جواد تشکری، مدیر سابق رادیو اربعین در گفت‌وگو با ایکنا با بیان اینکه راهپیمایی اربعین صرفا یک اجتماع مذهبی نیست، بلکه پیش پرده یک نمایش بزرگ در صحنه عالم و آمادگی برای ورود به مرحله تغییر تاریخ است، اظهار کرد: حضور میلیونی انسان‌ها با تفاوت‌های فراوان از نظر ملیت، رنگ، زبان، مذهب و عقاید، یک رویداد بزرگ انسانی و فرهنگی را شکل داده که هر سال بر وسعت، عمق و تاثیرگذاری آن افزوده می‌شود. این حرکت عظیم به مرور زمان ابعاد تازه‌ای پیدا کرده و اکنون به نقطه‌ای رسیده است که می تواند الهام بخش تولید آثار ماندگار هنری، ادبی و رسانه‌ای باشد. هر چه بر گستره این اجتماع افزوده می‌شود، بار دراماتیک آن نیز افزایش می‌یابد. تفاوت‌ها و حتی تضادهایی که در ظاهر میان زائران وجود دارد، در مسیر اربعین به نقطه‌ای از همدلی، همراهی و همبستگی تبدیل می‌شود که کمتر نمونه‌ای برای آن می‌توان یافت. همین ویژگی، اربعین را به یکی از غنی‌ترین بسترهای روایت‌پردازی در جهان تبدیل کرده است.

وی با اشاره به ظرفیت‌های فراوان روایت‌های مردمی گفت: هزاران قصه و روایت در دل این راهپیمایی شکل گرفته است. از نیت ساده یک زائر برای آغاز سفر گرفته تا اتفاقاتی که در طول مسیر رخ می‌دهد، همگی قابلیت تبدیل شدن به آثار نمایشی، سینمایی، رادیویی و مستند را دارند. بسیاری از این روایت‌ها هنوز ثبت نشده‌اند و اگر امروز برای جمع آوری آنها اقدام نکنیم، بخشی از این سرمایه فرهنگی را از دست خواهیم داد. یکی از خلأهای جدی در این حوزه، نبود یک مرکز جامع، متمرکز و متصل به شبکه رسانه‌ای کشور برای جمع‌آوری، ثبت، دسته‌بندی و پردازش روایت‌های اربعین است. ممکن است فعالیت‌هایی به صورت پراکنده انجام شده باشد، اما آنچه مورد نیاز است، ایجاد یک ساختار منسجم برای حفظ این سرمایه عظیم فرهنگی است.

این مدیر رادیو تصریح کرد: لازم است در طول مسیر راهپیمایی و همچنین در کربلا چند موکب تخصصی برای ثبت و ضبط خاطرات، قصه‌ها و روایت‌های زائران ایجاد شود. این موکب‌ها می‌توانند به مرکزی برای گفت‌وگو با زائران، ثبت تجربه‌های شخصی، مستندسازی اتفاقات و جمع آوری ایده‌های ناب تبدیل شوند. خروجی چنین مجموعه‌ای می‌تواند مواد اولیه ارزشمندی برای نویسندگان، فیلمسازان، مستندسازان و برنامه سازان رسانه‌ای باشد. از میان این حجم گسترده از روایت‌ها، زمینه نگارش طرح‌های نمایشی بسیار ارزشمندی به وجود می‌آید. اگر سازمان صدا و سیما از طریق بخش‌هایی مانند سیما فیلم، مرکز سیمرغ و دیگر واحدهای تولیدی ماموریت مشخصی برای تولید آثار مرتبط با اربعین تعریف کند، بدون تردید نتایج ارزشمندی حاصل خواهد شد. حتی تولید نمایشنامه‌های رادیویی، پادکست‌های داستانی و مجموعه‌های نمایشی کوتاه نیز می‌تواند بخشی از این ظرفیت را بالفعل کند.

وی درباره عناصر دراماتیک راهپیمایی اربعین گفت: تمام مواردی که به آنها اشاره شد، از عناصر مهم دراماتیک به شمار می‌روند، اما مهم‌ترین موضوع، تمرکز بر سفر و تحول شخصیت انسان است. اربعین تنها یک حرکت فیزیکی نیست، بلکه سفری درونی است که انسان را در مسیر تغییر قرار می‌دهد. سفر اربعین، دل به دریا زدن و از روی عاشقی سر به بیابان و صحرا گذاشتن است. این حرکت، نوعی آمادگی خودخواسته برای رسیدن به کمال محسوب می شود. انسان با اختیار خود سختی مسیر را می پذیرد و این آوارگی از روی ترس نیست، بلکه از ناحیه عشق، ارادت و شوریدگی سرچشمه می گیرد. شهید سید ابراهیم رئیسی از مبعوث شدن مردم سخن گفته بودند و این تعبیر، نکته بسیار مهمی را درباره ماهیت اربعین بیان می کند. اربعین امسال نیز جلوه‌هایی از همین برانگیختگی را در خود خواهد داشت، زیرا ذات این حرکت دارای نیروهای عظیمی است که به تدریج فعلیت پیدا می‌کنند و به جریانی روشن و قابل فهم در جامعه تبدیل می‌شوند.

