به گزارش خبرنگار ایکنا، اختتامیه همایش بین‌المللی «تحقق وعده انتقام» عصر امروز به همت پژوهشکده فقه و نظامات اجتماعی وابسته به مجتمع حوزوی امام رضا(ع) و پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و با حضور اندیشمندان، نمایندگان ادیان الهی، شخصیت‌های علمی و فعالان جبهه مقاومت برگزار شد.

آیت‌الله علی‌اکبر رشاد، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدحسن اختری، محمدجواد لاریجانــی، خاخام یونس حمامی لاله‌زار، موبـد هرمز خسروانی، و حجت‌الاسلام والمسلمین محمود محمدی عراقی مهمانان این نشست بودند.

حجت‌الاسلام مهدی گرامی‌پور دبیر علمی همایش در ابتدای جلسه با قدردانی از حوزه‌های علمیه، مراکز علمی و پژوهشی، عوامل اجرایی و اصحاب رسانه که در شکل‌گیری این رویداد علمی نقش‌آفرینی داشتند، اظهار کرد: این همایش با هدف انتقال مفهوم وعده مقاومت از سطح شعار، هیجان و واکنش‌های مقطعی به سطح یک مسئله علمی، چندبعدی و ضابطه‌مند برگزار شد. تنوع عناوین و موضوعات مطرح‌شده در این همایش نشان می‌دهد که نمی‌توان این مسئله را صرفاً از یک زاویه، مانند فقهی، سیاسی، حقوقی یا نظامی بررسی کرد، بلکه فهم صحیح این مفهوم نیازمند نگاهی منظومه‌ای و میان‌رشته‌ای است.

گرامی‌پور با اشاره به مباحث مطرح‌شده در بخش الهیاتی همایش گفت: در این بخش، موضوعاتی از جمله الهیات سنت‌های الهی در نصرت جبهه حق، کرامت خون شهید و تحقق وعده انتقام در افق تمدنی مورد بحث و بررسی قرار گرفت. در این نشست‌ها تأکید شد که خون شهید صرفاً متعلق به گذشته نیست، بلکه می‌تواند منشأ استمرار تاریخی جبهه حق، بیداری جامعه و شکل‌گیری مسئولیت عمومی باشد. در حوزه فقهی نیز، افزون بر تک‌سخنرانی‌هایی که در برخی مراکز علمی برگزار شد، یک میز تخصصی در مشهد مقدس به بررسی موضوعاتی همچون فقه خون‌خواهی، انتقام به مثابه راهکاری فقهی در تحقق خون‌خواهی، مرزهای شرعی و حکومتی پاسخ متقابل، نسبت انتقام با قصاص، اختیارات حکومت اسلامی در پاسخ به جنایت دشمن و حق و وظیفه امت اسلامی در خون‌خواهی شهیدان اختصاص یافت و برآیند این مباحث آن بود که انتقام در منطق اسلامی با رفتارهای خودسرانه، کور و خشونت‌بار تفاوت دارد و پاسخ مشروع باید بر پایه حجت شرعی، عقلانیت، تناسب، رعایت مصالح عمومی و تصمیم نهادهای صلاحیت‌دار شکل بگیرد. همچنین تأکید شد که باید میان مفاهیمی همچون قصاص، دفاع مشروع، مقابله با تجاوز، خون‌خواهی عمومی و پاسخ عمومی تفکیک مفهومی و حقوقی صورت گیرد.

سپس آیت‌الله علی‌اکبر رشاد، با قدردانی از آستان قدس رضوی، دانشگاه‌های همکار و همه مجموعه‌هایی که در طراحی و برگزاری سلسله‌نشست‌های علمی «وعده مقاومت» نقش داشتند، تشکر کرد و به بیان گزارش ارائه‌شده از مجموعه نشست‌هایی که طی پنج روز برگزار شد، گفت: این سلسله‌نشست‌ها از تهران آغاز شد، روز گذشته در قم ادامه یافت و اکنون در تهران به پایان رسیده است؛ در هر یک از این روزها، یکی از مراکز علمی میزبان نشست‌ها بود و گزارش ارائه‌شده، تصویری روشن از روند برگزاری این برنامه‌ها به دست داد.

رشاد با بیان اینکه موضوع «انتقام» و «خون‌خواهی» از ابعاد مختلف سیاسی، اجتماعی و علمی در این نشست‌ها بررسی شده و می‌تواند به متن‌هایی قابل استفاده و اثرگذار تبدیل شود.

