سرویس اندیشه و معارف ایکنا در نخستین هفته مرداد ماه در بخش اخبار دانشگاهی سوگواره دانشجویی «طنین آزادگی» را که به همت معاونت ترویج و توسعه سازمان قرآنی دانشجویان جهاددانشگاهی آغاز شده بود را پوشش و تقدیم مخاطبان کرد. این رویداد شامل درس گفتار، پویش لحظه حر و مسابقه کتابخوانی بود. همچنین فراخوان دهمین دوره جشنواره اندیشمندان و دانشمندان جوان با هدف حمایت از ایده‌های نوآورانه و تقویت پیوند میان دانشگاه و صنعت، برای شرکت‌کنندگان ۱۸ تا ۴۴ سال آغاز به کار کرد. ثبت‌نام در این رویداد علمی که توسط بنیاد جمیلی و نهادهای برتر کشور برگزار می‌شود، تا ۱۵ مهرماه ۱۴۰۵ ادامه دارد. بخش دیگر اخبار به پذیرش طلاب از دانشگاه ادیان و مذاهب از میان طلاب حوزه‌های علمیه سراسر کشور در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری اختصاص داشت.

در این زمینه بیشتر بخوانید:

آیا همیشه تشخیص حق و باطل به روشنی روز عاشورا است

حر؛ فرمانده‌ای که با ادب جاودانه شد

فراخوان دهمین دوره جشنواره اندیشمندان و دانشمندان جوان

دانشگاه ادیان و مذاهب در مقاطع ارشد و دکتری دانشجو می‌پذیرد

واکاوی رخداد کربلا از منظر «علم‌النفس فلسفی»

حجت‌الاسلام والمسلمین مصطفی عزیزی علویچه در نشست علمی «تحلیل حادثه عاشورا براساس تعامل نفس و قوای آن» که به همت مجمع عالی حکمت اسلامی برگزار شد، با نگاهی نو و بر پایه حکمت مشاء و آموزه‌های ابن‌سینا، به واکاوی رخداد کربلا از منظر «علم‌النفس فلسفی» پرداخت. وی در این نشست تبیین کرد که تمامی کنش‌های جبهه حق و باطل در عاشورا ریشه در خاستگاه‌های شناختی و قوای نفسانی آن‌ها دارد؛ به‌طوری‌که این واقعه صحنه تقابل بنیادین میان «قوه عاقله» (منور به نور فطرت) و «قوه واهمه» (منشأ اندیشه‌های فاسد) بود. به گفته این پژوهشگر فلسفه، خطابه‌های امام حسین(ع) نیز در حقیقت تلاشی آگاهانه برای بیداری عقل‌هایی بود که در بند اسارت قوه واهمه گرفتار شده بودند.

دعا برای فرج، تضمین‌نامه عبور از حیرت دوران غیبت است

در سلسله‌جلسات سخنرانی هفتگی که روز جمعه، دوم مردادماه برگزار شد، حجت‌الاسلام والمسلمین علوی تهرانی به بازخوانی عمیق نسبت میان «بندگی» و «ولایت» پرداخت و ولایت اهل‌بیت(ع) را به‌عنوان جوهره اصلی دین و تنها مسیر نجات از حیرت و هلاکت معنوی در عصر غیبت تبیین کرد. این استاد حوزه علمیه با اشاره به روایات معراج، امیرالمؤمنین علی(ع) را مصداق عینی «کلمة التقوی» برشمرد و با ریشه‌یابی علل سستی در فداکاری‌های مالی و جانی برای امام عصر(عج)، این غفلت را ناشی از درک نادرست از فلسفه وجودی آیه مودّت دانست. وی تأکید کرد که «مودّت» برخلاف تصور عموم، یک ابراز عاطفیِ صرف نیست، بلکه به‌عنوان «مزد رسالت»، تنها بستر و مسیری است که انسان را از سطح نیازهای فروتر مادی به افق کمال ملکوتی سوق می‌دهد.عمل به تکالیفی چون دعا برای تعجیل فرج، پرداخت صدقه و انجام عبادات نیابتی، نه برای برطرف کردن نیازی از آستان امام، بلکه ابزاری رشدآفرین برای خودِ مؤمنان است تا استحقاق تعالی در ساحت ولایت را تضمین کرده و در برابر فتنه‌ها و غربال‌های پیچیده دوران غیبت کبرا، سپری محکم بسازند.