تشکری اظهار کرد: یکی دیگر از مهم‌ترین عناصر دراماتیک اربعین، روابط انسانی میان مردم است. در این ایام، روابط میان زائران ایرانی، مردم عراق و زائرانی از سایر کشورها شکل متفاوتی پیدا می‌کند. این ارتباطات انسانی، سرشار از محبت، ایثار، همدلی و احترام متقابل است و هر یک از آنها می‌تواند به سوژه‌ای مستقل برای خلق آثار نمایشی تبدیل شود. در دل همین روابط انسانی، ایده‌ها، روایت‌ها و قصه‌های فراوانی وجود دارد که قابلیت تبدیل شدن به فیلم، سریال، نمایش رادیویی، مستند و حتی آثار بین‌المللی را دارند. اگر این ظرفیت‌ها به درستی شناسایی شوند، می‌توانند جریان تازه‌ای در تولیدات فرهنگی کشور ایجاد کنند.

مدیر رادیو اربعین با اشاره به تحول مسیر اربعین در سال‌های اخیر گفت: راهپیمایی اربعین از مرحله شعار عبور کرده و به مرحله شعور، شور و معرفت رسیده است. امروز دیگر این حرکت صرفا یک شعار نیست، بلکه تجربه‌ای عمیق از ایمان، شناخت و رشد معنوی انسان‌هاست. تنها نکته‌ای که باید نسبت به آن حساس باشیم، پرهیز از سطحی‌نگری است. نباید به این رویداد عظیم تنها از زاویه ظواهر نگاه کنیم، زیرا ظرفیت‌های اربعین بسیار گسترده‌تر از آن چیزی است که در ظاهر دیده می‌شود.

اربعین تنها یک حرکت فیزیکی نیست، بلکه سفری درونی است که انسان را در مسیر تغییر قرار می‌دهد

مدیر سابق رادیو اربعین ادامه داد: بخشی از ظرفیت‌های اربعین در کف صحنه قابل مشاهده است، اما بخش مهمی از این ظرفیت‌ها هنوز کشف نشده یا نیازمند خلق و بازآفرینی هنری است. اگر بتوان این ظرفیت‌ها را استخراج کرد، امکان تولید آثاری فراهم می‌شود که مخاطبان جهانی را نیز تحت تاثیر قرار دهد. من روزی را می‌بینم که جمعیت های بزرگی از پیر و جوان در سراسر دنیا روایت‌های تولید شده درباره اربعین را بر پرده سینماها، شبکه‌های نمایش خانگی، تلویزیون ها و حتی تلفن‌های همراه خود مشاهده کنند و با این فرهنگ آشنا شوند.

مشاور در امور رسانه و مسئول شوراى اطلاع رسانى ستاد مركزى اربعين حسينى درباره تولید آثار داستانی و سینمایی گفت: در این حوزه هم استفاده از روایت‌های مستند و پردازش شده امکان پذیر است و هم می‌توان آثار کاملا جدید و خلاقانه خلق کرد. هر دو مسیر ارزشمند هستند و می‌توانند به تولید آثار ماندگار منجر شوند. در این مسیر باید بیش از هر چیز به جوانان اعتماد کنیم. جوانانی که خود از دل همین نسل برانگیخته شده برخاسته‌اند، بهتر از هر کس دیگری می‌توانند زبان امروز مخاطب را بشناسند و روایت‌های تاثیرگذار خلق کنند. البته این به معنای نادیده گرفتن تجربه نسل‌های قبل نیست. باید از تجربه، ایده‌ها و اشتیاق هنرمندان باسابقه نیز بهره گرفت، اما جهت‌گیری اصلی باید بر استفاده از نیروهای جوان و خلاق باشد.

وی درباره گونه‌های مختلف نمایشی قابل تولید اظهار کرد: از میان داستان‌های خانوادگی و اجتماعی مرتبط با اربعین می‌توان در ژانرهای مختلف آثار متنوعی تولید کرد. ملودرام، معمایی، تاریخی، حادثه ای و حتی آثار اجتماعی ظرفیت های فراوانی برای روایت این رویداد دارند. سریال طوبی نمونه خوبی بود که نشان داد می‌توان به این موضوع پرداخت و سپس آن را به مسائل و زندگی امروز مردم پیوند زد. این مسیر باید ادامه پیدا کند و آثار متنوع‌تری در این زمینه تولید شود.

