فرهنگ، در فضای دانشگاه تنها مجموعه‌ای از برنامه‌ها و رویدادها نیست، بلکه بستری برای ساختن تجربه، شکل‌گیری هویت، پرورش مسئولیت اجتماعی و تربیت نسلی است که بتواند در آینده نقش‌آفرین جامعه باشد. دانشگاه زمانی می‌تواند به‌معنای واقعی خود نزدیک شود که دانشجو در کنار آموختن دانش تخصصی، فرصت اندیشیدن، تجربه کردن، گفت‌وگو، مشارکت و اثرگذاری را نیز پیدا کند.

افزایش آگاهی عمومی نسبت به مسائل محیط ‌زیست و کشاورزی؛ از مهم‌ترین دستاوردهای چند دهه فعالیت انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد

سینا سهیلی‌فر، مدیر سازمان ترویج مطالعه و نشر جهاد دانشگاهی خراسان رضوی، در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان رضوی اظهار کرد:  انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد بیش از ۴۵ سال است که به‌صورت تخصصی در حوزه‌های کشاورزی و محیط‌ زیست فعالیت می‌کند و امروز به‌عنوان یکی از ناشران شناخته‌شده این حوزه‌ها مطرح می‌شود.  ورود این مجموعه به عرصه محیط ‌زیست در شرایطی رقم خورد که بسیاری از دغدغه‌های امروز جامعه درباره مسائل زیست‌محیطی هنوز به شکل گسترده مطرح نبود.

وی ادامه داد: از همان سال‌ها، موضوعاتی همچون کشاورزی پایدار، کشاورزی کم‌آب، استفاده از آب‌های شور در کشاورزی، حفاظت از محیط ‌زیست، مدیریت منابع آب، انرژی‌های تجدیدپذیر و همچنین مباحث مرتبط با آفت‌کش‌ها و پیامدهای آن‌ها در دستور کار انتشارات قرار گرفت. این رویکرد طی سال‌های گذشته حفظ شده و همچنان بخش عمده آثار شاخص و تأثیرگذار این انتشارات، چه از نگاه مجموعه و چه از منظر مخاطبان، در همین حوزه‌های تخصصی منتشر می‌شود.

مدیر سازمان ترویج مطالعه و نشر جهاد دانشگاهی خراسان رضوی درباره میزان اثرگذاری آثار منتشرشده در سیاست‌گذاری و حل مسائل کشور بیان کرد: اگرچه سنجش دقیق میزان اثرگذاری این کتاب‌ها ممکن نیست، اما افزایش آگاهی عمومی نسبت به مسائل محیط ‌زیست و کشاورزی را می‌توان یکی از مهم‌ترین دستاوردهای چند دهه فعالیت این انتشارات دانست. زمانی که فعالیت خود را آغاز کردیم، این موضوعات برای بسیاری از افراد چندان جدی تلقی نمی‌شد، اما امروز به دغدغه‌ای عمومی تبدیل شده‌اند.

وی ادامه داد: هرچه حساسیت دانشجویان، استادان و عموم جامعه نسبت به مسائل محیط ‌زیستی افزایش یابد، این آگاهی به‌تدریج در تصمیم‌گیری‌ها و سیاست‌گذاری‌های کلان کشور نیز اثرگذار خواهد بود. از این منظر، فعالیت‌های فرهنگی و انتشاراتی می‌توانند زمینه‌ساز تغییرات بلندمدت باشند. جهاد دانشگاهی مشهد در حال حاضر سه کتاب‌فروشی فعال در سطح شهر دارد که علاوه بر عرضه کتاب، تلاش می‌کنند به‌عنوان فضاهایی فرهنگی برای مطالعه، گفت‌وگو و برگزاری رویدادهای مختلف نیز ایفای نقش کنند.

مدیر سازمان ترویج مطالعه و نشر جهاد دانشگاهی خراسان رضوی افزود: نخستین کتاب‌فروشی جهاد دانشگاهی تقریباً هم‌زمان با تأسیس انتشارات در میدان احمدآباد راه‌اندازی شد و طی سال‌های گذشته همواره یکی از کتاب‌فروشی‌های فعال شهر بوده است؛ با این حال، شیوه تعامل مخاطبان با کتاب‌فروشی‌ها در سال‌های اخیر تغییر کرده و امروزه صرفاً عرضه کتاب پاسخگوی نیاز مخاطبان نیست. از همین رو تلاش کرده‌ایم خدمات خود را متناسب با این تغییرات به‌روز کنیم تا کتاب‌فروشی‌ها علاوه بر عرضه کتاب، فضایی برای مطالعه، گفت‌وگو و مشارکت در فعالیت‌های فرهنگی نیز در اختیار مخاطبان قرار دهند.

سهیلی‌فر ادامه داد: یکی از کتاب‌فروشی‌های جهاد دانشگاهی در میدان آزادی قرار دارد که علاوه بر عرضه محصولات متنوع فرهنگی، فضای مناسبی برای مطالعه و برگزاری برنامه‌های فرهنگی فراهم کرده است. در طبقه زیرین این مجموعه نیز فضایی برای برگزاری نشست‌های فرهنگی پیش‌بینی شده که تقریباً هر روز میزبان برنامه‌های مختلف است و بخش مهمی از هویت فرهنگی انتشارات و کتاب‌فروشی جهاد دانشگاهی را شکل می‌دهد.

وی درباره برنامه‌های فرهنگی این مجموعه اظهار کرد: تقریباً هر روز نشست‌های فرهنگی مختلفی در این مجموعه برگزار می‌شود. علاوه بر نشست‌های تخصصی مرتبط با حوزه نشر، برنامه‌هایی در زمینه روان‌شناسی، باشگاه‌های کتاب‌خوانی، کارگاه‌های محیط‌ زیستی، آموزش کودکان، ترویج کتاب‌خوانی و سایر موضوعات فرهنگی نیز در این مجموعه برگزار می‌شود.

