انباشته اقتصادی، تحریم‌ها و کاهش قدرت خرید مردم، با بحران‌های امنیتی و جنگ نیز مواجه بوده است؛ بنابراین مقایسه عملکرد آن با عملکرد یک دولت در شرایط عادی، منطقی و منصفانه نیست. با این حال، به‌خاطر وجود شرایط دشوار، نمی‌توان دولت را در قبال مشکلات اقتصادی و معیشتی، فاقد مسئولیت شمرد.

به اعتقاد من، مهم‌ترین دستاورد دولت چهاردهم در این شرایط، حفظ ثبات نسبی کشور، تلاش برای تأمین نیازهای اولیه زندگی شهروندان و جلوگیری از تشدید اختلافات سیاسی و اجتماعی بوده است. دولت از ابتدا «وفاق ملی» را به‌عنوان رویکرد اصلی خود مطرح کرد و حتی در تشکیل کابینه تلاش کرد از ظرفیت جریان‌های مختلف استفاده شود. در شرایط جنگی و مدیریت بحران نیز استمرار خدمات عمومی و حضور مستقیم رئیس‌جمهور و مجموعه دولت در فرآیند امدادرسانی و اداره امور کشور اهمیت دارد. بنابراین اگر قرار باشد یک دستاورد مهم را برای دولت نام ببریم، به نظرم حفظ انسجام و کارکرد منطقی و آرام دولت در شرایط بسیار پرخطر بوده است.

ایکنا – برخی جریان‌های سیاسی، شفافیت رئیس‌جمهور در بیان مشکلات و تنگناهای کشور را ارزشمند دانسته و برخی گروه‌های دیگر تکرار مشکلات را از زبان رئیس‌جمهور، به‌ویژه در شرایط جنگی، ارسال پالس ضعف به دشمن از یک سو و تضعیف روحیه مردم ارزیابی می‌کنند، نظر حضرتعالی در خصوص این رویکرد رئیس دولت چیست؟ آیا انتقادی به آن وارد می‌دانید یا آن را صحیح می‌دانید؟

اصل شفافیت در بیان مشکلات کشور، به‌خودی‌خود نقطه ضعف نیست؛ شاید هم در بسیاری از مواقع نقطه قوت به‌حساب آید. دست بر قضا جامعه زمانی به مسئولان اعتماد می‌کند که احساس کند واقعیت‌ها از مردم پنهان نمی‌ماند.

رئیس‌جمهور در شرایطی که مردم با تورم، مشکلات معیشتی، جنگ و تحریم مواجه‌اند، تنها توان صحبت از موفقیت‌ها را ندارد و نمی‌تواند مشکلات واقعی را نگوید. این نحوه راستگویی رئیس دولت و شفافیت عملکرد، خود نوعی صداقت است که مردم نسبت به آن حس خوبی دارند.

به نظر می‌رسد راه درست نه پنهان کردن مشکلات است و نه برجسته‌سازی ضعف‌ها؛ بلکه باید مشکل، راه‌حل و ظرفیت عبور از آن به‌صورت همزمان بیان شود. مثلاً اگر رئیس‌جمهور از مشکلات اقتصادی سخن می‌گوید، باید همزمان ظرفیت‌های کشور، برنامه دولت و توان مردم برای عبور از بحران را نیز تشریح کند. صداقت مسئولان همراه با امید و اقتدار به‌وقت جنگ، از جمله نیازهای جامعه است.

ایکنا – رئیس‌جمهور در طی دوران مسئولیت، به‌ویژه در دوران جنگ، تا چه حد در پیشبرد راهبرد وفاق ملی و اجماع‌سازی موفق بوده است؟

مسعود پزشکیان از ابتدای تشکیل دولت، «وفاق ملی» را به‌عنوان مهم‌ترین شعار و رویکرد سیاسی خود مطرح و تلاش کرد این مفهوم از سطح شعار به ترکیب دولت و نحوه تعامل با سایر قوا منتقل شود. حتی در فرآیند تشکیل کابینه، از جریان‌ها و شخصیت‌های مختلف خواسته شد در معرفی نیروهای مورد نظر خود، افراد صاحب صلاحیت و مناسب را پیشنهاد دهند.

