آیت‌الله محسن غرویان، استاد درس خارج حوزه علمیه در گفت‌و‌گو با ایکنا از قم، در پاسخ به اینکه چه ابعادی از واقعه عاشورا مغفول مانده است، بیان کرد: یکی از این ابعاد مهم رویکرد تکلیفی یا رویکرد حق‌مدارانه و اخلاقی واقعه عاشوراست. رویکرد اخلاقی مانند رابطه اعضای خانواده با همدیگر مانند رابطه پدر و فرزند، مادر و فرزند خردسال، خواهر و برادر، نمود دارد و از آن می‌توان نکات تربیتی بسیاری را استخراج کرد. 

وی با اشاره به ابعاد عرفانی عاشورا، ادامه داد: معرفت الله، مقام فنای فی الله، روابط استاد و شاگرد، پیر طریقت و مریدان جلوه‌هایی از ابعاد عرفانی عاشوراست، همانطور که شب عاشورا اصحاب امام حسین(ع) به ایشان اظهار محبت و ارادت می‌کنند در امتداد این مسئله میلیون‌ها انسان از اقصی نقاط جهان در ایام محرم الحرام به امام حسین(ع) اظهار محبت و ارادت می‌کنند و قلبشان از عشق او به لرزه در می‌آید. همه اینها از نظر عرفانی بسیار ارزشمند است.

راز ماندگاری واقعه عاشورا؛ حکومت امام حسین(ع) بر قلب‌های جهانیان

غرویان با بیان اینکه رسیدن به درک صحنه‌های عارفانه و عاشقانه واقعه عاشورا نیاز امروز جامعه است، افزود: راز ماندگاری واقعه عاشورا، حکومت امام حسین(ع) بر قلب‌های جهانیان است، اما این حکومت با حکومت‌های ظاهری این دنیا متفاوت است و آن هم از نوع حکومت مراد بر قلب مریدان خود است، کأن امام حسین(ع) تجلی خداست و اصحاب او فانی در امام حسین(ع) هستند و براساس قیاس مساوات از آن‌جا که اصحاب امام حسین(ع) فانی در او هستند و امام حسین(ع) فناء بالله است پس اصحاب امام حسین(ع) نیز فناء بالله هستند.

وی با اشاره به اینکه «تکلیف» در فقه کلمه به‌معنای تکالیف فقهی و مسئولیت‌های شرعی واجب است، گفت: تکلیف در عرفان یعنی عارف به مرحله فنای در معشوق می‌رسد و در برابر مولا و امام خویش خاضع و خاشع می‌شود و این امر محصول شهود عرفانی و باطنی در قلب عارف و مرتبه‌ای از کشف و وجدان است. در این مرتبه از کشف عارف خود را مکلف می‌بیند مانند الزامی که عاشق در برابر معشوق دارد، عارف و سالک هم خود را ملزم می‌داند خودش را فدا کند و ذوب در همه هستی معشوق بشود.

غرویان با بیان اینکه «إنَّ الحُسَینَ مِصباحُ الهُدی وسَفینَةُ النَّجاةِ» به‌معنای مصباح، چراغ هدایت و کشتی نجات بودن امام حسین(ع) است، ادامه داد: امام حسین(ع) در کربلا با خدا عاشقانه حرف می‌زند و اصحاب او با امام حسین(ع) به عنوان پیر طریقت صحبت می‌کنند و می‌گویند «ما اگر هزاران جان در بدن داشته باشیم حاضر هستیم تمام آنها را فدای شما کنیم». این نگاه در عاشورا بسیار ملکوتی و زیباست که ما باید آن را در واقعه عاشورا پررنگ کنیم و عشق به امام حسین(ع) را از مرتبه لغلغه زبان به جان خود نفوذ دهیم، در چنین شرایطی ما حسینی حقیقی و نورانی خواهیم شد و عشق به امام حسین(ع) درون و جان ما را فرا می‌گیرد و متحول می‌کند.