وی با اشاره به برخی آثار شاخص این مجموعه گفت: طی سال‌های گذشته کتاب‌های متعددی در زمینه کشاورزی پایدار، کشاورزی کم‌آب، حفاظت از محیط‌ زیست، مدیریت منابع آب، انرژی‌های تجدیدپذیر، کشت هیدروپونیک، کشت گلخانه‌ای و شیوه‌های نوین مبارزه با آفات منتشر کرده‌ایم که بسیاری از آن‌ها در زمان انتشار، جزو آثار پیشرو کشور بوده‌اند، همچنین کتاب‌هایی مانند «بهار خاموش»، مجموعه «وضعیت جهان»، «جمعیت جهان» و «طرح امید (Plan B)» با هدف افزایش آگاهی عمومی نسبت به بحران‌های محیط‌ زیستی منتشر شدند و نقش مهمی در ترویج این نگاه ایفا کردند.

مدیر سازمان ترویج مطالعه و نشر جهاد دانشگاهی خراسان رضوی تصریح کرد: در سال‌های اخیر، توجه به آموزش نسل آینده نیز در دستور کار قرار گرفته و مجموعه‌ای از کتاب‌های مرتبط با «تربیت طبیعت‌محور» منتشر شده است. این آثار اگرچه برای کودکان نوشته نشده‌اند، اما مخاطبان اصلی آن‌ها والدین هستند و تلاش می‌کنند اهمیت ارتباط کودکان با طبیعت را در شکل‌گیری شخصیت، رشد و مسئولیت‌پذیری آن‌ها نسبت به محیط‌ زیست تبیین کنند.

فرهنگسرای جهاددانشگاهی؛ از پیشروترین نهادها در حوزه آموزش و ترویج هنر

سیدمحمد پورسروقد، مدیر فرهنگسرای جهاددانشگاهی خراسان رضوی در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان رضوی درباره فعالیت‌های فرهنگسرای جهاددانشگاهی خراسان رضوی اظهار کرد: رویکرد فرهنگسرا از بدو تأسیس تاکنون بر این اساس بوده است که عموم مردم بتوانند از دوره‌های آموزشی هنری استفاده کنند. بر همین اساس دوره‌های آموزشی این مجموعه در سه کارگروه برگزار می‌شود؛ کارگروه موسیقی، کارگروه هنرهای تجسمی، کارگروه نمایش، سینما و عکس چهار کارگروه فرهنگسرای جهاددانشگاهی خراسان روی است. این دوره‌ها در قالب ۵۴ رشته در هر ترم برگزار می‌شد که امسال چهار رشته جدید نیز به آن اضافه شد و تعداد رشته‌ها به ۵۸ رسید.

وی با اشاره به وجود حوزه‌های بین‌رشته‌ای در فرهنگسرای جهاددانشگاهی، بیان کرد: در بخش بین‌رشته‌ای، یکی از رشته‌های جدید شاهنامه و هنر است که مخاطبان کودک و نوجوان را در بر می‌گیرد. این دوره ترکیبی از شاهنامه، هنر و نقاشی است؛ به این صورت که مدرس، داستان‌های شاهنامه را برای کودکان روایت می‌کند و آن‌ها نیز مفاهیم داستان را در قالب هنرهای تجسمی مانند نقاشی، ساخت کاردستی و فعالیت‌های مشابه اجرا می‌کنند.

پورسروقد با اشاره به ۸۰۰۰ مخاطب فرهنگسرای جهاددانشگاهی خراسان رضوی، تصریح کرد: در برگزاری کلاس‌های فرهنگسرا تفکیک وجود دارد؛ به‌طور کلی، کلاس‌های هنری به‌صورت گروهی و مجزا برای آقایان و بانوان برگزار می‌شود، اما کلاس‌های ساز به‌صورت خصوصی و تک‌نفره است. سالانه تا ۸۰۰۰ مخاطب داریم و در هر ترم حدود ۲۰۰۰ نفر در دوره‌های آموزشی فرهنگسرای جهاددانشگاهی خراسان رضوی شرکت می‌کنند.

وی با تأکید بر اینکه تابستان امسال چهار دوره جدید به مجموعه دوره‌های فرهنگسرا اضافه شد، اظهار کرد: رشته شاهنامه و هنر، صنایع‌دستی چرم‌دوزی، تولید پادکست و همچنین دوره فن بیان به دوره‌های فرهنگسرا اضافه شدند. دوره فن بیان پیش از این به‌صورت کارگاه‌های یک‌روزه و دوروزه برگزار می‌شد، اما با توجه به استقبال مخاطبان، اکنون در قالب یک دوره آموزشی کامل در طول ترم ارائه می‌شود.

مدیر فرهنگسرای جهاددانشگاهی خراسان رضوی در معرفی کارگروه‌های این مجموعه، گفت: در بخش موسیقی، انواع سازها و دوره‌های مرتبط برگزار می‌شود. در حوزه هنرهای تجسمی نیز دوره‌های متنوعی، به‌ویژه در زمینه هنرهای ایرانی ـ اسلامی داریم؛ از جمله تذهیب، خوشنویسی، نستعلیق تحریری، انواع نقاشی، طراحی، رنگ روغن و آبرنگ. در حوزه عکاسی نیز دوره‌های عکاسی و پردازش عکس برگزار می‌شود، همچنین در برنامه‌های آینده اضافه شدن دوره‌هایی مانند دوخت‌های سنتی و هنرهای چوبی نیز پیش‌بینی شده است.

