حمله سگ‌های بلاصاحب به شهروندان در سنندج در هفته‌های اخیر، بار دیگر مسئله‌ای قدیمی را به یکی از دغدغه‌های جدی خانواده‌ها تبدیل کرده است؛ مسئله‌ای که این بار قربانیان آن، کودکان بوده‌اند. گزش و جراحت، بستری شدن و انجام اقدامات درمانی برای برخی کودکان و در تلخ‌ترین مورد، مرگ یک کودک سه‌ساله بر اثر حمله سگ‌ها، نگرانی‌ها درباره امنیت کودکان در معابر و محلات شهر را افزایش داده است.

در شرایطی که خانواده‌ها نگران تردد فرزندان خود در کوچه‌ها، محلات و فضاهای عمومی هستند، مسئولان شهری از تشدید اقدامات برای جمع‌آوری و کنترل جمعیت سگ‌های ولگرد خبر می‌دهند؛ اقداماتی که به گفته شهرداری، تنها با زنده‌گیری سگ‌ها پایان نمی‌یابد و عقیم‌سازی، واکسیناسیون و رهاسازی نیز بخشی از این فرآیند است.

با این حال، پرسش اصلی شهروندان این است که با وجود اجرای این برنامه‌ها از سال‌های گذشته، چرا همچنان شاهد حضور گسترده سگ‌های بلاصاحب و وقوع حملات خطرناک به شهروندان، به‌ویژه کودکان، هستیم؟

از جمع‌آوری سنتی تا طرح CNVR

صبح دوشنبه، خبرنگاران با هماهنگی شهرداری سنندج از محل نگهداری سگ‌های بلاصاحب این شهر بازدید کردند. عبدالله قوامی، کارشناس مدیریت پسماند شهرداری سنندج، در این بازدید با تشریح اقدامات انجام‌شده برای کنترل جمعیت سگ‌های بلاصاحب گفت که این موضوع از سال‌ها قبل در شرح وظایف شهرداری‌ها قرار داشته، اما پس از تفکیک وظایف دستگاه‌ها، شهرداری به تنهایی قادر به مدیریت تمام ابعاد آن نیست.

وی افزود: برنامه کنترل جمعیت سگ‌های بلاصاحب در سنندج از سال ۱۳۹۶ آغاز شده و روش‌های سنتی جمع‌آوری جای خود را به روش موسوم به CNVR داده است؛ روشی که شامل زنده‌گیری، عقیم‌سازی، واکسیناسیون و رهاسازی سگ‌هاست.

کارشناس مدیریت پسماند شهرداری سنندج تأکید کرد که این روش در بسیاری از کشورهای جهان مورد استفاده قرار می‌گیرد، اما موفقیت آن به اجرای کامل و منطقه‌ای وابسته است و اجرای مقطعی یا جزیره‌ای آن نمی‌تواند به تنهایی مسئله را حل کند.

نشتی جمعیتی؛ حلقه‌ای که هنوز کامل نشده است

وی اظهار کرد: اگر کنترل جمعیت تنها در محدوده شهری انجام شود، اما روستاها، بخش‌ها و حاشیه شهر تحت پوشش برنامه قرار نگیرند، سگ‌ها بار دیگر وارد محدوده شهری خواهند شد؛ مسئله‌ای که او از آن با عنوان «نشتی جمعیتی» یاد کرد.

به گفته وی، شهرداری پیشنهاد داده است بخشداری‌ها، به‌ویژه بخشداری مرکزی، کنترل جمعیت سگ‌ها در روستاهای اطراف سنندج را نیز دنبال کنند. همچنین از نیروی انتظامی و پلیس راهور خواسته شده از انتقال سگ‌ها از سایر شهرها و روستاها به محدوده سنندج جلوگیری کنند.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که شهروندان انتظار دارند کنترل جمعیت سگ‌های بلاصاحب تنها در قالب جمع‌آوری چند قلاده انجام نشود، بلکه منشأ افزایش جمعیت و مسیر ورود آنها به شهر نیز به شکل جدی مورد بررسی قرار گیرد.

