علی احمد پناهی دانشیار پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در یادداشتی که در اختیار ایکنا قرار داده، نوشت: اربعین، صرفاً پیمودن مسافتی جغرافیایی میان دو نقطه نیست؛ این سیر و سلوک، عبوری آگاهانه از مرز‌های نفسانی و مهاجرتی از خویشتن فروکاسته به سوی قله‌های رفیع کمال انسانی است. زائر هوشیار، آنگاه که گام در این طریق نورانی می‌نهد، مشغول بازآفرینی ارکان وجودی خویش است. از این رو، این راه، نه با پایانی خسته، بلکه با دلی تابناک و رفتاری آراسته به گوهر ادب، شایسته طی شدن است. 

مقتضیات محوری این سفر روحانی، در سه اصل بنیادین تجلی می‌یابد. نخست ادب حضور در حریم قدسی و سکوت تأمّل‌برانگیز است.

زائر باید همواره بر این آگاهی باشد که در این مسیر، در محضر شهود تاریخ و در نظارت گواه ملکوت، حضرت اباعبدالله الحسین(ع) گام برمی‌دارد. بدین‌سان، زبان باید از هذیان‌گویی، کلام از لغو و بیهودگی و خنده از هر آنچه با وقار این طریق بیگانه است، پرهیز کند. حقیقت ادب در این سفر، در سکوت معنادار نهفته است؛ سکوتی که نه از سر خاموشی ناآگاهانه، بلکه نشات‌گرفته از خشوع، هیبت و تفکری عمیق در عظمت این پیوند آسمانی میان زمین و ملکوت است. 

دوم پرهیز از ناهنجاری‌های رفتاری و پاسداشت خویشتن‌داری است. بزرگ‌ترین محک زائر راستین، حفظ حدود اخلاقی در دل انبوه جمعیت است. هرگونه رفتاری که با مهر و کرامت امام هماهنگ نباشد از قامت زائر می‌کاهد و او را از منزلت زائر به درجه مسافر تنزل می‌دهد. بنابراین، زائر باید پاسدار پاکی این سفر باشد تا آلودگی‌های دنیوی، جامه معنوی آن را نیالاید. برخورد با خادمان، مواجهه با نیازمندان و حتی تعامل با طبیعت مسیر، همگی باید سرشار از تواضع، احترام و فروتنی باشد. 

سوم مراعات ادب در تعامل با دیگران به عنوان تجلی‌گاه اخلاق اجتماعی است. این طریق، میدان بروز اخلاق جمعی و همدلی انسانی است. خدمتگزارانی که در این راه، بی‌چشمداشت به انتظار زائران ایستاده‌اند، مظهری از ایثار نابند؛ از این رو، تکریم آنان، خود از واجبات معنوی این سفر به شمار می‌آید.

همچنین، رعایت حریم خصوصی دیگران، پرهیز از هرگونه مزاحمت و پایبندی به نظم در میان خیل جمعیت، نشان از پختگی شخصیتی دارد که در پی تخلّق به الگوی بی‌نظیر کربلاست؛ بنابراین زائر، تجسد انسانیت متعالی است.

هرگز از یاد نبریم که امام حسین(ع) را تنها به خون و شهادت نشناختند؛ بلکه او را با صبر، ادب و اخلاق بی‌بدیل بر بلندای تاریخ نشاندند. پس اگر خواهان آن هستیم که پیاده‌روی ما راهی به حقیقت کربلا باشد، باید گام‌هایمان با تواضع، نگاهمان با حیا و زبانمان با ذکر و ادب، هماهنگ با جوهره عاشورا شود. باید بدانیم که راه کربلا از میان اخلاق می‌گذرد؛ و هر که از اخلاق بازماند، از رسیدن بازمانده است.

انتهای پیام