به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، حجت‌الاسلام‌والمسلمین محمدجواد نظافت‌یزدی عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان، در در هفتمین اجلاس نماز آموزش و پرورش استان، شنبه 24 مردادماه با اشاره به اهمیت نماز و نقش آن در تربیت نسل آینده، اظهار کرد: انسان زمانی از انجام یک کار خسته نمی‌شود، که انگیزه قوی داشته باشد و انگیزه قوی نیز زمانی شکل می‌گیرد، که انسان برای آن کار ارزش و عظمت قائل باشد. اگر کاری برای انسان مهم و ارزشمند باشد، برای انجام آن خسته نمی‌شود و این مسئله در عرصه تعلیم و تربیت نیز اهمیت فراوانی دارد.

وی ادامه داد: حیف است که دستاورد یک معلم یا مدیر پس از 30 سال تلاش این باشد، که بگوید در این سال‌ها حقوق گرفتم و زندگی‌ام را گذراندم. یک کاسب نیز کار کرده و درآمد داشته و یک کارمند بانک هم حقوق گرفته است، اما معلم و مربی باید به دنبال دستاوردی ماندگارتر از گذران زندگی روزمره باشد.

عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان با بیان اینکه همه انسان‌ها باید به دنبال باقیات‌الصالحات باشند، اضافه کرد: ما باید تلاش کنیم این 70 یا 80 سال عمر را به یک ابدیت ماندگار تبدیل کنیم. انسان از دنیا می‌رود و پرونده اعمالش بسته می‌شود، اما از ناحیه باقیات‌الصالحات، پرونده او همچنان باز خواهد بود. خوشا به حال کسی که فرزندانش، که پاره تن او هستند، باقیات‌الصالحات او باشند و خوشا به حال معلمی که شاگردان و فرزندان معنوی او باقیات‌الصالحاتش باشند.

دانش‌آموز باید فرزند معنوی معلم باشد

نظافت‌یزدی بیان کرد: ما باید نسبت به دانش‌آموزان حس پدری و مادری داشته باشیم و آن‌ها را بخشی از باقیات‌الصالحات خود بدانیم. البته دانش‌آموز زمانی می‌تواند باقیات‌الصالحات واقعی یک معلم باشد، که در کنار علم و دانش، اهل نماز و ارتباط با خدا نیز باشد.

وی با اشاره به پدیده فرار مغزها و مهاجرت برخی نخبگان، خاطرنشان کرد: باید از پدیده فرار مغزها درس بگیریم و حتی سرگذشت برخی از بچه‌های المپیادی را مورد توجه قرار دهیم. ما برای این جوانان زحمت می‌کشیم و آن‌ها را مانند پاره تن خود می‌دانیم، اما برخی از آنها در نهایت از کشور خارج می‌شوند. البته نمی‌خواهم بگویم افراد حق انتخاب ندارند یا کشور با مشکلاتی مواجه نیست، اما اگر انسان به‌درستی تربیت شده باشد، حتی در شرایط سخت نیز تعلق و مسئولیت خود نسبت به جامعه و وطنش را فراموش نمی‌کند.

این استاد حوزه علمیه ادامه داد: اگر کسی را اهل نماز بار بیاوریم، او منتظر خدمت نیست، بلکه عاشق خدمت است. این نکته بسیار مهمی است. همه آموزش‌هایی که در مدرسه ارائه می‌شود، اگر به تربیت صحیح و اقامه نماز منتهی نشود، ما را به هدف نهایی نخواهد رساند.

نظافت‌یزدی افزود: اگر دانش‌آموزی دکتر یا مهندس نشود، اما یک کاسب خوب، کارگر شریف، معلم دلسوز یا انسان صالح باشد، می‌تواند نقش‌آفرین باشد. ما به دنبال تربیت «عبادالله صالحین» هستیم و این باید هدف اصلی نظام تربیتی ما باشد.

