سرویس اندیشه و معارف ایکنا در هفته‌ای که گذشت، در رأس اخبار خود به پرونده ویژه اربعین پرداخت و این رویداد بزرگ دینی و اجتماعی را از ساحت‌های تاریخی، قرآنی، فرهنگی، اجتماعی و تمدنی بررسی کرد. سالروز تأسیس جهاددانشگاهی بخش دیگری از رویدادهای این هفته بود که در گفت‌وگو با صاحب‌نظران و اهل فن، پیشینه، رویکردها، دستاوردها و چشم‌انداز آینده این نهاد مولود انقلاب اسلامی مورد توجه قرار گرفت. همچنین انتشار و معرفی چند کتاب، مجله و فصلنامه از دیگر اخبار و رخدادهای حوزه اندیشه و معارف در هفته گذشته بود.

اربعین ظرفیت تبدیل شدن به اندیشه‌ای رهایی‌بخش در جهان اسلام را دارد

محمدهادی فلاح‌زاده، رئیس دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی، در گفت‌وگو با ایکنا به مناسبت اربعین حسینی با تأکید بر ضرورت ارتقای اربعین از یک آیین مذهبی به یک «گفتمان راهبردی و اندیشه‌ رهایی‌بخش»، معتقد است که تعمیق ارزش‌های مشترکی همچون عدالت‌طلبی، ظلم‌ستیزی و اصلاح امت، می‌تواند مبنای همگرایی و انسجام هویتی جهان اسلام در برابر نفوذ فرهنگی غرب و چالش‌های نوین حکمرانی قرار گیرد. وی بر این باور است که با پرهیز از رفتارهای تفرقه‌انگیز و تبیین عقلانی و علمیِ حرکت سیدالشهدا(ع) توسط نهادهای نخبگانی همچون دانشگاه‌ها، می‌توان اربعین را به عنوان یک پلتفرم فرامذهبی و مدل زیستی در برابر روایت‌های مادی‌گرایانه معرفی کرد تا با ایجاد وابستگی متقابل میان مسلمانان، ظرفیت‌های جهان اسلام را در مسیر حل مسائل واقعی و تمدنی امت اسلامی بسیج نماید. 

جهاد دانشگاهی؛ از مدیریت حلقه‌های مفقوده علمی تا ضرورت تدوین «تاریخ شفاهی» در سطح ملی

مهدی محمدی، عضو هیئت علمی دانشگاه قم، با توصیف جهاد دانشگاهی به‌عنوان حلقه واسط حیاتی میان «دانشگاه، فارغ‌التحصیلان و نیازهای جامعه»، بر نقش کلیدی این نهاد در پر کردن خلأهای ساختاری و پیشگامی در عرصه اطلاع‌رسانی علمی از طریق پایگاه SID تأکید کرد. وی ضمن اشاره به تعامل گسترده و رتبه نخست این نهاد در همکاری با محیط‌های دانشگاهی، پیشنهاد داد برای پاسداشت میراث گذارشته و تحقق «جهاد تبیین»، پروژه تدوین تاریخ شفاهی جهاد دانشگاهی در سطوح ملی و استانی به‌صورت مکتوب آغاز شود تا مسیر بالندگی این مولود انقلاب برای نسل‌های آینده ماندگار بماند.

آغاز ثبت‌نام انتخاب واحد دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی از ۲۴ مرداد

انتخاب واحد دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی برای نیمسال اول تحصیلی، از ۲۴ مرداد آغاز شده و تا ۲ شهریور از طریق سامانه آموزشیار در سه بازه زمانی مشخص ادامه خواهد داشت. دانشجویان برای انتخاب واحد باید به سامانه آموزشیار به نشانی edu.iau.ac.ir مراجعه کنند. همچنین انتخاب واحد در سه نوبت (نوبت اول از ساعت ۸ تا ۱۱:۳۰ دقیقه، نوبت دوم از ساعت ۱۲ تا ۱۵:۳۰ دقیقه و نوبت سوم از ساعت ۱۶ تا ۲۰ است.