تاریخ هنر همواره آثار درجه‌یک را حفظ و آثار کم‌ارزش‌تر را به فراموشی می‌سپارد

علی ثابت‌نیا، مشاور هنری جهاددانشگاهی خراسان رضوی در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان رضوی اظهار کرد: فرهنگسرای جهاددانشگاهی در خراسان رضوی و حتی کشور، یکی از پیشروترین نهادها در حوزه آموزش و ترویج هنر است. این مجموعه طی بیش از ۴۰ سال فعالیت، همواره تلاش کرده نسل جوان را با فرهنگ بومی و هنر ایرانی ـ اسلامی آشنا کند؛ حضوری که خود نوعی آموزش غیرمستقیم به شمار می‌رود. در سال‌های اخیر نیز فرهنگسرا علاوه بر آموزش هنرهای سنتی و ایرانی ـ اسلامی، فضای خود را به یک نگارخانه دائمی تبدیل کرده تا خانواده‌ها و نوجوانان در کنار حضور در کلاس‌ها، با آثار هنری و بزرگان این حوزه نیز آشنا شوند، همچنین برگزاری برنامه‌هایی مانند خوانش و تحلیل سفرنامه ناصرخسرو، جلسات متون کهن و اجراهای صحنه‌ای، در همین راستا بوده است.

وی افزود: سیاست جهاددانشگاهی و فرهنگسرا، حمایت از موسیقی ایرانی و نواحی و فراهم کردن بستر اجرای این گروه‌ها است، البته موسیقی کلاسیک نیز جایگاه ویژه‌ای داشته، اما با توجه به نیاز فرهنگی مشهد، اولویت بیشتر بر معرفی موسیقی اصیل ایرانی و فرهنگ بومی خراسان بوده است. تلاش ما این بوده که نسل جوان را با گذشته فرهنگی خود پیوند بزنیم؛ نه برای ماندن در گذشته، بلکه برای اینکه فرهنگ تاریخی را با نگاه و امکانات امروز و رسیدن به دستاوردهای جدید تلفیق کنیم.

مشاور هنری جهاددانشگاهی خراسان رضوی با اشاره به یک خاطره درباره اجرای دولتمند خالف در فرهنگسرای جهاددانشگاهی استان، تشریح کرد: اثر «پناه» که در مؤسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی تولید شد، پس از چند سال مورد توجه قرار گرفت و زمینه حضور دولتمند خالف در ایران را فراهم کرد. با همکاری جهاددانشگاهی خراسان رضوی و بنیاد فرهنگی هنری امام رضا(ع)، آخرین اجرای این هنرمند فقید در فرهنگسرای جهاددانشگاهی مشهد برگزار شد؛ اجرایی ماندگار که با استقبال فراوان همراه بود و به یادگار در خاطره‌ها باقی ماند.

وی تصریح کرد: در سال‌های گذشته به خوراک فرهنگی خانواده‌ها کمتر توجه شده است، اما در کنار برخی نگرانی‌ها درباره نسل جدید یا به عبارتی نسل زد، رویش‌های ارزشمندی نیز در حوزه هنر شکل گرفته است. بسیاری از نوجوانان امروز با استعداد، هوش و سرعت یادگیری بالا، در هنر به موفقیت‌های چشمگیری رسیده‌اند؛ تا جایی که برخی استادان برجسته موسیقی نواحی، برخلاف گذشته، از زایش دوباره این هنر سخن گفته‌اند و آینده آن را روشن می‌دانند.

مشاور هنری جهاددانشگاهی خراسان رضوی با بیان اینکه تاریخ هنر همواره آثار درجه‌یک را حفظ و آثار کم‌ارزش‌تر را به فراموشی می‌سپارد، اظهار کرد: البته نمی‌توان مشکلات امروز را نادیده گرفت؛ از بی‌توجهی به فرهنگ و هنر و مشکلات اقتصادی گرفته تا وضعیت معیشتی هنرمندان و نبود اقتصاد پایدار در هنر که همه این‌ها واقعیت است، اما چاره‌ای جز امید به آینده نداریم.

ثابت‌نیا درباره مدرسان فرهنگسرای جهاددانشگاهی خراسان رضوی و روند جذب آن‌ها، بیان کرد: یکی از ویژگی‌های مهم مدرسان فرهنگسرای جهاددانشگاهی، علاقه و تعهد آن‌ها به آموزش است، لذا مدرسان جدید  یک یا دو ترم به‌صورت آزمایشی فعالیت می‌کنند و معیارهایی مانند کیفیت آموزش، توانایی انتقال مطلب، نظم و تعامل با مجموعه مورد ارزیابی قرار می‌گیرد و هرگاه این معیارها تأمین نشود، همکاری به‌صورت محترمانه پایان می‌یابد. با وجود اینکه تاکنون بیش از یکصد مدرس با فرهنگسرا همکاری داشته‌اند، همواره تلاش شده کیفیت آموزشی این مجموعه حفظ شود.

مشاور هنری جهاددانشگاهی خراسان رضوی درباره نگارخانه فردوسی واقع در فرهنگسرا، بیان کرد: این نگارخانه اگرچه قدمتی کمتر از فرهنگسرای جهاددانشگاهی دارد، اما در برخی حوزه‌ها، به‌ویژه عکاسی، جایگاه شاخصی در مشهد پیدا کرده است. حضور استادان برجسته و امکان ارائه سریع آثار، باعث شده نمایشگاه‌های عکاسی این مجموعه شناخته‌شده و پویا باشند. البته در برخی رشته‌های دیگر هنرهای تجسمی، مانند نقاشی، خوشنویسی، نگارگری و طراحی سنتی تا رسیدن به جایگاه نمایشگاه‌های تراز اول شهر و کشور فاصله داریم.

وی با تأکید بر تغییر سیاست‌های کمیته انتخاب آثار در نگارخانه فردوسی فرهنگسرای جهاددانشگاهی خراسان رضوی، ادامه داد: بر همین اساس، از پاییز امسال و همزمان با فصل پررونق نگارخانه‌ها و گالری‌گردی، کمیته انتخاب آثار با سیاستی جدید و دقت بیشتر فعالیت خواهد کرد تا ضمن حمایت از هنرجویان نخبه، آثار تخصصی‌تر و تأثیرگذارتری برای مخاطبان فرهنگسرا و فضای هنری شهر ارائه شود.

