مسئله اربعین به‌طور كلی و اربعین حضرت سیدالشهدا(ع) به‌طور خاص، نه تنها از جنبه اجتماعی و تاریخی می‌تواند مورد بحث قرار گیرد، بلکه ابعاد سیاسی و فرهنگی بسیاری دارد که قابل بررسی هستند. اینکه اربعین از چه جهاتی بر جبهه مقاومت اثرگذار است، موضوعی است که خبرنگار ایکنا از همدان به‌منظور بررسی آن با حجت‌الاسلام والمسلمین علی الوندی، عضو هسته علمی مؤسسه کلامی احیای همدان گفت‌وگو کرده است که مشروح آن را در زیر می‌خوانیم:

ایکنا _ فرهنگ شهادت در عاشورا چه نسبتی با فرهنگ مقاومت در عصر حاضر دارد؟

برای تبیین دقیق نسبت میان فرهنگ شهادت در حادثه عاشورا و فرهنگ مقاومت در عصر حاضر، پیش از هر چیز باید توجه داشت که عاشورا در نگاه دینی، تنها یک واقعه تاریخی متعلق به سال ۶۱ هجری نیست، بلکه جریان، مکتب و الگوی جاودانه برای تمام اعصار است. 

از این منظر، نسبت میان فرهنگ شهادت عاشورایی و مقاومت امروز، یک نسبت ریشه‌ای، ماهوی و راهبردی است که در چند محور قابل تبیین است.

اولین محور وحدت در ماهیت و هدف ایستادگی در برابر سلطه باطل است. فرهنگ شهادت در عاشورا و فرهنگ مقاومت در عصر حاضر، دو تجلی از یک حقیقت واحدند؛ و آن «نه گفتن به ظلم، استکبار و انحراف از مسیر حق» است. همان‌طور که امام حسین(ع) هدف قیام خود را اصلاح امت جدشان و امر به معروف و نهی از منکر معرفی کردند، جریان مقاومت در عصر حاضر نیز برآمده از همین تکلیف دینی و انسانی برای دفاع از مظلومان و صیانت از ارزش‌های الهی در برابر نظام‌های سلطه است.

دومین محور اندیشه شهادت به‌مثابه موتور محرک و مایه حیات‌بخشی است. در منطق کربلا، شهادت پایان راه و شکست نیست، بلکه نقطه عطف پیروزی و دمیدن روح حیات در کالبد جامعه است؛ چنان‌که خون شهدای کربلا بساط حکومت اموی را رسوا و ریشه‌کن کرد. در عصر حاضر نیز، فرهنگ مقاومت متکی بر همین اندیشه مترقی است. شهادت مجاهدان راه حق نه‌تنها جریان مقاومت را تضعیف و متوقف نمی‌کند، بلکه به آن انگیزه، انسجام، مشروعیت و شتابی مضاعف می‌بخشد و درخت مقاومت را تنومندتر می‌کند.

سومین قرابت این دو فرهنگ تکیه بر سنت‌های الهی و بصیرت فراتر از محاسبات مادی است. یکی از ارکان مشترک عاشورا و مقاومت، نگاه آخرت‌گرایانه و امید به وعده‌های قطعی الهی است. در صحرای کربلا، حضرت سیدالشهدا(ع) و یارانشان با وجود برتریِ عددی دشمن، با بصیرتی عمیق به میدان آمدند و در نهایت حضرت زینب(س) در کوفه فرمودند: «ما رأیتُ إلّا جمیلاً»؛ مقاومت در عصر حاضر نیز با همین پشتوانه ایمانی و با تکیه بر آیه شریفه «وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ»، در برابر ماشین‌های جنگی و رسانه‌ای دشمنان دین ایستادگی می‌کند و به وعده تخلف‌ناپذیر نصرت الهی یقین دارد.

بنابراین، مقاومت امروز، استمرار میدانی و عملیاتی فرهنگ عاشوراست و شهادت، راز ماندگاری و پیروزی حتمی این جریان در تقابل با باطل زمانه به‌شمار می‌رود.