تبیین ابعاد قرآنی خون‌خواهی؛ قصاص، ابزاری برای بازدارندگی و حیات جامعه

حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالکریم بهجت‌پور، مفسر برجسته قرآن کریم، در نشست علمی «بررسی ابعاد قرآنی خون‌خواهی» با تأکید بر اینکه اسلام دینی صلح‌طلب اما عدالت‌خواه است، قصاص را نه یک اقدام تلافی‌جویانه صرف، بلکه «تیغ جراحی» برای تأمین سلامت و حیات جامعه دانست. وی با استناد به آیات سوره‌های مائده، نحل و بقره، ضمن تبیین مرز میان گذشت فردی و قاطعیت اجتماعی، تصریح کرد که در شرایط اقتدار، واکنش متناسب و بازدارنده در برابر تعدی دشمن (براساس اصل «عقاب بالمثل») یک ضرورت شرعی برای کشیدن ترمز جنایات و جلوگیری از جسارت متجاوز است؛ چراکه ترک واکنش مقتدرانه در برابر ترور و شکنجه، منجر به ناامنی و مرگ تدریجی جامعه خواهد شد.

اربعین؛ تمدن «یاد و ذکر» در برابر «فراموشیِ» دنیای مدرن

حجت‌الاسلام حبیب‌الله بابایی، تمدن‌پژوه و عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، در گفت‌وگو با ایکنا، اربعین را نه یک پدیده صرفاً عاطفی یا تفریحی، بلکه تقابل تمدنیِ «یاد و ذکر» در برابر «نسیان و غفلتِ» دنیای مدرن توصیف کرد. وی با رد تحلیل‌های لذت‌گرایانه (هدونیسم) نسبت به این پدیده، تأکید کرد که شتاب زائران در پیاده‌روی اربعین، از سنخ «رقابت الهی» برای رسیدن به فضایل اخلاقی است که با عبور از تعلقات فردی و خودخواهی‌ها، بستری برای انسجام اجتماعی و تقویت روحیه مقاومت فراهم می‌آورد. بابایی با اشاره به رنج‌ها، هزینه‌ها و سختی‌های این سفر، اربعین را نه «لذت‌طلبی»، بلکه خاستگاه «بهجت روحی و اجتماعی» دانست که می‌تواند با تداومِ کنشگری فکری و اندیشه‌ورزی در طول سال، به یک نرم‌افزار زیستی پایدار برای مقابله با فرهنگ مصرف‌گرایی و ترویج همزیستی الهی بدل شود.

آیا شهادت امام حسین(ع) یک تکلیف خصوصی و استثنایی بود

محمد اسفندیاری، پژوهشگر تاریخ، در سومین جلسه از سلسله‌نشست‌های «امام حسین‌شناسی» به نقد و واکاوی دو نظریه «شهادت تکلیفی» (قیام به عنوان مأموریتی خصوصی و غیرقابل‌اقتدا) و «شهادت فدیه‌ای» (قیام به عنوان ابزاری برای شفاعت گناهکاران) پرداخت و تصریح کرد که این دیدگاه‌ها با خروج امام حسین(ع) از جایگاه «الگوی عملی» و نادیده گرفتن اهداف اصلاح‌گرانه و آشکار ایشان، از واقعیت‌های تاریخی و کلامی فاصله دارند. وی با رد این نظریات که غالباً مبتنی بر خلط میان «هدف قیام» و «نتایج و آثار آن» (مانند شفاعت) هستند، تأکید کرد که نظریه «شهادت فدیه‌ای» با روحِ دعوت امام به «اصلاح امت» در تضاد است و نظریه «شهادت تکلیفی» نیز با نادیده گرفتنِ دعوت امام به اقتدا توسط عموم مردم، رسالتِ بنیادین امامت را مخدوش می‌سازد؛ لذا این تفاسیر عرفانی یا کلامی دور از عقل، با سخنان و سیره خود امام حسین(ع) سازگاری ندارند.