ثابت‌نیا از برگزاری نمایشگاه عکس تشییع رهبر شهید انقلاب در فرهنگسرای جهاددانشگاهی خراسان رضوی خبر داد و گفت: پس از حادثه تلخ شهادت رهبر شهید انقلاب، یکی از وظایف مهم، ثبت رویداد تاریخی تشییع پیکر رهبر شهید انقلاب بود. فرهنگسرا نیز در حد توان خود از عکاسانی که این وقایع را در تهران، قم، کربلا، نجف و مشهد ثبت کرده بودند، حمایت کرد.

وی افزود: حدود ۲۵۰ اثر از عکاسان خبری و مستند اجتماعی، از جمله یک عکاس عراقی به فرهنگسرای جهاددانشگاهی خراسان رضوی برای برگزاری این نمایشگاه عکس تشییع رهبر شهید انقلاب ارسال شد. این نمایشگاه ۲۴ مردادماه و همزمان با چهلم تدفین رهبر شهید در حرم مطهر رضوی و روز جهانی عکاسی افتتاح می‌شود، حدود دو هفته ادامه خواهد داشت و ۵۰ اثر منتخب در آن به نمایش گذاشته خواهد شد. 

تاکید ایسنا بر اطلاع رسانی و سوژه‌پردازی مسئله‌محور

فرناز ابراهیمی‌زاده، سردبیر خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) در خراسان رضوی گفت: این خبرگزاری همواره بر اطلاع رسانی و سوژه‌پردازی مسئله‌محور با اولویت پرداختن به چالش‌های راهبردی استان از جمله بحران آب، ناترازی انرژی، فرونشست زمین، محیط زیست، اقتصاد و آسیب‌های اجتماعی تمرکز دارد و تلاش می‌کند راهکارهای مبتنی بر دیدگاه کارشناسان را ارائه کند.  تقویت نقش رسانه در مطالبه‌گری و ارتقای حکمرانی از طریق رصد عملکرد دستگاه‌های اجرایی، مدیریت شهری و نهادهای تصمیم‌گیر، پیگیری مطالبات عمومی در حوزه‌هایی مانند خدمات شهری، زیرساخت‌ها، عدالت اجتماعی، ورزش، فرهنگ و اقتصاد، از دیگر رویکردهای این مجموعه خواهد بود.

وی ادامه داد: همچنین تبیین جایگاه خراسان رضوی در سطح ملی و منطقه‌ای با تمرکز بر موضوعاتی همچون زیارت، گردشگری، مرز و ترانزیت، روابط با افغانستان، ظرفیت‌های شرق کشور و نقش استان در توسعه ملی در دستور کار قرار دارد. حمایت از علم، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان از طریق پوشش نقش دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی در حل مسائل استان، توسعه زیست‌بوم نوآوری، هوش مصنوعی، شرکت‌های دانش‌بنیان و تجاری‌سازی دستاوردهای علمی از دیگر برنامه‌های ایسنا خراسان رضوی است.

ابراهیمی‌زاده با بیان اینکه تقویت هویت فرهنگی و سرمایه اجتماعی استان با تمرکز بر فرهنگ رضوی، کتاب و کتاب‌خوانی، میراث فرهنگی، هنر، ادبیات، فرهنگ عمومی، سبک زندگی ایرانی ـ اسلامی و ارتقای سواد رسانه‌ای نیز از محورهای فعالیت این مجموعه است، اظهار کرد: توسعه روایت‌های چندرسانه‌ای و معرفی ظرفیت‌های استان از طریق تولید گزارش‌های تصویری و ویدئویی و معرفی نخبگان، استعدادها و ظرفیت‌های کمتر دیده‌شده در حوزه‌های علمی، فرهنگی، ورزشی، اقتصادی و اجتماعی نیز دنبال می‌شود.

سردبیر خبرگزاری دانشجویان ایران در خراسان رضوی، با اشاره به اینکه خبرگزاری ایسنا در سال ۱۴۰۴، در مجموع ۶۹۸۶ خبر، ویدئو و گزارش تصویری در حوزه‌های مختلف خبری و تخصصی تولید و منتشر کرده است، گفت: در این مدت، 1670 خبر در سرویس شهرستان‌ها با پوشش گسترده رویدادها و مسائل مناطق مختلف استان منتشر شد، همچنین 1206 خبر در سرویس فرهنگی، زیارت و گردشگری با تمرکز بر رویدادهای فرهنگی، مذهبی و ظرفیت‌های گردشگری خراسان رضوی تولید شد.

وی افزود: در حوزه اقتصادی، 1100 خبر با محوریت مسائل اقتصادی، تولید، صنعت، تجارت و اشتغال منتشر شد و در سرویس اجتماعی نیز ۸۷۰ خبر با رویکرد پرداختن به مسائل اجتماعی، سلامت، آموزش و آسیب‌های اجتماعی تولید شد، همچنین ۷۲۰ خبر ترجمه با هدف بهره‌گیری از منابع معتبر بین‌المللی و انعکاس رویدادهای مهم جهان منتشر شده است. در سرویس سیاسی نیز ۶۵۵ خبر با پوشش رویدادها، تحلیل‌ها و تحولات سیاسی تولید و انتشار یافت.

ابراهیمی‌زاده با بیان اینکه در حوزه علمی و دانشگاهی، ۳۱۸ خبر با تمرکز بر دستاوردهای علمی، پژوهشی و دانشگاهی منتشر و در سرویس ورزشی نیز ۱۸۶ خبر با پوشش رویدادها و مسابقات ورزشی استان تولید شده است، گفت: علاوه بر اخبار مکتوب، ایسنا خراسان رضوی در سال ۱۴۰۴، ۲۸۳ گزارش تصویری از رویدادهای مهم خبری، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی و همچنین ۱۸۰ گزارش ویدئویی با هدف توسعه روایت‌های چندرسانه‌ای و ارتقای کیفیت اطلاع‌رسانی تولید کرده است.