استاد حوزه و دانشگاه بیان کرد: اخلاقیات منحصر در اخلاقیات فردی نیست، انسان مسؤلیت‌هایی در قبال گوش و چشم و دیگر اعضای خود دارد، اما مسئولیت‌هایی نسبت به جامعه، مردم، حکومت و سیاست دارد، چون انسان مدنی بالطبع است یعنی بریده از جامعه نیست و انسان برای خودسازی احتیاج به دگرسازی نیز دارد و اگر انسانی بخواهد خودسازی انجام دهد ابتدا باید بستر آن را آماده و مهیا کند، انسان در محیط اطراف خود و همچنین طبیعت تاثیرگذار است.

وی افزود: اخلاق نیز باید مبتنی بر حقایق باشد بنابراین پیامبر(ص) فرمود: «ِانَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَکَارِمَ الْأَخْلَاقِ؛ به‌راستی که من مبعوث شدم تا شرافت‌های اخلاقی را کامل و تمام کنم (و به مردم بیاموزم)». یعنی من برای حقایق اخلاقی که مبتنی بر انسانیت و حقانیت است، مبعوث شدم. امام حسین(ع) نیز همانند پیامبر(ص) برای برپایی مکارم اخلاق و حقایق اخلاقی قیام کرد.

وی با بیان اینکه حقیقت فناناشدنی و عاشورا حقیقت‌طلبی است، افزود: مسائل مربوط به اخلاق درهم تنیده هستند یعنی اخلاقیات فردی و اجتماعی از هم جدا نیست. حقیقت نیز موضوعی است که انسان همواره در زندگی خود به دنبال آن بوده و در معرفت شناسی بحث‌های گسترده‌ای در این‌باره انجام می‌شود. وجدان هر انسانی طالب حق است و برخی معنای حقیقت را «مطابق با واقع» گفته‌اند و این یعنی رأی و نظری که انسان دارد مطابق با واقعیت باشد.

غرویان ادامه داد: رفتار و گفتار امام حسین(ع) و ائمه اطهار(ع)، که حاملان پیام‌های الهی بودند، مطابق با حق است. در روایات مختلفی از امام حسین(ع) نقل شده است که فرمود هیچ‌گاه برای قدرت، شهرت و ثروت قیام نکرد و برای دفاع از حقیقت و حق قیام کرده است و در این راه از همه وجود خانواده خود می‌گذرد و آنها را فدا می‌کند که حقیقت زنده بماند و حق پایدار باشد. رمز ماندگاری نام و یاد امام حسین(ع) نیز همین است.

امام حسین(ع) برای اصلاح فساد ساختاری جامعه قیام کرد

استاد درس خارج حوزه‌های علمیه گفت: یکی از روایات این است که امام حسین(ع) برای امر به معروف و نهی از منکر قیام کرده است. امر به معروف و نهی از منکر یکی از رفتار‌های جمعی انسانی‌ است و باید ساختار جامعه را تغییر دهد، یعنی این یک تذکر فردی نیست و می‌تواند جامعه را بسازد.

وی افزود: حاکم فاسد، یک جامعه را به فساد می‌کشاند، امام حسین(ع) نیز برای از بین بردن فساد ساختاری و اخلاقی حاکمیت و جامعه قیام کرد و در این مسیر هزینه‌های سنگینی را پرداخت. امام حسین(ع) فقط برای اصلاح یک فرد، یعنی یزید قیام نکرد بلکه برای اصلاح کل جامعه و از بین بردن ساختار نادرست جامعه قیام کرد.

غرویان گفت: در واقعه عاشورا عنصر عقلانیت، عشق و شور وجود دارد و نمی‌توان گفت قیام امام حسین(ع) صرفا برای عشق و شور و فراتر از عقلانیت بوده است بلکه در واقعه کربلا عشق و عقل توأم با یکدیگر تجلی پیدا می‌کند، زیرا انسانی که به مراتب بالای شهود عارفانه رسیده است شهود او مطابق با عقلانیت است.

استاد حوزه علمیه در پایان تصریح کرد: عده‌ای حرکت انقلابی را، حرکات غیرعقلانی و شورمندانه می‌پندارند اما هرگز این‌چنین نیست و عرفای بزرگ بر وحدت بین عرفان، برهان و قرآن باور و ایمان دارند. امام حسین(ع) در اوج معرفت، عشق و شور همراه با عقلانیت داشت و این‌ دو مانع یکدیگر نبود بنابراین در واقعه عاشورا به تکلیف عرفانی، عاشقانه و عقلانی خود عمل کرده است.

انتهای پیام