به نظر می‌رسد دولت در ایجاد سطح اولیه‌ای از اجماع سیاسی موفق بوده است. رأی اعتماد مجلس به تمام اعضای کابینه در آغاز کار که با توصیه اخلاقی رهبر شهید به نمایندگان همراه شد و استمرار همکاری با بخش‌های مختلف حاکمیت، نشانه‌ای از همین رویکرد بود.

جنگ نیز از یک جهت آزمون جدی این رویکرد بود. در جریان جنگ ۱۲ روزه، مسئله دفاع از کشور باعث شد بخش مهمی از اختلافات سیاسی در برابر یک تهدید مشترک به حاشیه برود و حتی برخی تحلیلگران از افزایش سطح وفاق اجتماعی سخن گفتند. با این حال، نمی‌توان مدعی شد که پروژه وفاق رئیس‌جمهور به نقطه نهایی خود رسیده است. هنوز در موضوعات اقتصادی، فرهنگی، سیاست خارجی و شیوه مواجهه با منتقدان، اختلافات جدی وجود دارد. بنابراین ارزیابی من این است که رئیس‌جمهور در گام اول ایجاد گفتمان وفاق نسبتاً موفق بوده است و در مرحله بعدی باید بکوشد این گفتمان به یک سازوکار پایدار برای اجماع‌سازی تبدیل شود.

ایکنا – دولت در راستای تقویت وحدت ملی، آیا توانسته از نظرات و ظرفیت‌های نخبگان و جریان‌های سیاسی مختلف استفاده کند؟

یکی از نقاط قابل توجه و اختصاصی دولت چهاردهم، تلاش و حرکت به سمت استفاده از نیروهای متنوع فارغ از وابستگی حزبی و فرقه‌ای آنان است. رئیس‌جمهور از ابتدا اعلام کرد در انتخاب اعضای کابینه، هدفش تشکیل «دولت وفاق» است و از جریان‌ها و شخصیت‌های مختلف خواست در معرفی افراد و نیروهای توانمند مشارکت کنند.

این رویکرد در مقایسه با دولت‌هایی که معمولاً بخش عمده مدیران خود را از طیف سیاسی همسو انتخاب می‌کنند، یک گام مثبت محسوب می‌شود. حضور افراد با سوابق و گرایش‌های متفاوت در ساختار دولت نشان داد که رئیس‌جمهور دست‌کم در سطح ترکیب مدیران، تلاش کرده مرزبندی جناحی را کاهش دهد اما دولت برای حل مشکلات کشور به یک نظام واقعی تصمیم‌سازی نیاز دارد که در آن تأثیر و ردپای دانشگاهیان، کارشناسان اقتصادی، فعالان اجتماعی، بخش خصوصی و جریان‌های سیاسی مختلف در سیاست‌گذاری‌ها دیده شود.

ایکنا – در پایان، مهم‌ترین نقطه قوت و ضعف دولت در این دو سال، به‌خصوص در فاصله دو جنگ اخیر، از نظر حضرتعالی چیست؟

اگر عملکرد دو ساله دولت پزشکیان را در فاصله دو جنگ و در متن فشارهای اقتصادی و امنیتی بررسی کنیم، مهم‌ترین نقطه قوت دولت را می‌توان قدرت حفظ ساختار اجرایی کشور و تلاش برای تعمیق وحدت و همگرایی در شرایط بحران دانست. دولت در زمان جنگ تلاش کرد ارائه خدمات و پاسخگویی به نیازهای روزانه شهروندان استمرار پیدا کند و رئیس‌جمهور نیز در جلسات بحران و فرآیند مدیریت شرایط حضور فعال داشته باشد. اما مهم‌ترین نقطه ضعف دولت، فشار تورمی، کاهش قدرت خرید و آثار تحریم و جنگ است که باعث شده بخش قابل توجهی از جامعه هنوز تغییر محسوسی در زندگی روزمره خود احساس نکند.

در مجموع، دولت پزشکیان در مدیریت «بحران» عملکرد قابل دفاع‌تری نسبت به مدیریت حل ریشه‌های بحران داشته است. نقطه قوت آن اداره کشور در شرایط سخت بوده و نقطه ضعف آن، کندی در ایجاد تحول اقتصادی و ارائه نتایج ملموس به مردم است.

انتهای پیام