ترویج فرهنگ قرآنی در جامعه از طریق فعالیت‌های آموزشی، تدبر و تفسیر قرآن کریم

آیناز یاحسینی‌پور، سردبیر خبرگزاری بین‌المللی قرآنی (ایکنا) شعبه خراسان رضوی، اظهار کرد: ایکنا خراسان رضوی در سال ۱۴۰۵، تبیین و ترویج روزآمد سیره نبوی و علوی با تأکید ویژه بر سیره رضوی را در دستور کار قرار داده است و تلاش می‌کند این موضوع را متناسب با نیازهای روز جامعه دنبال کند. ترویج فرهنگ قرآنی در جامعه از طریق پیگیری فعالیت‌های آموزشی، تدبر و تفسیر قرآن کریم، از دیگر رویکردهای این مجموعه خواهد بود تا زمینه گسترش معارف قرآنی در میان مخاطبان فراهم شود.

وی ادامه داد: همچنین موضوعاتی مانند انقلاب اسلامی به‌عنوان الگوی حکمرانی دینی، فرهنگ ایثار و مسئولیت‌پذیری اجتماعی و چالش‌های دینداری در دنیای معاصر، از محورهای محتوایی ایکنا خراسان رضوی در سال ۱۴۰۵ است. ارتقای فرهنگ میزبانی و انعکاس فعالیت‌های نهادها، مؤسسات و دستگاه‌های دینی بخش خصوصی و دولتی در خراسان رضوی نیز از دیگر برنامه‌های این مجموعه در سال پیش‌رو است.

یاحسینی‌پور با بیان اینکه ایکنا خراسان رضوی در سال ۱۴۰۴، در مجموع 2733 خبر در حوزه‌های مختلف خبری و قرآنی تولید و منتشر کرده است که بخشی از این اخبار به فعالیت‌های تخصصی قرآنی اختصاص داشته است، گفت: در حوزه فعالیت‌های قرآنی، ۶۹۳ خبر با محوریت ترویج فرهنگ و معارف قرآن کریم تولید و منتشر و ۶۸۷ خبر در حوزه معارف اسلامی با رویکردهای تبیینی، آموزشی و فرهنگی به مخاطبان ارائه شد. در حوزه فرهنگ و هنر نیز ۵۵۹ خبر با تمرکز بر رویدادهای فرهنگی استان انتشار یافت و در بخش اجتماعی نیز ۴۵۱ خبر با پرداختن به مسائل و آسیب‌های اجتماعی و ظرفیت‌های مردمی تولید و منتشر شد.  

وی بیان کرد: همچنین ایکنا خراسان رضوی در حوزه سیاست و اقتصاد، ۱۶۵ خبر با رویکرد تحلیلی و اطلاع‌رسانی منتشر کرد و در کنار تولید محتوای خبری، ۱۷۸ اثر تصویری شامل گزارش‌های عکس و فیلم از رویدادهای قرآنی، فرهنگی و اجتماعی تولید شد. ایکنا از خراسان رضوی با استمرار پوشش تخصصی رویدادها و فعالیت‌های قرآنی استان، تلاش کرده است جایگاه خود را به‌عنوان مرجع تخصصی اخبار قرآن و معارف در خراسان رضوی تقویت کند.

تربیت دانشجویانی مسئولیت‌پذیر و اخلاق‌مدار محور فعالیت‌های سازمان دانشجویان

مهدی نعیمیان‌راد، مدیر اجرایی سازمان دانشجویان جهاد دانشگاهی خراسان رضوی در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان رضوی با تأکید بر اینکه مهم‌ترین چالش بسیاری از نهادها کارآمدی است، اظهار کرد: این سازمان تلاش کرده با تکیه بر نیازها و ظرفیت‌های بومی، مدلی متناسب با شرایط دانشگاه‌ها و دانشجویان مشهد طراحی کند. هدف سازمان، اجرای صرف برنامه‌های از پیش تعیین‌شده نیست، بلکه ایجاد بستری برای شکل‌گیری ایده‌ها و نیازهای واقعی دانشجویان است. شعار محوری این مجموعه «کوتاه‌ترین راه برای اجرای ایده‌های دانشجویی» است و سازمان نقش تسهیل‌گر را در این مسیر ایفا می‌کند.

وی با اشاره به تغییر رویکرد سازمان از ساختار بالا به پایین به‌سمت مشارکت‌محوری، گفت: دانشجویان در طراحی، اجرا و ارزیابی برنامه‌ها نقش فعال دارند؛ از جمله نمونه‌های این رویکرد، مدرسه تابستانه مهارت است که در آن دانشجویان دارای مهارت، آموزش‌های خود را با هزینه اندک به دیگر دانشجویان منتقل می‌کنند و محتوای دوره‌ها نیز بر اساس نیازسنجی و بازخورد دانشجویان به‌روزرسانی می‌شود.

مدیر اجرایی سازمان دانشجویان جهاد دانشگاهی خراسان رضوی با اشاره به گستردگی فعالیت‌های این مجموعه تصریح کرد: حدود ۴۰ دفتر، کانون و نشریه تخصصی در دانشگاه‌ها و دانشکده‌های استان فعال هستند که بخش زیادی از آن‌ها در دانشگاه فردوسی مشهد و دانشگاه علوم پزشکی مستقر هستند، همچنین با توسعه زیرساخت‌های دیجیتال، دانشجویان دانشگاه‌های کوچک‌تر نیز امکان اجرای ایده‌های خود را با حمایت جهاد دانشگاهی پیدا کرده‌اند.

وی افزود: کانون‌های تخصصی در حوزه‌هایی مانند کتاب، فیلم و رسانه فعالیت می‌کنند و نشریات دانشجویی نیز نقش مهمی در پرورش استعدادها دارند. نشریه «وقایع اتفاقیه» که از سال ۱۳۸۹ منتشر می‌شود، پرافتخارترین نشریه دانشجویی کشور بوده و بیشترین جوایز جشنواره‌های دانشجویی را کسب کرده است. این نشریه تنها رسانه نیست، بلکه یک اکوسیستم نویسندگی است که از آموزش و کشف استعداد تا تولید محتوا و حضور در جشنواره‌ها را پوشش می‌دهد. شورای نویسندگان این نشریه اکنون ۱۷۶ عضو دارد و طرح‌هایی مانند بورس نویسندگی برای شناسایی و حمایت از استعدادهای سراسر کشور اجرا می‌شود.

