وی افزود: قیام امام حسین(ع) در تاریخ بشر، فراتر از یک واقعه تاریخی یا مذهبی، یک مکتب زندگی و منشوری ماندگار در زمینه اصالت عدالت و حق‌طلبی، سندی بنیادین برای مقاومت در برابر ظلم، انحراف و فساد و دفاع از کرامت انسان است.

قیام عاشورا زبان جهانی عدالت است

عراقچی تصریح کرد: قیام عاشورا زبان جهانی عدالت است و ملت ایران طی قرن‌های متمادی این مکتب رهایی‌بخش را به عنوان محور زیست مؤمنانه در عرصه‌های مختلف زندگی شخصی، اجتماعی و ملی و همچنین به عنوان زبان حق‌طلبی و سلطه‌ستیزی خود در عرصه بین‌المللی برگزیده است.

وزیر امور خارجه با اشاره به اسناد به نمایش درآمده در این رویداد گفت: این نمایشگاه فرصتی برای گشت‌وگذار در حافظه جمعی ایرانیان و بازخوانی پیوندهای دیرینه این سرزمین با جهان از پنجره محرم، عاشورا و آیین‌های مرتبط با آن است. هر سند، گواه یک تعامل و هر ورق، روایتگر بخشی از تلاش ایرانیان برای حفظ و انتقال این پیوند دیرینه است.

وی ادامه داد: بررسی صدها سند منتشرنشده که برخی از آنها برای نخستین‌بار در این نمایشگاه به نمایش درآمده‌اند، ما را با یک حقیقت بنیادین روبه‌رو می‌کند و آن اینکه صیانت از مقدسات و ترویج فرهنگ عاشورا همواره بخشی از تعهد ملی و هویت دیپلماتیک ایرانیان در تعامل با جهان بوده است؛ حتی در دوره‌هایی که برخی حاکمان، به‌ویژه در دوران حکومت پهلوی، رویکردی دین‌گریز و دین‌ستیز داشتند.

عراقچی با اشاره به نمونه‌هایی از اسناد تاریخی موجود اظهار کرد: گزارش‌های مربوط به برگزاری مراسم عاشورا در سنت پترزبورگ، استانبول، قفقاز و شهرهای هند، همچنین تشکیل تکیه‌های مشترک در بادکوبه و فعالیت مکتب شرافت در بغداد، همگی نشان می‌دهند که ایران همواره یکی از مراکز مهم تمدنی برای ترویج ارزش‌های انسانی و معنوی مبتنی بر میراث عاشورا بوده است.

وی افزود: در لایه‌های عمیق‌تر این اسناد، جلوه‌ای از عزت‌طلبی تمدنی ایران در تقابل با نظام سلطه و قدرت‌های استعماری دیده می‌شود. دیپلماسی ایران در این اسناد، دیپلماسی فرصت‌طلبانه و خشک و متصلبی نیست، بلکه دیپلماسی انسان‌محوری است که از هر فرصتی برای تعالی ارزش‌های بشری استفاده می‌کند. به بیان دیگر، این اسناد تاریخ را از سطح تصمیم‌های رسمی به سطح تجربه انسانی نزدیک می‌کنند.

وزیر امور خارجه با بیان اینکه محرم و عاشورا در این اسناد صرفاً به عنوان یک مناسک مذهبی ثبت نشده‌اند، گفت: آنچه در اسناد دیده می‌شود، حضور عاشورا در عرصه‌های مختلف زندگی اجتماعی و روابط میان ملت‌هاست؛ از تأمین امنیت زائران و حل مشکلات اقامت و رفت‌وآمد آنان گرفته تا پیگیری مسائل بهداشتی و درمانی و حتی بازگشت زائران بی‌بضاعت.

وی ادامه داد: حمایت از برگزاری مجالس سوگواری ایرانیان مقیم خارج، تلاش برای رفع محدودیت‌های مربوط به زبان فارسی و آیین‌های مذهبی، تعمیر گنبدها، صحن‌ها و سقاخانه‌ها و همچنین اهدای فرش، چهل‌چراغ و آثار هنری به اماکن مقدس، بخش دیگری از موضوعاتی است که در این اسناد منعکس شده است.