اربعین؛ تجلی قدرت جریان ولایی و بستری برای تبدیل سوگ به اقتدار محور مقاومت

حجت‌الاسلام والمسلمین حسین ملانوری، معاون سابق تبلیغ حوزه علمیه، در گفت‌وگو با ایکنا، پیاده‌روی اربعین را فراتر از یک مناسک صرف، بستری راهبردی برای پایداری ایدئولوژیک و نمایش قدرت اسلام انقلابی در برابر جریانات منحرف و استکبار جهانی دانست. وی با تأکید بر اینکه این حرکت عظیم، «شعائرالله» و تجلی وحدت میان مسلمین حول محور دشمنی با صهیونیسم و آمریکا است، تصریح کرد که اربعین امسال به واسطه پیوند با تشییع باشکوه «رهبر شهید» در نجف و کربلا، واجد ویژگی خاصی در تقویت ولایت‌مداری است. ملانوری با رد دوگانگی میان تجمعات داخلی و حضور در اربعین، تأکید کرد که همان روحیه‌ای که در تجمعاتشبانه برای تأمین امنیت و حمایت از نظام در ایران جاری است، باید به سطح بین‌المللی ارتقا یابد؛ به‌گونه‌ای که «سوگِ فقدان رهبری» به «قدرتِ بازدارندگی» در محور مقاومت تبدیل شود. وی در پایان خاطرنشان کرد که حضور فعال در صحنه، ضمن تقویت قلب رزمندگان و ناامید کردن دشمنان، پرچم خونخواهی را برافراشته نگه داشته و نظام اسلامی را در مسیر پیشرفت و ایستادگی در برابر زورگویان یاری می‌کند.

بازخوانی مسئولیت تاریخی کوفیان در آینه کلام اهل‌بیت(ع)

حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمدباقر علوی تهرانی در مراسم اربعین مسجد امیرالمؤمنین(ع)، با تفسیر آیه ۱۹ سوره توبه، تأکید کرد که در منطق قرآن، خدمت‌های ارزشمندی چون سقایت حجاج و آبادانی مسجدالحرام، بدون ایمان، هجرت و جهاد در راه خدا هم‌سنگ نیستند. وی سپس با بازخوانی فضای نظامی و آکنده از تبلیغات حکومت اموی در کوفه پس از عاشورا، ورود کاروان اسرای اهل‌ بیت(ع) را نقطه آغاز یک افشاگری تاریخی دانست؛ جایی که حضرت زینب(س)، حضرت ام‌کلثوم(س) و امام سجاد(ع) با خطابه‌ها و مواضع روشنگرانه خود، مردم کوفه را در برابر بیعت‌شکنی، سکوت و نقششان در فاجعه کربلا قرار دادند. به گفته وی، گریه مردم کوفه در برابر کاروان اسرا، هنگامی که با پرسش امام سجاد(ع) مواجه شد که «پس چه کسی ما را کشت؟»، به سندی از مسئولیت اخلاقی و تاریخی آنان بدل شد؛ ازاین‌رو عاشورا تنها یک واقعه نظامی یا سوگ‌نامه عاطفی نیست، بلکه دادگاهی ماندگار برای سنجش وفاداری، مسئولیت‌پذیری و نسبت جامعه با حق و باطل است.

جهاد دانشگاهی؛ الگویی موفق از حرکت علمی در سایه تعالیم اهل‌ بیت(ع)

آیت‌الله مهدی هادوی تهرانی، استاد درس خارج حوزه علمیه، در گفتگو با ایکنا به مناسبت سالروز تأسیس جهاددانشگاهی، رمز موفقیت این نهاد را در ایجاد «پیوندی مقدس میان علم و مجاهدت» دانست. وی با استناد به آیات قرآن کریم در ستایش مجاهدان و عالمان، دستاوردهای چشمگیر جهاد دانشگاهی در حوزه‌هایی نظیر سلول‌های بنیادی، درمان ناباروری و رسانه‌های تخصصی (ایکنا و ایسنا) را حاصل حرکت در سایه آموزه‌های وحیانی توصیف کرد. آیت‌الله هادوی تهرانی ضمن تبریک این روز به تلاشگران عرصه علم و فناوری، تأکید کرد که جهادگران نباید به هیچ سطحی از پیشرفت قانع باشند و همواره باید با تکیه بر تعالیم اهل‌ بیت(ع) که سرچشمه خلاقیت و برکت است، به سوی افق‌های نوین جهانی گام بردارند.