همه عوامل مدرسه باید خود را مربی بدانند

وی یکی از نیازهای جدی مدارس را وجود مربیان توانمند دانست و گفت: ما با کمبود مربی مواجه هستیم، اما باید توجه کنیم، که همه ما باید نقش مربی داشته باشیم. اولین انسان روی کره زمین نیز تحت تربیت خداوند قرار گرفت، بنابراین زمین بدون مربی تبدیل به جهنم و جنگل می‌شود.عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان بیان کرد: من خودم و همه دست‌اندرکاران مدرسه را دعوت می‌کنم، که مربی خوبی باشیم. همان‌طور که عزیزان اشاره کردند، خودمان باید اهل نماز باشیم و به معنای واقعی کلمه خادم الصلاة باشیم. اگر خودمان اهل نماز نباشیم، نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم دانش‌آموزان را در این مسیر تربیت کنیم.

نظافت‌یزدی با بیان اینکه نقش تربیتی معلم فقط به کلاس درس محدود نمی‌شود، بیان کرد: نقش تربیتی باید در کلاس درس، هنگام تفریح، در زنگ استراحت و در نماز دیده شود. همه این رفتارها باید با یکدیگر هماهنگ باشد، نمی‌شود معلم در نماز یک رفتار داشته باشد و در کلاس یا زنگ تفریح رفتاری کاملاً متفاوت از خود نشان دهد.

وی «مربی» و «برنامه» را دو عنصر اساسی تربیت دانست و گفت: تربیت بدون برنامه امکان‌پذیر نیست. نماز نیز یکی از مهم‌ترین برنامه‌های تربیتی است و زنگ نماز باید برای دانش‌آموز زنگی جذاب، شیرین و دوست‌داشتنی باشد.

حضور معلم در صف نماز اثر تربیتی دارد

دین استاد حوزه علمیه ادامه داد: باید به مدیران و معلمانی که در صف اول نماز حاضر می‌شوند، آفرین گفت. دانش‌آموز وقتی می‌بیند معلم و مربی خودش در کنار او نماز می‌خواند، احساس بسیار خوبی پیدا می‌کند. همین حضور مشترک می‌تواند پیام‌های تربیتی زیادی به همراه داشته باشد.

نظافت‌یزدی با اشاره به مفاهیم نماز، اضافه کرد: در نماز وقتی می‌گوییم «إیاک نعبد و إیاک نستعین»، از خودمحوری فاصله می‌گیریم و می‌گوییم تنها تو را عبادت می‌کنیم و تنها از تو یاری می‌خواهیم. وقتی می‌گوییم «السلام علینا»، یعنی فقط به فکر خودمان نیستیم و برای دیگران نیز خیر و سلامتی می‌خواهیم.

وی تصریح کرد: ما در پیاده‌سازی مفاهیم نماز در خارج از نماز گاهی دچار ضعف هستیم. اگر انسان در نماز از «من» عبور کرده و خودش را در کنار دیگران دیده باشد، باید این موضوع را در رفتار روزمره خود نیز نشان دهد. معلم باید در زنگ تفریح نیز اهل تواضع باشد و دانش‌آموزان را محترم بداند.

عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان بیان کرد: ما باید تک‌تک دانش‌آموزان را از خودمان نزد خدا بالاتر بدانیم، چراکه ممکن است آنان گناه کمتری از ما داشته باشند. اگر ما دانش‌آموز را از نظر معنوی نزد خدا بالاتر بدانیم، او نیز به تدریج متوجه می‌شود، که معلم به دلیل سابقه بیشتر در نماز و عبادت، از جهتی جایگاه بالاتری دارد. این نگاه متقابل می‌تواند رابطه تربیتی سالمی ایجاد کند.