عراقچی تصریح کرد: این اسناد به خوبی نشان می‌دهند که فرهنگ عاشورا در یک بستر اجتماعی شکل گرفته و همواره محل گفت‌وگو میان سنت‌های مردمی، دیدگاه‌های فقهی، اقتضائات اجتماعی و مسئولیت‌های عمومی بوده است. مطالعه این اسناد به جای ارائه تصویری ساده و یک‌دست، چندلایگی و پویایی فرهنگ عاشورا را آشکار می‌کند.

وی افزود: از این منظر، عاشورا هم میراث ایمان است و هم میراث اخلاق؛ هم یادآور مظلومیت است و هم دعوت به مسئولیت؛ هم سوگ است و هم آگاهی. پیام امام حسین(ع) در کربلا به مرزهای جغرافیایی محدود نمی‌شود، بلکه زبان کرامت انسان، مقابله با تحقیر، نفی بی‌تفاوتی و ایستادگی در برابر ظلم است. به همین دلیل فرهنگ عاشورا توانسته است در میان ملت‌ها و فرهنگ‌های مختلف، زمینه گفت‌وگو و همدلی ایجاد کند.

وزیر امور خارجه با اشاره به مجموعه اسناد، تصاویر و آیین‌های مرتبط با عاشورا اظهار کرد: بررسی دقیق این مجموعه نشان می‌دهد که عاشورا به معنای واقعی کلمه از یک رخداد تاریخی عبور کرده و به یک پدیده تمدنی غنی از مفاهیم والا تبدیل شده است. عاشورا پیوند دیروز با امروز و چراغ راهنمای همیشگی ملت ایران در مواجهه با چالش‌های گذشته، حال و آینده است.

محرم امسال رنگ و بوی دیگری داشت

عراقچی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به شرایط کشور در محرم امسال گفت: امسال محرم و عاشورای ایران رنگ و بوی دیگری داشت. ایران مورد هجوم آمریکا و رژیم صهیونیستی قرار گرفت و شهدای فراوانی را در راه آزادی، سربلندی کشور و استواری ارزش‌های دینی تقدیم کرد.

وی افزود: ملت ایران به چشم خود شهادت سیدالشهدای انقلاب اسلامی و فرزندان پاک او، از مدرسه شجره طیبه میناب تا ناو دنا و همچنین فرزندان لامرد و سربازان غیور ایران را دید، اما مردانه و استوار پای عزت و استقلال خود ایستاد تا نشان دهد پیام عاشورا را با تمام وجود زیسته است.

وزیر امور خارجه با اشاره به تجربه تاریخی ملت‌ها در مقاطع حساس گفت: در طول تاریخ، ملت‌های بسیاری با لحظات خطیر روبه‌رو شده و در دوراهی‌های سرنوشت‌ساز قرار گرفته‌اند؛ از فقر و محاصره گرفته تا جنگ و تجاوز. در چنین لحظاتی، ملت‌های تحت ظلم با یک پرسش بنیادین مواجه بوده‌اند که آیا باید تسلیم شوند و زیر یوغ ظلم زندگی کنند یا برای ارزش‌ها و آرمان‌های خود تا پای جان بایستند.

وی تصریح کرد: میهن‌پرستی واقعی، وفاداری کورکورانه به سرزمین نیست، بلکه وفاداری به ارزش‌هایی است که به آن سرزمین معنا می‌دهند؛ آزادی، عدالت، کرامت انسانی و اطمینان از اینکه نسل‌های آینده بتوانند مستقل در پهنه جغرافیایی خود زندگی کنند و بر سرنوشت خویش مسلط باشند.

عراقچی ادامه داد: نمونه‌های متعدد تاریخی، از جمله عاشورا، به ما یادآوری می‌کنند که شجاعت نه با فتح، بلکه با آمادگی برای فداکاری و جانفشانی در راه آرمان‌ها سنجیده می‌شود. قهرمانانی که الگوی نسل‌های مختلف شده‌اند، کسانی نبوده‌اند که به دنبال سلطه و استیلا باشند، بلکه کسانی بوده‌اند که در دفاع از مردم و اصول خود و با این باور که حق باید بر قدرت غلبه کند، ایستادگی کرده‌اند.