دفاع از تصوف راستین و نقد صوفیان دروغین در اندیشه شیخ صفی‌الدین

آیین مجازی بزرگداشت شیخ صفی‌الدین اردبیلی، عصر ۴ مردادماه ۱۴۰۵ به همت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی برگزار شد. در این رویداد، جمعی از استادان و پژوهشگران برجسته حوزه حکمت و عرفان، ضمن تبیین ابعاد علمی و تاریخی این عارف نامدار، پیرامون تأثیر عمیق مکتب فکری وی بر تمدن ایرانی-اسلامی به بحث و گفتگو پرداختند.

در این نشست، منوچهر صدوقی‌سها با تأکید بر ضرورت تفکیک «تصوف اصیل» از «تصوف ساختگی» گفت یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های شیخ صفی‌الدین اردبیلی این بود که هم‌زمان از تصوف راستین دفاع می‌کرد و در برابر صوفیان دروغینی که از مفاهیم دینی و معنوی برای فریب مردم بهره می‌گرفتند، موضعی روشن و مرزبندی آشکار داشت. وی همچنین یادآور شد که «تصوف» و «عرفان» مفاهیمی مترادف نیستند و وقتی از شیخ صفی‌الدین به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین صوفیان حقیقی ایران یاد می‌شود، این تعبیر ناظر به همین دقت علمی و تمایزگذاری او با مدعیان جعلی است.

محمود شالویی رئیس انجمن ملی آثار و مفاخر فرهنگی در ادامه گفت: مناسبت‌هایی که برای این بزرگان نام‌گذاری می‌شود، باید موقعیتی پدید آورد که نه‌تنها درباره آنان، بلکه درباره تأثیرشان در جامعه و نوری که به واسطه آنان روشن شده است سخن‌ها گفته شود و این زمینه برای آشنایی و آگاهی هرچه بیشتر طبقات امروزی، به‌خصوص جوانان ما، بیش از پیش فراهم شود. خداوند این موقعیت را برای معرفی این بزرگان همچنان استمرار ببخشد و این زمینه را نگاه دارد تا از وجود این بزرگان، در حقیقت، برای هدایت و راهنمایی خویشتن بهره بگیریم و از آن استفاده‌های بسیار بیابیم.

در گزارش تفضیلی دیگری با عنوان «پیام شیخ صفی‌الدین اردبیلی به انسان امروز چیست» کوشیدیم سخنان دیگر پژوهشگران این نشست را پوشش دهیم. این گزارش را اینجا بخوانید.

صحیفه سجادیه باید از محافل تخصصی به متن زندگی مردم وارد شود

حجت‌الاسلام والمسلمین حمیدرضا ارباب‌سلیمانی، معاون قرآنی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، در نخستین نشست شورای راهبردی «انتخاب و معرفی پایتخت صحیفه سجادیه ایران» بر ضرورت خروج این گنجینه عظیم معنوی از محافل تخصصی و ورود آن به متن زندگی روزمره مردم تأکید کرد و خواستار شکل‌گیری یک نهضت ملی برای ترویج معارف امام سجاد(ع) شد. وی با اشاره به ظرفیت‌های فراملی و تأثیرگذاری این کتاب بر اندیشمندان غیرمسلمان، بر راهکارهایی همچون توسعه دیپلماسی دینی، ایجاد بانک جامع پژوهشی، تولید ترجمه‌های به‌روز، و استفاده از ظرفیت رسانه‌ها و مساجد برای گفتمان‌سازی عمومی تأکید کرد. معاون وزیر ارشاد همچنین تشکیل کمیته علمی، برگزاری هفته ملی یا جهانی صحیفه سجادیه و نیز برنامه‌ریزی جدی در حوزه‌های علمیه را از ملزومات اصلی تحقق این حرکت راهبردی دانست.

گسست از مبدأ و فراموشی نور، بحران انسان معاصر است

هشتم مردادماه، همزمان با بزرگداشت شیخ شهاب‌الدین سهروردی، ایکنا با نگاهی به ابعاد گوناگون اندیشه این فیلسوف شهید، مجموعه‌ای از گفت‌وگوها با صاحب‌نظران، پوشش برنامه انجمن آثار و مفاخر فرهنگی و نیز دو یادداشت اختصاصی از پژوهشگران این حوزه را منتشر کرد.