قوامی با اشاره به فعالیت سه اکیپ ثابت در گذشته گفت که اکنون ۱۴ اکیپ در دو شیفت برای زنده‌گیری سگ‌ها فعالیت می‌کنند. این عملیات بر اساس گزارش‌های مردمی ثبت‌شده در سامانه ۱۳۷، گزارش بازرسان و پایش‌های میدانی انجام می‌شود.

شهرداری همچنین برای مناطق مختلف شهر «اطلس جمعیت سگ‌ها» تهیه کرده و مناطق شهری را بر اساس میزان حضور سگ‌ها دسته‌بندی کرده است تا اکیپ‌های عملیاتی بر اساس این اطلاعات فعالیت کنند. اما افزایش تعداد اکیپ‌ها در شرایط فعلی، زمانی می‌تواند به کاهش نگرانی شهروندان منجر شود که نتیجه آن در سطح شهر نیز قابل مشاهده باشد؛ به‌ویژه در مناطقی که حضور سگ‌ها و احتمال حمله به کودکان بیشتر گزارش می‌شود.

۸۵۰ سگ زنده‌گیری شده در سنندج

کارشناس مدیریت پسماند شهرداری سنندج عنوان کرد که از ابتدای سال تاکنون حدود ۸۵۰ سگ زنده‌گیری شده و بیش از ۴۰۰ قلاده نیز در مراکز نگهداری شهرداری قرار دارند. سگ‌های جمع‌آوری‌شده بر اساس جنسیت، سن و شرایط رفتاری تفکیک می‌شوند و سگ‌های ماده، نر، توله‌ها و سگ‌هایی که رفتارهای تهاجمی دارند در بخش‌های جداگانه نگهداری می‌شوند.

به گفته وی، بخشی از سگ‌ها پس از انجام اقداماتی مانند عقیم‌سازی و واکسیناسیون، مطابق دستورالعمل مربوطه در همان محدوده‌ای که جمع‌آوری شده‌اند، رهاسازی می‌شوند.

اینجاست که یکی از پرسش‌های مهم افکار عمومی شکل می‌گیرد: آیا رهاسازی سگ‌های عقیم‌شده در محدوده شهری، در شرایطی که همچنان گزارش‌هایی از حمله سگ‌ها به شهروندان وجود دارد، می‌تواند امنیت شهروندان را تضمین کند؟ پاسخ این پرسش نیازمند ارائه اطلاعات دقیق‌تر درباره معیارهای انتخاب سگ‌ها برای رهاسازی، ارزیابی رفتار آنها و نحوه نظارت بر جمعیت سگ‌های رهاشده است.

این کارشناس شهرداری سنندج بر عقیم‌سازی و واکسیناسیون به عنوان بخشی از برنامه کنترل جمعیت تأکید کرد و گفت:. اصل عقیم‌سازی می‌تواند در بلندمدت به کنترل زاد و ولد کمک کند، اما مسئله سگ‌های بلاصاحب تنها مسئله افزایش جمعیت نیست. در کنار زاد و ولد، عواملی مانند ورود سگ‌ها از مناطق پیرامونی، دسترسی به منابع غذایی، پسماندهای شهری، غذادهی مستقیم توسط برخی شهروندان و همچنین رفتار سگ‌ها در محیط شهری باید همزمان مورد توجه قرار گیرد.

قوامی نیز یکی از عوامل افزایش حمله سگ‌های بلاصاحب را غذادهی نادرست حامیان حیوانات به آنها دانست و گفت غذادهی مستمر برخی افراد می‌تواند رفتار طبیعی سگ‌ها را تغییر دهد و از شهروندان خواست از نزدیک شدن به سگ‌های بلاصاحب و غذا دادن بدون رعایت اصول خودداری کنند، چرا که این رفتار ممکن است زمینه‌ساز شکل‌گیری رفتارهای تهاجمی شود.

کودکان؛ قربانیان کوچک سگ‌های ولگرد

با وجود همه این توضیحات، مسئله اصلی برای خانواده‌های سنندجی همچنان امنیت کودکان است. کودکی که برای بازی از خانه خارج می‌شود یا دانش‌آموزی که مسیر مدرسه را طی می‌کند، نمی‌تواند تشخیص دهد کدام سگ آرام است و کدام حیوان ممکن است رفتار تهاجمی داشته باشد. در چنین شرایطی، مسئولیت اصلی پیشگیری از خطر بر عهده ساختارهای مسئول است.