نماز باید از یک عمل فردی به یک سبک زندگی تبدیل شود

نظافت‌یزدی با اشاره به مفاهیم سوره حمد، ادامه داد: باید مفهوم «الحمدلله» را با زبان زیبا برای دانش‌آموز توضیح داد. کسی که اهل حمد است، زیبایی‌ها و نعمت‌ها را می‌بیند و از آن‌ها بهره معنوی می‌برد. همچنین رکوع و سجده نیز پیام تربیتی دارد، یعنی انسان در برابر غیر خدا رکوع و سجده نمی‌کند. وقتی می‌گوییم «إیاک نعبد»، یعنی تنها تو را بندگی می‌کنیم. باید این مفاهیم از نماز به زندگی منتقل شود.

وی با اشاره به آیات پایانی سوره فتح، اضافه کرد: قرآن در توصیف یاران پیامبر(ص) می‌فرماید، «أَشِدَّاءُ عَلَى الْکُفَّارِ رُحَمَاءُ بَیْنَهُمْ». این دو ویژگی باید در کنار یکدیگر باشد، یعنی انسان هم در برابر باطل و دشمنان باصلابت باشد و هم در میان مؤمنان و مردم جامعه اهل محبت و مهربانی باشد.

این استاد حوزه علمیه بیان کرد: اگر می‌بینیم گاهی وحدت و انسجام جامعه آسیب می‌بیند، یکی از دلایل آن این است که عده‌ای فقط بخش اول این مفهوم را دیده‌اند و «رحماء بینهم» را فراموش کرده‌اند. جامعه نیازمند انسان‌هایی است، که در برابر باطل محکم باشند اما نسبت به یکدیگر مهربانی داشته باشند.

اگر دانش‌آموز مربی را دوست نداشته باشد، تربیت دشوار می‌شود

ننظافت‌یزدی با تأکید بر اهمیت محبت در فرآیند تربیت، بیان کرد: همه این مسائل در نهایت به یک مربی دوست‌داشتنی برمی‌گردد. اگر بچه‌ها ما را دوست نداشته باشند، نمی‌توانیم بر آن‌ها اثر بگذاریم. باید دل‌های دانش‌آموزان را فتح کنیم و این کار با اخلاق و خلق محمدی امکان‌پذیر است.

وی با استناد به آیه «فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ»، ادامه داد: خداوند به پیامبر(ص) فرمود، که به واسطه رحمت الهی با مردم نرم و مهربان بودی و اگر تندخو و سخت‌دل بودی، مردم از اطراف تو پراکنده می‌شدند. این اصل برای مربی نیز صادق است. همچنین یک روحانی، معلم، مربی یا هر فردی که نماد مذهبی است، اگر دوست‌داشتنی نباشد، نمی‌تواند پیام خود را به نسل جدید منتقل کند. جاذبه محبت بسیار مهم است.

عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان اضافه کرد: بخشی از زندگی و حتی بخشی از مال خود را برای محبت به دیگران هزینه کنید. هدیه دادن یکی از راه‌های ایجاد محبت است و لبخند و چهره گشاده نیز بسیار اثرگذار است. هزینه زیادی ندارد، با اخم وارد کلاس و مدرسه نشویم و با اخم با بچه‌های مردم مواجه نشویم.

نظافت‌یزدی با اشاره به این تعبیر که «البشاشة حبالة المودة»، بیان کرد: چهره گشاده دام دوستی است. اگر مربی خوش‌رو باشد، زمینه ارتباط بهتر با دانش‌آموز فراهم می‌شود و همین ارتباط می‌تواند مقدمه تربیت باشد.

تربیت نیازمند صبر و حرکت تدریجی است

وی با بیان اینکه تربیت یک فرآیند تدریجی است، خاطرنشان کرد: اگر بچه‌ها را از ته دل دوست داشته باشیم، برای تربیت آنها صبر می‌کنیم. هرجا عشق و محبت وجود داشته باشد، حلم و صبر نیز بیشتر خواهد بود. در آیات سوره فتح آمده است، ابتدا بذر در زمین کاشته می‌شود، سپس جوانه می‌زند، بعد به نهال تبدیل می‌شود و در نهایت درختی استوار شکل می‌گیرد. مربی نباید عجله کند.