سرویس اندیشه در روزی که به نام سهروردی در تقویم کشورمان مزین شده است، میزبان قاسم پورحسن، پژوهشگر فلسفه و استاد دانشگاه علامه طباطبایی بودیم. او در گفت‌وگویی یک‌ساعته به‌تفصیل از اندیشه‌ای سخن گفت که می‌توان با رجوع به آن، چاره‌ای برای اندوه و رنج انسان معاصر یافت. او در بخش نخست این گفت‌وگو سهروردی را متفکری «برای اکنون» می‌داند و تأکید می‌کند باید او را مسئله‌محور خواند، نه در قالب شرح‌های صوری دانشگاهی. او همچنین نظریه «گسست» را رد می‌کند و سهروردی را در امتداد فارابی و به‌ویژه ابن‌سینا می‌نشاند؛ با این تفاوت که سهروردی برای بیان حقیقت انسان، از زبان «نور» و تمثیل بهره می‌گیرد. پورحسن ریشه بحران انسان مدرن را «سوبژکتیویسم» و «انقطاع از مبدأ» می‌خواند؛ روندی که دین و اخلاق را به امر کارکردی تقلیل داده و بیگانگی اخلاقی و معنوی پدید آورده است. به نظر او، حکمت اشراق با احیای خرد ایرانی و حکمت عملی می‌تواند راهی برای بازگرداندن معنا و امکان زیست اخلاقی در جهان معاصر باشد. 

بخش دوم این گفت‌وگو با عنوان  «چرا میراث فلسفی بدون «مسئله معاصرت»، به حافظه‌ای تاریخی تبدیل می‌شود» تقدیم مخاطبان شد. 

«حکمت و عرفان به مثابه یک «پروژه سیاسی»؛ از شیخ اشراق تا شاه اسماعیل صفوی» یادداشتی از سید جواد میری عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و دیگری  «از رمز تا پرسش: ظرفیت داستان‌های تمثیلی سهروردی برای فلسفه‌ورزی با کودکان» یادداشتی از سید نورالدین محمودی؛ پژوهشگر و استاد دانشگاه.

گرامیداشت سهروردی و بررسی نقش محوری شیخ اشراق در پیوند حکمت پارسی و فلسفه یونان 

انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در هفتم مرداد ماه نشست مجازی را برگزار کرد. محمود شالویی رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران به نقشی محوری شیخ اشراق در پیوند حکمت پارسی و فلسفه یونان اشاره کرد و گفت: این جایگاه واسطه‌ای، به تعبیر هانری کربن، یادآور نقش تاریخی جناب سلمان فارسی در اتصال جامعه ایرانی به خاندان نبوت است؛ میانجی‌گری مقدسی که بستر اقتباس و انتقال مضامین عمیق حکمت شیعی را به نسل‌های بعدی فراهم ساخت.

حکمت الله ملاصالحی عضو هیئت امنای بنیاد ايران‌شناسی در خوانشی متفاوت از تاریخ ایران گفت. اینکه ایران پس از اسلام دچار از شکاف و گسست نشد، بلکه در لایه‌های فرهنگی و معنوی خود به افقی تازه گشوده شد؛ افقی که در آن سنت باستانی ایرانی و میراث نبوی اسلام در اندیشه‌ای چون شهاب‌الدین سهروردی به هم می‌رسند و راز تداوم ایران را توضیح می‌دهند.

حسن سیدعرب پژوهشگر فلسفه اسلامی درباره ابن دغدغه سخن گفت  که چرا انسانِ عصر دیجیتال به اشراق نیازمند است. سیما‌ سادات نوربخش، سهروردی‌پژوه و استاد دانشگاه، به مسئله نبوت باطنی و الهام سهروردی از تعالیم امامان شیعه پرداخت. 

انشاءالله رحمتی پژوهشگر و استاد دانشگاه با بررسی تقابل میان شجاعت بی‌مانند شیخ اشراق و تعصبات فقیهان زمانه‌اش، تبیین کرد که چگونه جسارت در برابر حقیقت، بر ترس از مرگ پیشی گرفت و چرا تقیه برای کسی که آفتاب را دیده است، ممکن نبود.

