اربعین پدیده‌ای است که ریشه در تاریخ عاشورا دارد، اما در دهه اخیر به عنوان یکی از مناسک پرطرفدار شیعه به پدیده‌ای کم‌نظیر در جهان تبدیل شده است. اینکه این پدیده چه قرابتی با مفاهیم قرآنی دارد موضوعی است خبرنگار ایکنا از همدان، در این‌باره با حجت‌الاسلام والمسلمین رضا غلامی روشن، عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان گفت‌وگویی کرده است که مشروح آن را در زیر می‌خوانیم:

ایکنا _ فرهنگ اربعین با کدام مفاهیم قرآنی بیشترین پیوند را دارد؟

درباره واژه چهل در قرآن مصادیقی وجود دارد که به اربعین موضوعیت داده است یکی از آنها چهل شب میقات حضرت موسی بود که بنا بود سی شب در میقات حضور پیدا کند که ده شب به آن اضافه شد.

تمام شدن میقات را قرآن کریم به چهل شب نسبت می‌دهد. در قرآن کریم در این‌باره می‌خوانیم: «وَ وَاعَدْنَا مُوسَىٰ ثَلَاثِينَ لَيْلَةً وَأَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِيقَاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً سى شب با موسى وعده نهاديم و ده شب ديگر بر آن افزوديم تا وعده پروردگارش چهل شب كامل شد.» (اعراف / آیه ۱۴۲) واژه دیگر در قرآن کریم سرگردانی چهل ساله بنی‌اسرائیل است که خداوند به سبب نافرمانی که بنی‌اسرائیل کردند چهل سال در بیابان‌ها سرگردان کرد. این سرگردانی چهل ساله نماد دوره تربیت و پالایش است. در حقیقت سرگردانی چهل ساله شرط تطهیر بنی‌اسرائیل است.

همچنین در آیات دیگری از قرآن کریم، خداوند چهل سالگی را دوره تکمیل عقل و شخصیت معرفی می‌کند، سنی که انسان شایسته آن است که در این سن مسئولیت پذیرتر بوده و عقل او تکمیل می‌شود.

بنابراین اربعین و چله در قرآن کریم چندین بار ذکر شده اما نسبت و تناسبی بین اربعین و فرهنگ قرآنی وجود دارد و آن قیام لله است. در حقیقت اربعین همان استمرار در قیام لله است. آنجا که خداوند می‌فرماید «أَنْ تَقُومُوا لِلّهِ مَثْنى وَ فُرادى برای خدا دو نفر دو نفر با هم یا هر یک تنها قیام کنید.» (سبا / آیه ۴۶)

ولیِ خدا در کربلا قیام می‌کند و در برابر طاغوت زمان و جبهه شیطان با تمام خانواده ایستادگی می‌کند و با تمام توان در برابر جبهه باطل که صف‌آرایی کرده می‌ایستد و اربعین همان امتداد قیام لله ولی ما امام حسین(ع) در کربلاست.

مفهوم دیگری که اربعین را با مفاهیم قرآنی پیوند می‌دهد صبر و استقامت است. خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَصَابِرُوا وَرَابِطُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ای اهل ایمان! [در برابر حوادث] شکیبایی کنید، و دیگران را هم به شکیبایی وادارید، و با یکدیگر [چه در حال آسایش چه در بلا و گرفتاری] پیوند و ارتباط برقرار کنید و از خدا پروا نمایید تا رستگار »شوید. (آل‌عمران / آیه ۲۰۰)

اربعین و پیاده‌روی اربعین نماد استقامت است و آن هم استقامتی همراه با مرابطه با ولی خدا امام حسین(ع). از همه جای عالم انسان‌ها بر اساس محبت اباعبدالله(ع) و با مغناطیس ایشان با هم ارتباط پیدا می‌کنند و با یکدیگر متحد شده و جمع ایمانی که دل‌هایشان با ولی خدا گره خورده و کاروانی را به حرکت در می‌آورند که این کاروان بر پایه صبر و استقامت است.

مفهوم دیگر قرآنی اربعین اطاعت و تبعیت از ولی خداست. خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ» (نسا/ آیه ۵۹)، اربعین هر ساله تجدید عهد و پیمان با ولی خداست و همه امت با یکدیگر هم عهد می‌شوند که از ولی خدا اطاعت کنند و با ولایت تجدید عهد کنند که در مدار تبعیت از ولی خدا امام زمان خود گام بردارند.همانگونه که در دعای عهد می‌خوانیم: «اللهم انی اجدد له فی صبیحه یومی هذا».

اربعین در حقیقت تجدید عهد جمعی امت بر مدار ولایت و محبت اباعبدالله(ع) است تا آرمان مقدس امام حسین(ع) که تجلی ولایت الهی و زمینه‌سازی ظهور هست را به رخ جهانیان بکشند همانگونه که مردم کوفه دعوت کردند و اطاعت نکردند، ما در اربعین می‌خواهیم مسیر تاریخ را عوض کنیم و اطاعت از ولی خدا را آرمانی برای زمینه سازی ظهور می‌دانیم.

ایکنا _ بر اساس‌ آموزه‌های قرآن کریم، اربعین چه تأثیری در وحدت اسلامی دارد؟

یکی از مفهوم دیگر قرآنی اربعین وحدت است همانگونه که در قرآن کریم می‌خوانیم: «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا» (آل‌عمران / آیه ۰۳) همواره در طول تاریخ به واسطه دشمنی دشمنان وحدت مسلمانان مورد هدف قرار گرفته اما اربعین نماد اتحاد، انسجام و یکدلی است یکی شدن امت اسلامی حول محور امام حسین(ع) است.

در اربعین انسان به ریسمان مستحکم الهی که همان ولایت است چنگ می‌زند و رشته اتصال انسان‌ها با تمام تفاوت‌هایی که در رنگ، زبان و… دارند همان ریسمان الهی و ولایت ابی‌عبدالله است.

یکی دیگر از مفاهیم دیگر اربعین فرهنگ خدمت رسانی و چرخه خیری که در اربعین در بین مردم اتفاق می‌افتد و این مفهوم جاری کردن خیر در جای جای قرآن کریم وجود دارد.

اربعین فناوری جاری کردن خیر را در جهان رقم زد که در آن می‌توان کارهای بسیار عظیمی رقم زد و مدیریت انسان‌ها در جغرافیای نجف تا کربلا در یک اجتماع بیست میلیونی رقم می‌خورد و آنچه که این خدمت رسانی را آسان میکند و خیل عظیم جمعیت در مدار محبت ابی‌عبدالله مدیریت می‌شود.

موکب‌های ایرانی و میزبانان عراقی از خود، خانواده و بخشی از هزینه‌های زندگی خود می‌گذرد و این خدمت رسانی عاشقانه به زائران جلوه‌ای از ایثار و فداکاری است و تجلی فناوری چرخه خیر در مدار ابی‌عبدالله است که به رخ جهانیان و نظام سرمایه‌داری و تمدن وحشی غرب میکشد که فقط به فکر خود هستند.

یکی دیگر از مصادیق اربعین حیات طیبه است. خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: «وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا ۚ بَلْ أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ» (آل‌عمران /  آیه ۱۶۹) گرچه امام حسین(ع) شهید شد و به واسطه این شهادت امت پس از ایشان مبعوث شدند که اتفاق بزرگ بشریت که ظهور است را رقم بزنند. اربعین یادآور این حقیقت قرآنی است که ابی عبدالله و نهضت ایشان زنده هستند ومکتب ایشان زنده و جریان‌ساز است وایشان بزرگترین جریان بشریت را با اربعین رقم می‌زند.

انتهای پیام