وی گفت: امام حسین(ع) این میراث را برای همه پیروان خود باقی گذاشت که مرگ با عزت بر زندگی با ذلت برتری دارد و این منطق همیشگی مقاومت است. او به ما آموخت که آزادی مستلزم فداکاری است و آمادگی برای فداکاری نهایی، یکی از مهم‌ترین عوامل رستگاری و پیروزی یک ملت در برابر زورگویان و ستمگران تاریخ است.

تسلیم، هویت و اراده ملی را تهدید می‌کند

وزیر امور خارجه با بیان اینکه تاریخ بارها پیامدهای تسلیم ملت‌ها را نشان داده است، اظهار کرد: هنگامی که ملت‌ها فداکاری، استقامت و تلاش برای حفظ استقلال خود را کنار می‌گذارند، چیزی فراتر از سرزمین خود را از دست می‌دهند. آنان در معرض از دست دادن هویت جمعی، اراده ملی و توانایی شکل‌دهی به آینده خود قرار می‌گیرند.

وی افزود: بازیابی عزت پس از تسلیم، اگر غیرممکن نباشد، بسیار دشوار است. ایران نیز با همین درک و فهم اعتقادی و راهبردی، با وجود همه فشارها بر عهد مقاومت خود ایستاده است و به این مسیر ادامه خواهد داد.

عراقچی تصریح کرد: ایران امروز، ایران ایستاده در مقابل طوفان نامردمی و ظلم است. ما بر عهدی که با رهبر انقلاب بسته‌ایم، ایستاده‌ایم و اجازه نخواهیم داد خون‌هایی که به ناحق ریخته شده، فراموش یا نادیده گرفته شود و این خون‌ها درخت عدالت‌خواهی و عدالت‌طلبی را هر روز تنومندتر خواهند کرد.

عاشورا؛ نهضتی فراتر از یک واکنش عاطفی

عراقچی با اشاره به استمرار پیام عاشورا در طول تاریخ اظهار کرد: بیش از ۱۴۰۰ سال است که نهضت خون‌خواهی امام حسین(ع)، فراتر از یک واکنش صرفاً عاطفی، به یک حرکت اجتماعی و جنبش سیاسی تبدیل شده است؛ دریایی خروشان که پیام حق‌طلبی، عدالت‌جویی و ظلم‌ستیزی عاشورا را به نقاط مختلف جهان منتقل می‌کند.

وی افزود: عاشورا نهضتی را بنیان گذاشت که قرن‌ها بعد نیز در حرکت‌های حق‌طلبانه و مقاومت ملت‌ها تداوم یافته است. این نگاه به نهضت‌سازی از خون‌خواهی، عاشورا را به یک مکتب انسان‌ساز و تعالی‌بخش و تعهدی دائمی برای مبارزه با ریشه‌ها، علت‌ها و زمینه‌های سلطه‌طلبی و ظلم تبدیل کرده است.

وزیر امور خارجه در پایان از پژوهشگران، کارشناسان وزارت امور خارجه، سندپژوهان و همه همکارانی که در گردآوری و برپایی این نمایشگاه مشارکت داشته‌اند، قدردانی کرد و گفت: نمایشگاه و نشست تخصصی «محرم و عاشورا در اسناد وزارت امور خارجه» می‌تواند روزنه‌ای برای شناخت بیشتر و عمیق‌تر پیوند ایرانیان با قیام عاشورا بگشاید و گوشه‌ای از تلاش آنان برای پاسداشت ارزش‌های اسلامی و کرامت انسانی را بازگو کند.

وی با گرامیداشت یاد امام حسین(ع)، شهدای کربلا، شهدای انقلاب اسلامی و شهدای جنگ‌های اخیر، نمایشگاه «محرم و عاشورا در آینه اسناد وزارت امور خارجه» را افتتاح کرد.

در پایان این مراسم از کتاب «محرم و عاشورا در آینه اسناد وزارت امور خارجه» با سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه، علی‌اکبر صالحی رئیس بنیاد ایران‌شناسی، غلامرضا امیرخانی رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران و سفیر عراق در ایران رونمایی شد.

کتاب «محرم و عاشورا در آینه اسناد وزارت امور خارجه» با هدف ارائه و معرفی بخشی از اسناد مرتبط با فرهنگ عاشورا و مناسک محرم در مجموعه اسناد وزارت امور خارجه منتشر شده است.

انتهای پیام