وقوع گزش و جراحت، بستری و درمان برخی کودکان و در نهایت گزارش مرگ یک کودک سه‌ساله بر اثر حمله سگ‌ها، نشان می‌دهد که موضوع دیگر صرفاً یک مسئله زیست‌محیطی یا مدیریت پسماند نیست؛ بلکه مستقیماً با امنیت عمومی و سلامت شهروندان ارتباط دارد.

قوامی درباره اقدامات اولیه پس از گزش سگ توصیه کرد محل گزش بلافاصله و به طور کامل با آب و صابون شسته شود و فرد برای دریافت خدمات درمانی و بررسی‌های لازم به مرکز درمانی مراجعه کند.

وی تأکید کرد که کنترل جمعیت سگ‌های بلاصاحب موضوعی چندوجهی است و شهرداری به تنهایی قادر به حل آن نیست. دامپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی، محیط زیست، مرکز بهداشت، بخشداری‌ها، فرمانداری و سایر دستگاه‌های عضو کارگروه باید متناسب با وظایف خود در این زمینه مشارکت کنند.

این سخنان، در واقع بخش مهمی از پاسخ به چرایی تداوم این مسئله را نیز در خود دارد: مسئولیت کنترل سگ‌های بلاصاحب میان چند دستگاه تقسیم شده است، اما شهروند در نهایت با نتیجه عملکرد مجموعه این دستگاه‌ها مواجه می‌شود. اکنون و پس از تشدید حملات سگ‌ها، افکار عمومی انتظار دارد مسئولان علاوه بر تشریح اقدامات انجام‌شده، درباره نتیجه این اقدامات نیز گزارش شفاف ارائه کنند.

تعداد دقیق سگ‌های موجود در شهر چقدر است؟ چه تعداد از سگ‌های زنده‌گیری‌شده عقیم و واکسینه شده‌اند؟ چه تعداد از آنها به دلیل رفتار تهاجمی از چرخه رهاسازی خارج شده‌اند؟ سگ‌های رهاشده چگونه پایش می‌شوند؟ سهم روستاها و مناطق پیرامونی در ورود سگ‌ها به شهر چقدر است؟ و مهم‌تر از همه، برنامه مشخص دستگاه‌های مسئول برای جلوگیری از تکرار حمله به کودکان چیست؟ پاسخ به این پرسش‌ها می‌تواند نشان دهد که آیا اقدامات انجام‌شده صرفاً واکنشی به حوادث اخیر بوده یا بخشی از یک برنامه جامع و پایدار برای حل مسئله است.

توسعه فضای نگهداری از سگ‌های ولگرد

شهرداری سنندج اعلام کرده است که مرکز نگهداری سگ‌های بلاصاحب قرار نیست مجموعه‌ای موقت باشد و توسعه فضای نگهداری نیز در دستور کار قرار دارد. همچنین از گروه‌های حامی حیوانات دعوت شده است با هماهنگی شهرداری در ساماندهی وضعیت سگ‌ها مشارکت کنند. اما تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد که ساخت یک مرکز نگهداری، افزایش تعداد اکیپ‌ها یا عقیم‌سازی به تنهایی پایان مسئله نیست.سنندج به یک برنامه جامع نیاز دارد؛ برنامه‌ای که در آن شهرداری، دامپزشکی، مرکز بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی، محیط زیست، فرمانداری، بخشداری‌ها و سایر دستگاه‌های مسئول وظایف خود را به صورت مشخص و قابل ارزیابی انجام دهند.

در این میان، حمایت از حیوانات نیز نباید در تقابل با امنیت شهروندان تعریف شود. همان‌طور که برخورد غیرمسئولانه و آزار حیوانات قابل قبول نیست، بی‌توجهی به خطر حمله سگ‌های بلاصاحب و آسیب دیدن کودکان نیز نمی‌تواند پذیرفتنی باشد.

انتهای پیام