نعیمیان‌راد به رادیو آوان به‌عنوان نخستین نشریه صوتی رسمی دانشجویی کشور اشاره کرد و گفت: این نشریه از سال ۱۳۹۹ تاکنون نزدیک به ۴۰ قسمت شامل اپیزودهای اصلی و فرعی تولید کرده و با روایت زندگی و اندیشه شخصیت‌های علمی و دانشگاهی، به توسعه فرهنگ مطالعه و تولید محتوای دانشجویی کمک کرده است، همچنین پلتفرم چندرسانه‌ای «صد» به‌عنوان سومین رسانه سازمان، آرشیوی از تولیدات متنی، صوتی، تصویری و ویدئویی این مجموعه ایجاد کرده است.

مدیر اجرایی سازمان دانشجویان جهاددانشگاهی خراسان رضوی افزود: این مجموعه در سال گذشته حدود ۳۵۰ عنوان برنامه و در سال 1403، ۴۳۰ عنوان برنامه فرهنگی و آموزشی برگزار کرده است. یکی از مهم‌ترین برنامه‌های آن نیز مسابقات ملی مناظره دانشجویان ایران است که سالانه حدود ۲۰۰ گزاره از موضوعات روز کشور در آن مطرح می‌شود و دانشجویان با تکیه بر استدلال و منطق به رقابت می‌پردازند. این مسابقات بستری برای تقویت گفت‌وگو، تفکر انتقادی، استدلال، آزاداندیشی و اخلاق حرفه‌ای دانشجویان است.

وی اخلاق‌مداری را یکی از ارکان اصلی فعالیت‌های سازمان دانست و اظهار کرد: هدف برنامه‌های دانشجویی تنها آموزش مهارت نیست، بلکه تربیت دانشجویانی مسئولیت‌پذیر و اخلاق‌مدار است. مسابقات مناظره نیز با همین رویکرد شکل گرفته و رعایت اخلاق حرفه‌ای یکی از معیارهای اصلی داوری آن است؛ به‌گونه‌ای که حتی تیمی با استدلال قوی در صورت رعایت نکردن اخلاق، امتیاز از دست خواهد داد. سازمان دانشجویان فضایی برای تمرین مسئولیت‌پذیری، گفت‌وگو، نقدپذیری و اخلاق حرفه‌ای فراهم می‌کند. دانشجویان در این محیط مهارت‌هایی مانند کنترل هیجان، کار تیمی، حل مسئله و استدلال منطقی را پیش از ورود به عرصه‌های حرفه‌ای تجربه می‌کنند.

مدیر اجرایی سازمان دانشجویان جهاددانشگاهی خراسان رضوی با اشاره به استقبال دانشجویان از برنامه‌ها اظهار کرد: استقبال از فعالیت‌ها روزبه‌روز افزایش یافته و در بسیاری از برنامه‌ها ظرفیت‌ها به سرعت تکمیل می‌شود، برای نمونه فراخوان تشکیل یک گروه ۴۵ نفره برای اردوی جهادی تنها در حدود سه ساعت تکمیل شد و افراد زیادی نیز در فهرست انتظار قرار گرفتند. در آخرین اردوی «مهرباران» طی سه روز بیش از 2000 خدمت در حوزه‌هایی مانند دندانپزشکی، مامایی، آموزش خیاطی، بهداشت بانوان و دیگر خدمات با مشارکت داوطلبانه دانشجویان ارائه شد؛ دانشجویانی که حتی در برخی موارد هزینه حضور خود را نیز شخصاً تأمین کردند.

نعیمیان‌راد با بیان اینکه سازمان دانشجویان با حداقل منابع، بیشترین ارزش افزوده را ایجاد کرده است، تصریح کرد: بخش عمده فعالیت‌ها بر پایه مشارکت، تعامل و حمایت‌های بیرونی انجام می‌شود. در سال گذشته تنها حدود ۸ درصد هزینه‌های برنامه‌ها از بودجه داخلی تأمین شد و بیش از ۹۰ درصد منابع از طریق مشارکت نهادها و خیران فراهم شد.

مدیر اجرایی سازمان دانشجویان جهاددانشگاهی خراسان رضوی درباره چشم‌انداز آینده سازمان افزود: هدف تنها برگزاری برنامه‌های دانشجویی نیست، بلکه طراحی یک «معماری نوین» برای فعالیت‌های دانشجویی در کشور است. در این مسیر، توسعه پلتفرم‌های دیجیتال، مستندسازی تجربه‌ها و استفاده از فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی برای افزایش بهره‌وری دنبال می‌شود. طراحی ابزارهایی مانند شبکه نیازسنجی دانشجویان، تلویزیون اینترنتی دانشجویان، دستیار هوشمند تشکیلات و سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی با هدف کاهش زمان انتقال تجربه، تسهیل فعالیت‌های داوطلبانه و ایجاد الگویی جدید برای تشکل‌های دانشجویی انجام شده است.

انس با قرآن کریم در میان جوانان و دانشجویان؛ هدف مهم مدیر مرکز فعالیت‌های قرآنی جهاد دانشگاهی

آسیه سالاری، مدیر مرکز فعالیت‌های قرآنی جهاد دانشگاهی خراسان رضوی نیز در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان رضوی اظهار کرد: انس با قرآن کریم در میان جوانان و دانشجویان یکی از اهداف و اولویت‌های مهم این مرکز است و دانشگاه باید فراتر از یک نهاد آموزشی، بستری برای تعالی روح و اخلاق باشد. ما در مرکز فعالیت‌های قرآنی معتقد هستیم دانشجو مخاطبی پرسشگر و نقاد است؛ از همین‌رو در سال گذشته رویکردمان را از برنامه‌های صرفاً ترویجی به سمت فعالیت‌های علمی و تبیینی سوق داده‌ایم.