ایکنا _ چگونه می‌توان میان آرمان‌های رهبر شهید و پیام نهضت امام حسین(ع) ارتباط ایجاد کرد؟ 

برای تبیین پیوند میان آرمان‌های رهبر شهید انقلاب اسلامی و پیام نهضت سیدالشهدا‌(ع)، باید توجه داشت که اندیشه سیاسی و دینی امام خامنه‌ای‌(قدس‌ الله نفسه الزکیه) عمیقاً برآمده از مکتب اهل بیت(ع) و به‌ویژه گفتمان عاشوراست. ایشان کربلا را نه فقط یک حادثه تاریخی، بلکه یک مهندسی معرفتی و عملی برای اداره جامعه اسلامی می‌دانند. 

یکی از برجسته‌ترین آرمان‌های رهبر انقلاب شهید، استقلال‌طلبی، ایستادگی در برابر نظام سلطه و عدم تسلیم در برابر قدرت‌های استکباری است. این رویکرد مستقیماً ریشه در پیام محوری عاشورا دارد؛ جایی که امام حسین(ع) با شعار «هَیهَاتَ مِنَّا الذِّلَّة»، سلطه یزید زمانه را نپذیرفتند. از دیدگاه رهبری، جمهوری اسلامی ایران در ادامه همان راه، پرچم مبارزه با ظلم و استکبار جهانی را بر دوش کشیده است.

عدالت‌خواهی، رسیدگی به محرومان و مبارزه با فساد و تبعیض، از ارکان اصلی گفتمان انقلاب اسلامی است. نهضت عاشورا نیز قیام برای اصلاح امت و احیای ارزش‌های فراموش‌شده بود. پیام امام حسین(ع) در دفاع از مظلوم و ایستادن در برابر اشرافیت اموی، مبنای اصلی نگاه عدالت‌محور در اندیشه سیاسی رهبر شهید انقلاب به‌شمار می‌رود.

رهبر معظم انقلاب همواره بر عنصر بصیرت به‌عنوان سپر دفاعی امت اسلامی در برابر جنگ ترکیبی و شناختی دشمن تأکید می‌کنند. در واقعه عاشورا نیز حضرت سیدالشهدا(ع) و یارانشان با بصیرتی نافذ، صف حق را از باطل آراسته به ظاهر دین تشخیص دادند. پیوند میان این دو، تأکید بر لزوم شناخت زمانه و مکر دشمنان است تا جامعه اسلامی از درون دچار انحراف نشود.

علاوه بر آنچه گفته شد، یکی از ویژگی‌های بارز بیانات رهبر شهید انقلاب، نگاه توأم با امید قطعی به آینده، افق تمدن نوین اسلامی و شکست نهایی جبهه باطل است. این نگاه، بازتولید همان رویکرد عاشورایی است که در اوج سختی‌های کربلا، حضرت زینب(س) فرمودند: «ما رأیتُ إلّا جمیلاً»؛ فرهنگ انتظار و مقاومت در اندیشه ایشان، متکی بر همین سنت‌های الهی و پیروزی خون بر شمشیر است.

بنابراین، تمام آرمان‌های کلیدی رهبر شهید انقلاب اسلامی در عرصه‌های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی، امتداد منطقی و اجرایی پیام جاودانه نهضت عاشورا در عصر حاضر محسوب می‌شوند. 

ایکنا _ اربعین امسال چه نقشی در زنده نگه‌داشتن یاد و آرمان رهبر شهید در میان نسل جوان دارد؟

پدیده جهانی و بی‌بدیل راهپیمایی اربعین، فراتر از یک آیین سوگواری، یک رسانه عظیم مردمی، یک کنگره بزرگ مکتبی و کانون جوشش انرژی ایمانی است. در این میان، پیوند عمیقی بین اربعین با اندیشه‌ها و آرمان‌های رهبر معظم انقلاب اسلامی در میان نسل جوان، وجود دارد، از جمله پیوند عاطفی نسل جوان با ولایت در بستر معنویت عاشورا.

اربعین تجلی‌گاه عشق، اخلاص و دلدادگی به حضرت سیدالشهدا‌(ع) است. وقتی جوانان در این سفر معنوی و پرشور، با آرمان‌های مکتب حسینی ایثار، حق‌طلبی، مقابله با ظلم گره می‌خورند، بهتر و عمیق‌تر می‌توانند مفهوم امامت و ولایت فقیه را درک کنند، چراکه در گفتمان انقلاب اسلامی، ولایت امتداد خط عاشورا و راهبری همان مسیر است. فضای معنوی اربعین، بستر مناسبی برای انتقال این درک عمیق به نسل جوان فراهم می‌کند.