این استاد حوزه علمیه ادامه داد: نباید انتظار داشته باشیم دانش‌آموز از همان روز اول مانند یک انسان کامل رفتار کند. همین که دانش‌آموز تازه‌وارد بتواند مدتی تحمل کند، فحش ندهد، آرام‌تر شود یا برای چند دقیقه در نماز بایستد، یک موفقیت است. باید این گام‌های کوچک را دید و برای رشد بیشتر او برنامه‌ریزی کرد. اگر بذر را در زمین مناسب بکارید، جوانه خواهد زد. باید صبر کنیم که جوانه تبدیل به نهال و نهال تبدیل به درخت شود. تربیت نیز همین است.

نسلی تربیت کنیم که در برابر طوفان‌های فرهنگی نشکند

نظافت‌یزدی با تأکید بر اینکه هدف نهایی تربیت، ساختن انسان‌های ریشه‌دار است، اضافه کرد: باید دانش‌آموز را به جایی برسانیم، که اگر روزی از ما فاصله گرفت و حتی در یک کشور دیگر زندگی کرد، در برابر طوفان‌های فکری و فرهنگی نشکند، چراکه ریشه‌های او در ایمان و باورهایش عمیق شده است.

وی با اشاره به کتاب «خاطرات سفیر»، بیان کرد: این کتاب خاطرات یک دختر دانشجوی ایرانی در فرانسه است، که در محیط دانشگاه با مسیحیان و یهودیان گفت‌وگو کرده و از فرهنگ و باورهای خود دفاع کرده است. حتی در نهایت توانسته است یک نفر را به تشیع دعوت کند. این همان نسلی است که باید تربیت کنیم، نسلی که اگر در محیط دیگری قرار گرفت، هویت خود را از دست ندهد.

باید روی دانش‌آموزان ارشد سرمایه‌گذاری کرد

عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان بر ضرورت استفاده از ظرفیت دانش‌آموزان سال‌های بالاتر تأکید کرد و گفت: در هر مدرسه باید به دانش‌آموزان ارشد توجه ویژه شود. نباید اجازه دهیم دانش‌آموزی سال اول وارد مدرسه شود اما در سال‌های بعد از مسیر تربیتی فاصله بگیرد.

نظافت‌یزدی بیان کرد: دانش‌آموزان پایه‌های بالاتر می‌توانند لیدرهای خوبی برای دیگران باشند. اگر دانش‌آموزان ارشد اهل نماز باشند، می‌توانند دانش‌آموزان دیگر را نیز به نماز دعوت کنند و اگر خودشان الگوی خوبی نباشند، نمی‌توان انتظار داشت دانش‌آموزان پایین‌تر مسیر درست را طی کنند.

وی ادامه داد: باید در هر مدرسه الگوهای موفق تربیتی ایجاد کنیم و دانش‌آموزان پایه‌های بالاتر را آموزش دهیم، که چگونه ارتباط مؤثر برقرار کنند و دیگران را با خود همراه کنند. تکنیک‌های ارتباط مؤثر در زندگی و تربیت بسیار مهم است.

این استاد حوزه علمیه تصریح کرد: اگر می‌خواهیم در تربیت نسل آینده موفق باشیم، باید از خودمان شروع کنیم، خودمان اهل نماز باشیم، خودمان دوست‌داشتنی باشیم، صبر و حلم داشته باشیم، برای تربیت برنامه داشته باشیم و بدانیم که تربیت یک فرآیند تدریجی است. هدف ما باید تربیت نسلی باشد، که هم در برابر باطل باصلابت باشد و هم در میان مردم مهربان، نسلی که نماز را فقط یک عمل عبادی نبیند، بلکه نماز در رفتار، اخلاق، مسئولیت‌پذیری و سبک زندگی او جاری و ساری باشد.

انتهای پیام