وی ادامه داد: در سال گذشته، مرکز فعالیت‌های قرآنی جهاد دانشگاهی توانست بیش از ۱۴۰ برنامه در قالب ۶۹ نشست علمی دانشجویی، ۷۰ جلسه کارگاه مهارتی، ۶ برنامه مناسبتی و یک کرسی تلاوت و تدبر در قرآن کریم برگزار کند که از ۶۹ نشست علمی دانشجویی، ۴۰ جلسه مربوط به کرسی‌های آزاداندیشی با محوریت حکمرانی در قرآن بود. با توجه به آنکه نسل جوان به‌دنبال پاسخ‌های قرآنی برای چالش‌های اجتماعی و سیاسی روز است، توانستیم بستری برای این گفت‌وگوهای سازنده ایجاد کنیم، همچنین نشست‌های تخصصی خانواده متعالی از منظر قرآن کریم نیز از دیگر برنامه‌های شاخص این مرکز در سال گذشته بود.

مدیر مرکز فعالیت‌های قرآنی جهاد دانشگاهی خراسان رضوی درباره برنامه‌های مهارتی در این مرکز، اظهار کرد: صحیفه سجادیه به‌مثابه راهنمای زیست مؤمنانه در حوزه مباحث اخلاقی و مهارتی، از جمله برنامه‌های موفق مرکز در حوزه قرآن کریم و اخلاق است، همچنین قرآن بدون اخلاق و مهارت‌های زیستن ناقص است. در این مسیر، سلسله نشست‌های مهارتی در قالب کارگاه‌های ارتباطی بر پایه آموزه‌های صحیفه سجادیه را طراحی کرده‌ایم، زیرا صحیفه سجادیه دریایی از مهارت‌های ارتباطی با خدا، خود و دیگران است.

سالاری گفت: کارگاه روش تفسیر موضوعی در قرآن کریم با موضوع کفر، کارگاه بیان تفسیر قرآن کریم در سطح مقدماتی و پیشرفته، هنر داستان‌گویی در قرآن کریم، راز شفای جسم و جان در قرآن کریم و مدیریت قلب در نهج‌البلاغه از دیگر کارگاه‌های شاخص و پرمخاطب مرکز در سال گذشته بود، همچنین برنامه‌های شاخص مرکز در سه‌ماهه اول سال جاری شامل برگزاری دوره حفظ قرآن کریم، بازخوانی مسیر تربیتی از خودشناسی تا غیرت نفس در نهج‌البلاغه، سلسله نشست‌های انس با قرآن با محوریت بازخوانی قصهٔ خلقت، کارگاه‌های مهارتی «خودت را بخوان» با تأکید بر سلامت روان از منظر قرآن و نقد و تحلیل مستندها و فیلم‌های قرآنی بود.

مدیر مرکز فعالیت‌های قرآنی جهاد دانشگاهی درباره اهداف مرکز در سال جاری بیان کرد: توسعه کرسی‌های نقد و مناظره و ارتقای سطح کرسی‌های آزاداندیشی با ورود به حوزه‌های تخصصی‌تر مانند قرآن و علوم میان‌رشته‌ای، تقویت نهضت ملی مهارت‌افزایی قرآنی و گسترش کارگاه‌های مهارتی با محوریت ادعیه و متون دینی با تأکید بر کاربردی‌سازی آن‌ها در سبک زندگی دانشجویی از جمله اهداف کلان این مرکز قرآنی بوده‌ است.

افکارسنجی؛ فرصتی برای آگاهی تصمیم‌گیران از داده‌های پنهان اجتماعی

راضیه آذرنیا، مدیر مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) جهاددانشگاهی خراسان رضوی با تشریح جایگاه مراکز افکارسنجی اظهار کرد: مراکز نظرسنجی را می‌توان مراکز تولید داده دانست که نقش حسگرهای جامعه را ایفا می‌کنند. اگر افکار عمومی را جریانی سیال و پویا در جامعه در نظر بگیریم، افکارسنجی این جریان را شناسایی، شفاف‌سازی و به داده‌های قابل تحلیل تبدیل می‌کند و در اختیار نظام تصمیم‌گیری کشور، سازمان‌ها و نهادهای مختلف قرار می‌دهد.

وی افزود: اطلاعاتی که از طریق افکارسنجی به دست می‌آید، می‌تواند به نظام تصمیم‌گیری کشور، سازمان‌ها و نهادهای مختلف کمک کند تا تصمیم‌های خود را بر پایه شناخت دقیق‌تری از جامعه اتخاذ کنند. لذا افکارسنجی یک فعالیت تشریفاتی نیست، این کار یک رکن اساسی در نظام تصمیم‌گیری هوشمندانه است، زیرا تصمیم‌گیری صرفاً به اطلاعات و دانش تخصصی محدود نمی‌شود، بلکه نیازمند درک عمیقی از ارزش‌ها، نگرش‌ها و دیدگاه‌های شهروندان و ذی‌نفعان است.

آذرنیا تصریح کرد: اگر نظام تصمیم‌گیری تنها به اطلاعات کارشناسی بسنده کند، ممکن است راهکارهایی که ارائه می‌شود از نظر تئوری صحیح باشد، اما با واقعیت‌های جامعه فاصله داشته باشد. افکارسنجی با شناسایی اطلاعات پنهان و واقعی جامعه، این داده‌ها را در اختیار تصمیم‌گیران قرار می‌دهد و از شکل‌گیری تصمیم‌هایی که صرفاً بر پایه نگاه محدود کارشناسی یا تفکر گروهی اتخاذ می‌شوند، جلوگیری می‌کند.

مدیر ایسپا جهاددانشگاهی خراسان رضوی با اشاره به دستاوردهای ساختاری این مجموعه، اظهار کرد: یکی از دستاوردهای ساختاری ایسپا، ایجاد ۳۱ شعبه در سراسر کشور است که این شبکه گسترده، ظرفیت مناسبی برای اجرای طرح‌های ملی فراهم کرده است، همچنین استفاده از ظرفیت دانشجویان به عنوان بخش پرسشگری، علاوه بر ایجاد یک شبکه اجرایی قوی، بازوی قدرتمند ایسپا در حوزه ساختاری است.