یکی از آرمان‌های محوری مطرح‌شده توسط رهبر انقلاب، حرکت به سمت ایجاد تمدن نوین اسلامی و اتحاد امت اسلامی است. پیاده‌روی اربعین نمونه مصداق، مینیاتوری و زنده‌ای از این تمدن است؛ جایی که میلیون‌ها انسان از نژادها، ملیت‌ها، زبان‌ها و زبانزدهای مختلف، بر محور محبت اهل بیت(ع) برادرانه در کنار هم زندگی و حرکت می‌کنند. لمس این حقیقت ملموس توسط نسل جوان، امید به تحقق آرمان‌های بزرگ تمدنی را در دل آنان زنده و تقویت می‌کند.

دشمنان انقلاب اسلامی همواره تلاش می‌کنند تا با جنگ نرم و پمپاژ ناامیدی، نسل جوان را ازآرمان‌های اصیل انقلاب و رهبری دور کنند. اربعین یک خیزش بزرگ شناختی و روح‌بخش است. حضور میلیونی جوانان در این مسیر، تقویت‌کننده روحیه خودباوری، استکبارستیزی و مقاومت است و به آنان یادآوری می‌کند که جبهه حق تا چه اندازه گسترده، پویا و قدرتمند است.

اربعین بزرگ‌ترین مدرسه خودسازی، کار جمعی، ایثار و خدمت به دیگران است. مواکب مردمی، فعالیت‌های جهادی و حضور پرشور جوانان در مدیریت این حرکت عظیم، تجلی عملی توصیه‌ها و مطالبات رهبر انقلاب درباره میدان‌داری نسل جوان در عرصه‌های اجتماعی و فرهنگی است. این تجربه به جوانان می‌آموزد که چگونه با اتکا به ایمان و کار جهادی، می‌توان کارهای بزرگ و تمدن‌ساز انجام داد.

بنابراین، اربعین کانون جوشش انگیزه‌های انقلابی و مکتبی است و می‌تواند با ایجاد هم‌افزایی قلبی و فکری، آرمان‌های اصیل رهبر انقلاب را در جان و دل نسل جوان نهادینه کند.

ایکنا _ حضور در راهپیمایی اربعین امسال چطور می‌تواند تجدید عهد با آرمان‌های شهدا باشد؟

پدیده عظیم راهپیمایی اربعین، فراتر از یک زیارت سنتی، یک مانور اقتدار معنوی و استمرار خط سرخ شهادت است. حضور در این کنگره جهانی در سال جاری، از چند منظر مصداق بارز و عملی تجدید عهد با آرمان‌های شهدای گرانقدر از شهدای کربلا تا شهدای انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و مدافع حرم به‌شمار می‌رود.

شهدای عزیز با نثار جان خود، پرچم استکبارستیزی، دفاع از مظلوم و ایستادگی در برابر ظلم را برافراشتند. راهپیمایی اربعین نیز مظهر بزرگ نمایش اقتدار جبهه حق و مخالفت با نظام سلطه است. قدم گذاشتن در مسیر اربعین، اعلام آمادگی عملی برای ادامه دادن راه شهدا و زنده نگه‌داشتن فرهنگ ایثار و شهادت در گستره‌ای بین‌المللی است.

یکی از اهداف اصلی دشمنان در جنگ نرم، به فراموشی سپردن ارزش‌های دینی و آرمان‌های بلند شهداست. حضور آگاهانه و پرشور در اربعین، خط بطلانی بر این توطئه است. هر قدمی که زائران در این مسیر برمی‌دارند، پیامی روشن به بدخواهان است که راه شهدا همچنان پرطراوت، پویا و زنده‌ است و نسل‌های جدید پرچم‌دار این مسیر مانده‌اند.

شهدا با اخلاص کامل و با هدف قرب الهی و اعتلای کلمه حق به میدان مبارزه رفتند. زیارت اربعین نیز مدرسه خودسازی، تمرین اخلاص، تحمل سختی‌ها در راه هدف و ازخودگذشتگی است. زائر اربعین با الهام گرفتن از سیرت شهدا، نیت خود را خالص کرده و با ایثار وقت، مال و آسایش خود در این سفر، عملاً با سبک زندگی و منش شهدا تجدید بیعت می‌کند.