گزارش کامل را اینجا بخوانید:

چرا سهروردی رسم تقیه را بجا نیاورد

میانجی‌گری مقدس به روایت کربن؛ سلمان ثانی در انتقال حکمت شیعی

ایران چگونه ایران ماند

چرا انسان عصر دیجیتال نیازمند اشراق است

الهام سهروردی از تعالیم امامان شیعه

چرا صحیفه سجادیه کتاب «مسئولیت اجتماعی» است

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا اعوانی صحیفه سجادیه را فراتر از کتاب دعا و «منشور تربیت فرد و جامعه اسلامی» توصیف کرد و گفت دغدغه محوری امام سجاد(ع) در این اثر، تحقق حاکمیت الهی، احیای سنت نبوی و شکل‌دهی جامعه‌ای مقاوم در برابر جبهه باطل است. حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا اعوانی در گفت‌وگو با ایکنا با استناد به دعای چهل‌وهشتم، «غم بزرگ» امام را نه اندوه شخصی بلکه حسرتِ دور شدن جامعه از امامت و پیامدهای آن مانند تحریف احکام و مهجور شدن سنت پیامبر(ص) دانست و نتیجه گرفت صحیفه، کتاب مسئولیت اجتماعی و تمدن‌سازی است. او نسبت این نگاه با انقلاب اسلامی را نیز تبیین کرد و انقلاب را گامی در مسیر آرمان حاکمیت اسلام خواند که طبیعی است با واکنش و تقابل جبهه باطل همراه شود. اعوانی در پایان، راهکار کلیدی صحیفه را پیوند «دعا، توکل و مقاومت» معرفی کرد و گفت این معارف، فرهنگ استمداد از خداو حضور فعال در میدان‌های اجتماعی و فرهنگی را در جامعه نهادینه می‌کند و باید به یک جریان فرهنگی مستمر در حوزه‌های علمیه تبدیل شود.

ثبت‌نام بیست‌وششمین دوره پذیرش طلاب مراکز تخصصی کارشناسی ارشد اهل‌ سنت

دبیرخانه شورای برنامه‌ریزی مدارس علوم دینی اهل‌سنت، ثبت‌نام بیست‌وششمین دوره آزمون ورودی پذیرش طلاب مراکز تخصصی کارشناسی ارشد (سطح ۳) از تاریخ ۱ مرداد ۱۴۰۵ آغاز شده است. داوطلبان می‌توانند تا ۱۵ مردادماه با مراجعه به سامانه taha.dmsonnat.ir نسبت به ثبت‌نام در این دوره اقدام کنند. بر اساس اعلام دبیرخانه، متقاضیان شرکت در این آزمون باید دارای مدرک سطح ۲ شورای برنامه‌ریزی یا مدرک کارشناسی معتبر مرتبط با شرایط اعلام‌شده باشند. همچنین جزئیات مربوط به شرایط عمومی و اختصاصی ثبت‌نام در دفترچه راهنمای آزمون درج شده و داوطلبان لازم است پیش از نام‌نویسی، این دفترچه را با دقت مطالعه کنند.

دکترین اندیشه رهبری را در موضوع زن، بدون سانسور به جهان معرفی کنیم

۵ مردادماه نشست «هم‌اندیشی اصحاب علوم انسانی و اجتماعی پیرامون شهادت امام خامنه‌ای(ره) و بازتاب آن در جهان اجتماعی» و آیین رونمایی از کتاب «بعثت خون» از سوی دفتر قم بنیاد علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی برگزار شد. در این نشست جمعی از اساتید از جمله حجت الاسلام و المسلمین احمد واعظی، بیژن عبدالکریمی، فریبا علاسوند، ابراهیم فیاض و سهیلا صادقی به سخنرانی پرداختند. فریبا علاسوند در این هم‌اندیشی، با تکیه بر اندیشه رهبر شهید، از شکل‌گیری رویکردی نو در شرق‌شناسی و فهم استعمار بر پایه اصالت فرهنگی و تمدنی شرق و تبدیل مقاومت به نهاد و ساختار سخن گفت و خواستار معرفی بی‌سانسور دکترین ایشان درباره زن و خانواده به جهان برای بهره‌برداری معنوی از شهادت و پیشبرد پرچم انقلاب شد. او غفلت از پیگیری مطالبه اجتهاد زنان در حوزه را نقد کرد، در عین حال پیشرفت‌های جمهوری اسلامی (مانند سهم زنان در هیئت علمی، دانش‌بنیان‌ها و زنان اجتماع‌آگاه) را برجسته ساخت و الگوی فکری رهبر را نه «ابرزن» بلکه هرم مثلثی «زن، مادر، رهبر» با محوریت مسئولیت، الگوهای حضرت زهرا(س) و حضرت زینب(س)، و مبارزه با ستم خانگی علیه زن دانست؛ همچنین بر دغدغه عمیق‌تر ایشان نسبت به اصل ازدواج و سپس جمعیت، ضرورت جامعه‌آگاهی و حساسیت عاطفی-سیاسی-فرهنگی زنان برای تحقق اهداف انقلاب، و خطر مسابقات زیبایی و صنعت مد در برابر توسعه کنشگری زنان با سواد تأکید کرد و خواست تجربه زیسته زنان متخصص و مادر را به جهان منتقل شود تا با روایت دشمن درباره پوشش و حجاب مقابله و موفقیت‌های ایران در نظریه زن و خانواده آشکار گردد.