آذرنیا درباره دستاوردهای عملیاتی ایسپا بیان کرد: به لحاظ عملیاتی اجرای طرح‌های متعدد در سراسر کشور از جمله دستاوردهای عملیاتی ایسپا است. در این راستا تاکنون بیش از 3000 طرح نظرسنجی در ایسپا انجام شده است. ایسپا خراسان رضوی از سال ۱۳۸۱ تاکنون بیش از ۶۵۰ طرح نظرسنجی در حوزه‌های مختلف از جمله افکارسنجی، رضایت‌سنجی، مطالعات انتخاباتی، تحقیقات بازار و مطالعات فرهنگی انجام داده است.

وی با اشاره به موفقیت در پیش‌بینی نتایج انتخابات به‌عنوان یکی از مهم‌ترین دستاوردهای کاربردی ایسپا، اظهار کرد: یکی از موضوعاتی که باعث افزایش اعتبار این مرکز شده، نتایج دقیق مطالعات انتخاباتی در دوره‌های مختلف بوده است. در این نوع نظرسنجی‌ها، امکان مقایسه پیش‌بینی‌ها با نتایج واقعی انتخابات وجود دارد و همین موضوع باعث شده این بخش یکی از شاخص‌های سنجش اعتبار مراکز افکارسنجی شناخته شود.

مدیر مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) جهاددانشگاهی خراسان رضوی افزود: اعتبار ایسپا تنها به مطالعات انتخاباتی محدود نمی‌شود و در سایر حوزه‌ها نیز تلاش شده طرح‌ها با رعایت اصول علمی و روش‌شناسی دقیق اجرا شوند. همکاری با سازمان‌ها، نهادهای دولتی، بخش خصوصی و مجموعه‌های مختلف نیز بر پایه همین اعتماد شکل گرفته است.

آذرنیا درباره نحوه انتخاب موضوعات مطالعاتی تصریح کرد: بخشی از طرح‌ها به درخواست سازمان‌ها و نهادهایی انجام می‌شود که برای شناخت بهتر یک مسئله یا ارزیابی اقدامات خود نیازمند اطلاعات دقیق هستند. بخش دیگری از مطالعات نیز بر اساس رصد مسائل روز جامعه و موضوعاتی که اهمیت اجتماعی دارند، توسط ایسپا پیشنهاد و اجرا می‌شود. موضوعاتی مانند نگرش شهروندان نسبت به فرزندآوری، مسائل فرهنگی، اجتماعی و میزان آگاهی مردم نسبت به برخی بیماری‌ها از جمله مطالعاتی بوده که با هدف شناخت بهتر جامعه انجام شده است.

مدیر مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) جهاددانشگاهی خراسان رضوی درباره عوامل مؤثر بر اعتبار یک نظرسنجی گفت: مهم‌ترین عامل، استفاده از روش تحقیق علمی و دقیق است. از مرحله طراحی پرسشنامه و مدل تحقیق تا اجرای میدانی، آموزش پرسشگران، نظارت بر جمع‌آوری داده‌ها و تحلیل نتایج، همه مراحل باید با دقت انجام شود، پرسشگران نیز بخش مهمی از فرآیند نظرسنجی هستند، زیرا داده‌های اولیه توسط آن‌ها از جامعه دریافت می‌شود و به همین دلیل در ایسپا آموزش‌های لازم برای پرسشگران برگزار می‌شود و فرآیند اجرای طرح‌ها به‌صورت مستمر مورد نظارت قرار می‌گیرد.

آذرنیا با اشاره به استفاده از فناوری‌های جدید در این حوزه تصریح کرد: استفاده از ابزارهای فناورانه مانند نرم‌افزارهای نظرسنجی، ثبت موقعیت مکانی و امکانات دیجیتال به افزایش سرعت، کاهش هزینه‌ها و افزایش دقت اجرای طرح‌ها کمک کرده است. با وجود توسعه فناوری، همچنان ارتباط مستقیم با جامعه و اجرای میدانی نظرسنجی‌ها اهمیت زیادی دارد و فناوری به‌عنوان یک ابزار مکمل در کنار روش‌های علمی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مرور فعالیت‌ها و دستاوردهای بخش‌های فرهنگی جهاددانشگاهی خراسان رضوی نشان می‌دهد که این مجموعه تلاش کرده است فرهنگ را نه یک برنامه مقطعی، بلکه به‌عنوان مسیری برای رشد فردی و اجتماعی دانشجویان دنبال کند؛ مسیری که در آن آموزش، تجربه، مسئولیت‌پذیری، گفت‌وگو و مشارکت اجتماعی در کنار یکدیگر معنا پیدا می‌کنند.

توسعه شبکه‌های دانشجویی، حمایت از ایده‌های جوانان، تقویت رسانه‌های فرهنگی و دانشجویی، گسترش فعالیت‌های قرآنی و اجتماعی و حرکت به‌سمت استفاده از فناوری‌های نوین، بخشی از تلاش‌هایی است که با هدف افزایش اثربخشی فعالیت‌های فرهنگی انجام شده است. این اقدامات نشان می‌دهد که آینده فعالیت‌های فرهنگی بیش از گذشته به اعتماد به دانشجویان، کاهش موانع مشارکت و ایجاد فضاهایی برای تجربه و یادگیری وابسته است.

در نهایت، مهم‌ترین دستاورد چنین رویکردی، ساختن نسلی از دانشجویانی است که پیش از ورود به عرصه‌های حرفه‌ای، فرصت تمرین مسئولیت، کار جمعی، حل مسئله، نقد و گفت‌وگو را پیدا می‌کنند. اگر دانشگاه را محلی برای آماده‌سازی انسان‌های توانمند برای جامعه بدانیم، فعالیت‌های فرهنگی جهاددانشگاهی خراسان رضوی را می‌توان بخشی از این مسیر برای تربیت نیروهایی دانست که در آینده، نقش‌آفرین تحولات علمی، اجتماعی و فرهنگی کشور خواهند بود.

انتهای پیام