مدیر سابق رادیو اربعین پیشنهاد کرد: ایجاد یک گروه تخصصی اربعین در حوزه فیلم، سریال و مستند می‌تواند بسیاری از ظرفیت‌های موجود را فعال کند. اگر چنین مجموعه ای با برنامه ریزی دقیق فعالیت کند، روند تولید آثار نیز منسجم تر خواهد شد. برای رسیدن به این هدف باید مراحل اداری کاهش یابد، فرآیندهای تصویب کوتاه‌تر شود، بودجه‌بندی واقع بینانه انجام گیرد و از سخت گیری‌ها و ممیزی های غیرضروری که مانع تولید آثار خلاقانه می شوند، پرهیز شود.

وی درباره چالش‌های تولید آثار مرتبط با اربعین گفت: طبیعی است که خلق هر اثر هنری با دشواری‌هایی همراه باشد و این موضوع درباره آثار مرتبط با اربعین نیز صدق می‌کند، اما این دشواری‌ها نباید مانع آغاز کار شوند. زمانی که برنامه مشخص، امکانات مناسب، روایت پردازی، محتواسازی و داستان‌نویسی در کنار یکدیگر قرار بگیرند و فرآیند تولید فیلمنامه آغاز شود، بخش عمده مسیر طی شده است. سایر مشکلات، همان چالش‌هایی است که در تولید هر اثر هنری دیگری نیز وجود دارد. نگرانی اصلی باید آغاز فرآیند رسیدن از یک روایت ساده به فیلمنامه‌ای تاثیرگذار باشد. اگر این مرحله به درستی طی شود، ادامه مسیر نیز قابل مدیریت خواهد بود.

تشکری درباره نقش این آثار در معرفی فرهنگ ایرانی و اسلامی اظهار کرد: بدون تردید آثار نمایشی مرتبط با اربعین می‌توانند تصویری واقعی، مطلوب و منطبق با راهبردهای فرهنگی جمهوری اسلامی ایران را به ملت های دیگر منتقل کنند. در کنار تصویر و داستان، تولید موسیقی فاخر و ممتاز برای این آثار نیز اهمیت بسیار زیادی دارد. به ویژه اگر این آثار قرار است برای مخاطبان سایر کشورها تولید شوند، باید به تولید موسیقی و نسخه‌هایی به زبان‌های مختلف نیز توجه ویژه شود. تحقق این اهداف نیازمند برنامه‌ریزی، اراده اجرایی و نگاه بلندمدت است. اگر چنین اراده‌ای وجود داشته باشد، می‌توان در سال‌های آینده شاهد شکل‌گیری جریان تازه‌ای از تولیدات فرهنگی مرتبط با اربعین بود.

طبیعی است که خلق هر اثر هنری با دشواری‌هایی همراه باشد و این موضوع درباره آثار مرتبط با اربعین نیز صدق می‌کند، اما این دشواری‌ها نباید مانع آغاز کار شوند

وی درباره وضعیت سینمای ایران در بهره گیری از ظرفیت‌های اربعین گفت: ترجیح می‌دهم فعلا درباره عملکرد سینمای ایران در این زمینه اظهار نظر نکنم، اما امیدوارم این رویداد بزرگ و افتخارآفرین جایگاه شایسته خود را در سینمای کشور پیدا کند و آثار ماندگاری در این حوزه تولید شود.

تشکری در پایان با اشاره به فراوانی سوژه‌های داستانی اربعین اظهار کرد: سوژه در این مسیر بی شمار است. از روابط عاطفی میان انسان ها گرفته تا آشنایی‌ها، شناخت یک واقعه بزرگ، فهم حقیقتی که انسان در متن آن قرار دارد و تجربه‌های شخصی زائران، همگی ظرفیت تبدیل شدن به آثار هنری را دارند. نباید سال‌های بعد بگوییم دچار حجاب معاصرت شده بودیم و اهمیت این اتفاق تاریخی را درک نکردیم. امروز باید این پرده را کنار بزنیم و عظمت آنچه در برابر ما قرار دارد را ببینیم. مهم‌ترین عنصر در همه این روایت‌ها، تحول انسان در مسیر راهپیمایی اربعین است. انسان در این مسیر رشد می‌کند، تغییر می‌یابد و به مرحله‌ای تازه از شناخت و تکامل می‌رسد. این همان نقطه‌ای است که می‌تواند اساس تولید آثار بزرگ نمایشی باشد. استفاده از عناصر ملودرام، نمایش تضادهای درونی انسان، عبور از سختی‌ها، رسیدن به عشق، یقین، ارادت و شکل‌گیری سبک تازه‌ای از زندگی بر اثر تربیت اربعینی، همگی موضوعاتی هستند که ظرفیت خلق آثار ماندگار را دارند. اگر این مفاهیم به درستی روایت شوند، مخاطب نه تنها با یک داستان، بلکه با تجربه‌ای عمیق از تحول انسانی روبه رو خواهد شد؛ تجربه‌ای که می‌تواند فراتر از مرزها، فرهنگ‌ها و زبان‌ها تاثیرگذار باشد.

انتهای پیام