سایر گزارش‌های این نشست را اینجا بخوانید:

اندیشه رهبر شهید تاریخ انقضا ندارد

ضرورت گذار از تئولوژی به متافیزیک برای جهانی‌سازی گفتمان رهبری شهید

شجاعت کم‌نظیر قائد شهید ریشه در توکل به خدا داشت

شهادت آقای شهید ایران، جوانان غربی را بیدار کرده است

اندیشه‌های کلامی رهبر شهید در کانون همایش ملی «فلسفه کلام اجتماعی»

پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در ادامه سنت سالانه برگزاری همایش‌های «فلسفه مضاف»، امسال همایش ملی «فلسفه کلام اجتماعی» را با محوریت اندیشه‌های کلامی رهبر شهید برگزار می‌کند؛ رویدادی که به گفته حجت‌الاسلام والمسلمین محمدباقر پورامینی با هدف عبور از نگاه فردگرایانه به مسائل کلامی و حرکت به سوی فهمی اجتماعی، تمدنی و منظومه‌ای از دین طراحی شده است. دبیر علمی همایش با تأکید بر اینکه اسلام اساساً دینی اجتماعی است و کلام اجتماعی می‌تواند افق‌های تازه‌ای در فهم توحید، نبوت، معاد و نسبت آن‌ها با جامعه و حاکمیت دینی بگشاید، این همایش را فرصتی برای صورت‌بندی «کلام اجتماعی» به‌عنوان دانشی مستقل و کارآمد دانست که امتداد طبیعی آن، تمدن نوین اسلامی است. وی همچنین با اشاره به مشارکت نهادهای علمی حوزوی، دانشگاهی و بین‌المللی، آیت‌الله العظمی خامنه‌ای را متکلمی شیعه با منظومه‌ای فکری منسجم در دوران معاصر معرفی کرد و گفت تأکید بر اندیشه‌های ایشان، بر غنای نظری این رویداد می‌افزاید.

کهن‌ترین نسخه کامل فارسی قرآن در کتابخانه ملی رونمایی شد

آیین رونمایی از «قرآن زعفرانی» به‌عنوان کهن‌ترین نسخه کامل مورخ فارسی قرآن، امروز ششم مرداد در سالن حکمت کتابخانه ملی ایران با حضور جمعی از چهره‌های علمی و فرهنگی از جمله علی‌اشرف صادقی، سیدمحمد عمادی حائری و احمد مسجدجامعی برگزار شد؛ حاضران در این مراسم با تأکید بر اهمیت این نسخه در تاریخ ترجمه قرآن، زبان فارسی و هویت ایرانی، «قرآن زعفرانی» را متنی برگرفته از ترجمه تفسیر سورآبادی دانستند و تصریح کردند این اثر نه‌تنها سندی مهم برای شناخت سیر ترجمه‌های کهن قرآن و تحولات گویشی فارسی است، بلکه نشان‌دهنده پیوند عمیق ایرانیان با میراث قرآنی و تلاش تاریخی آنان برای صیانت همزمان از اسلام و زبان فارسی به شمار می‌رود.

پیام محمد‌جعفر یاحقی به رونمایی از قرآن زعفرانی را اینجا بخوانید. 

گزارش تصویری آیین رونمایی را اینجا ببینید. 

انتهای پیام