زنجیره روایی کربلا؛ از مقتل ابی‌مخنف تا «الارشاد» شیخ مفید

آیت‌الله محمدهادی یوسفی‌غروی در گفت‌وگویی با ایکنا، ضمن تبیین استمرار جریان عزاداری حسینی به عنوان میراث ائمه اطهار(ع)، بر اصالت و اعتبار تاریخی اخبار عاشورا تأکید کرد. وی با رد ادعای خونخواهی بنی‌عباس و اشاره به خصومت تاریخی آنان با زیارت و مرقد امام حسین(ع)، سیر انتقال اسناد کربلا را کالبدشکافی کرد. بر اساس این تحلیل، مقتل ابی‌مخنف (لوط بن یحیی) به عنوان خمیرمایه اولیه روایت‌ها، توسط مورخانی چون طبری و عالمان شیعی نظیر شیخ مفید در کتاب «الارشاد» بازتاب یافته و زنجیره سندی معتبری را برای روایت‌های عاشورا شکل داده است.

«نفس» از کتاب «النجات» ابن‌ سینا با ترجمه و شرح جواد صوفی منتشر شد

کتاب «نفس»، که برشی تخصصی از اثر سترگ «النجات» ابن‌ سینا است، با ترجمه و شرح دقیق جواد صوفی از سوی انتشارات مولی منتشر شده و با قیمت ۷،۹۰۰،۰۰۰ ریال در دسترس مخاطبان قرار گرفته است. این کتاب در ۱۵۶ صفحه و در قالب ۵۵ بند آموزشی (شامل متن عربی، ترجمه و شرح فارسی)، تلاشی نظام‌مند برای ارائه چکیده‌ای از انسان‌شناسی فلسفی ابن‌سیناست که با عبور از مباحث سطحی، به‌طور دقیق به تحلیل قوای نفسانی، حواس ظاهری و باطنی، تبیین رابطه نفس و بدن، و اثبات تجرد و بقای نفس ناطقه پرداخته است؛ ساختار این اثر به‌گونه‌ای است که برای دانشجویان و علاقه‌مندان به فلسفه مشاء، متنی آموزشی و بنیادین را برای آشنایی با دستگاه فکری ابن‌سینا فراهم می‌کند.

انتشار شماره جدید فصلنامه «مصوّت»؛ تقاطع خیابان، جنگ و الهیات بحران

هشتمین شماره از فصلنامه «مصوّت» با هدف بازخوانی هستی‌شناختی وضعیت ایران در میانه التهابات دی‌ماه ۱۴۰۴، به واکاوی عمیق «جنگ روایت‌ها» پرداخته و تلاش دارد پلی میان ساحت نظر و عمل برقرار کند؛ این شماره در دو محور اصلی، نخست به تحلیل چالش‌های ژئوپلیتیک و ناتوانی اندیشکده‌های غربی در درک ماهیت مقاومت ایرانی در برابر تحرکات بین‌المللی می‌پردازد و سپس با بهره‌گیری از دیدگاه‌های اندیشمندانی همچون بیژن عبدالکریمی، مقصود فراستخواه و نعمت‌الله فاضلی، به کالبدشکافی جامعه‌شناختی اعتراضات، زیست خیابانی و تأثیر رسانه‌ها بر عادی‌سازی خشونت می‌پردازد. «مصوّت» در این مجلد، با عبور از تحلیل‌های سطحی، کوشیده است تا ضمن تبیین «عمق پنهان ایران»، افق‌های تازه‌ای برای درک بحران‌ها و بازسازی روایت اصیل ملی در شرایط دشوار کنونی بگشاید.

«اسلام و نظریه قدرت» کتاب شد

کتاب «اسلام و نظریه قدرت»، اثر علامه فقید سیدمحمدحسین فضل‌الله، با ترجمه محمدجمعه امینی منتشر شد؛ این اثر تلاش می‌کند با خوانشی روش‌مند، نسبت میان دین و قدرت را در اندیشه اسلامی تبیین کرده و به واکاوی مبانی نظری اسلام پیرامون ماهیت، مشروعیت، منبع و نحوه اعمال حاکمیت بپردازد. علامه فضل‌الله که از مراجع و مفسران نواندیش شیعه با رویکردی عقل‌گرایانه بود، در این کتاب چارچوب‌های فکری مواجهه دین با قدرت را برای انسان معاصر تشریح کرده است و علاقه‌مندان می‌توانند برای تهیه این کتاب با تخفیف ویژه به کانال تلگرامی انتشارات به نشانی tahabooks@ مراجعه کنند.

انتهای پیام