اربعین بزرگ‌ترین رسانه حق‌طلبی در جهان امروز است. حضور میلیونی زائران از سراسر جهان، فریاد رسای مظلومیت و حق‌خواهی حسینی است که شهدا جان خود را برای آن فدا کردند. هر زائر در این مسیر، سفیر و پیام‌رسان خون شهداست و با حضور خود، رسالت آگاهی‌بخشی و بیداری جهانی را که آرمان اصلی شهدا بود، به سرانجام می‌رساند. بنابراین، شرکت در راهپیمایی اربعین امسال، تنها یک سفر زیارتی نیست؛ بلکه یک بیعت مجدد، میدانی و پرشور با آرمان‌های بلند شهداست تا ثابت کنیم راه حق هیچ‌گاه بدون رهرو نخواهد ماند.

ایکنا _ چگونه می‌توان از ظرفیت اربعین در جهت خونخواهی رهبر شهید و شهدای مقاومت استفاده کرد؟

پدیده جهانی اربعین به‌عنوان بزرگ‌ترین تجمع و مانور قدرت امت اسلامی، بستری بی‌بدیل و رسانه‌ای عظیم برای زنده‌نگه‌داشتن یاد، راه و آرمان شهدای راه حق است. در شرایط کنونی و در مواجهه با جنایات نظام سلطه و صهیونیسم، از ظرفیت اربعین در جهت مطالبه‌گری، زنده نگه‌داشتن یاد و خونخواهی رهبر شهید و شهدای سرافراز مقاومت می‌توان بهره‌ گرفت.

راهپیمایی اربعین اجتماع صدها میلیونی از آزادگان جهان است. این همایش عظیم می‌تواند به کانونی بزرگ برای محکومیت تروریسم دولتی، استکبارستیزی و فریاد رثای خونخواهی تبدیل شود. استفاده از نمادها، تصاویر، سربندها و پرچم‌های متضمن نام و یاد رهبر شهید و شهدای مقاومت در طول مسیر، به جهان نشان می‌دهد که راه آنان متوقف نشده و امت اسلامی خواستار محاکمه عاملان این جنایات است.

مواکب اربعین تنها مکان اسکان و پذیرایی نیستند، بلکه پایگاه‌های فرهنگی خودجوش به‌شمار می‌روند. می‌توان از این فضا برای جهاد تبیین، توزیع محصولات چندرسانه‌ای به زبان‌های مختلف، روایت مجاهدت‌ها و تبیین اندیشه‌های بلند شهدای مقاومت برای زائران بین‌المللی استفاده کرد تا پیام خونخواهی و مظلومیت این شهدا به گوش ملت‌های مختلف جهان برسد.

فرهنگ عاشورا و نهضت کربلا، موتور محرک فرهنگ شهادت است. هنگامی که زائران در مسیر نجف به کربلا قدم برمی‌دارند، با حضرت سیدالشهدا(ع) عهد می‌بندند که در مسیر حق بمانند. پیوند زدن این عهد معنوی با آرمان شهدای مقاومت که ادامه‌دهندگان واقعی راه کربلا بودند، به حرکت اربعین رنگ و بویی انقلابی، استکبارستیزانه و حسینی می‌بخشد و انگیزه انتقام سخت مکتبی از ظالمان را زنده نگاه می‌دارد.

خون پاک شهدای مقاومت و رهبر شهید آن، گواهی بر همبستگی ناگسستنی ملت‌های مسلمان در جبهه حق است. اربعین بهترین تقاطع برای دیدار و هم‌افزایی مجاهدان، فعالان فرهنگی و دغدغه‌مندانِ امت اسلامی از کشورهای مختلف است. این همبستگی میدانی، رعب و وحشت در دل دشمنان ایجاد کرده و پیامی آشکار است که جریان مقاومت با این ترورها از پای نخواهد نشست و تا پیروزی نهایی ایستادگی خواهد کرد. بنابراین، اربعین فراتر از یک سوگواری سنتی، فریاد رسای خونخواهی، خیزش علیه ظلم و تجدید بیعت عملی با راه و آرمان شهدای مقاومت تا تحقق کامل اهداف آنان است.

انتهای پیام