وی همچنین با اشاره به بازتاب گسترده این نشست‌ها در فضای مجازی و شبکه‌های مختلف داخلی و خارجی اظهار کرد: برخی از جلسات به‌ صورت مستقیم از شبکه‌ها پخش شد و این امر موجب بازتاب وسیع‌تر مباحث مطرح‌شده شد.

انتقام حقیقی شهدا با پایداری، عدالت‌خواهی و تداوم مسیر مقاومت محقق می‌شود

ناصر ابوشریف، نماینده جنبش جهاد اسلامی، در ادامه نشست با سلام و درود به ارواح همه شهدا، بر حق طبیعی ملت‌ها در ابراز خشم، اندوه و مطالبه انتقام در برابر جنایت‌ها و تجاوزها تأکید کرد و با اشاره به شرایط منطقه و جنایت‌های صورت‌گرفته علیه ملت‌های منطقه، اظهار کرد: طبیعی است که در برابر این حجم از ظلم، ترور و کشتار، ملت‌ها خشمگین و اندوهگین باشند، اما مهم‌تر از این احساسات، نوع مواجهه مسئولانه و راهبردی با این جنایت‌هاست.

ابوشریف با بیان اینکه دشمنان مقاومت در محاسبات خود دچار خطاهای راهبردی شده‌اند، افزود: تصور آنان این بود که با هدف قرار دادن رهبران مقاومت، می‌توانند اراده ملت‌ها را در هم بشکنند و مسیر مقاومت را متوقف کنند، اما آنچه در عمل رخ داد، افزایش همبستگی، بیداری و استحکام بیشتر جبهه مقاومت بود.

وی ادامه داد: تجربه‌های سال‌های اخیر نشان داده است که ترور و کشتار، نه‌تنها به فروپاشی جریان مقاومت منجر نشده، بلکه موجب گسترش بیداری عمومی، انسجام مردمی و تقویت اراده ملت‌ها در ادامه مسیر شده است. حجم گسترده جنایت‌ها علیه غیرنظامیان، زنان و کودکان، مسئولیتی سنگین بر دوش امت اسلامی و همه آزادگان جهان قرار داده است و این خون‌های به‌ناحق ریخته‌شده، هرگز نباید به فراموشی سپرده شود.

وی تأکید کرد: انتقام از نگاه مقاومت، برخاسته از هوا و هوس یا صرفاً نفرت نیست، بلکه در چارچوب یک پروژه بزرگ تمدنی، اخلاقی و انسانی معنا پیدا می‌کند؛ پروژه‌ای که هدف آن جایگزین کردن عدالت به جای ظلم و استقرار کرامت انسانی در برابر نظام سلطه است.

ابوشریف با اشاره به مبانی دینی و قرآنی مقاومت گفت: خون‌خواهی شهدا به این معنا نیست که ملت‌ها در خشم و انزوا فرو بروند، بلکه باید با ثبات قدم، مسئولیت‌پذیری، سازندگی، توسعه و استمرار راه حق، مسیر شهدا را ادامه دهند. بهترین انتقام، حفظ استقامت و تحقق اهداف والایی است که شهدا برای آن جان خود را تقدیم کردند.

وی همچنین با اشاره به پایداری ملت ایران در مواجهه با فشارها و تهدیدها اظهار کرد: انسجام، هم‌افزایی و حضور مردمی در صحنه، از مهم‌ترین جلوه‌های پاسخ به دشمنان بوده و نشان داده است که قدرت‌های بزرگ نیز در برابر اراده ملت‌ها آسیب‌پذیرند. همچنین جنایت‌های گسترده رژیم صهیونیستی، نه‌تنها مشروعیتی برای آن ایجاد نکرده، بلکه به تضعیف روایت این رژیم در افکار عمومی جهانی انجامیده است. امروز در بسیاری از جوامع، از جمله در اروپا و آمریکا، حمایت از فلسطین و مخالفت با اشغالگری به شکلی گسترده‌تر از گذشته دیده می‌شود.

وی اظهار کرد: خون شهدا، خود به عاملی برای رسوایی دشمنان و افول جایگاه آنان در افکار عمومی جهان تبدیل شده است و این مسئله را می‌توان نوعی انتقام تاریخی و الهی در برابر ظلم‌های صورت‌گرفته دانست.

ابوشریف در بخش دیگری از سخنان خود، بر ضرورت تقویت وحدت، کنار گذاشتن اختلافات داخلی و شناخت دقیق ماهیت دشمن تأکید کرد و گفت: اگر ملت‌های منطقه بتوانند بر محور عدالت، همبستگی و آگاهی از واقعیت‌های میدان متحد شوند، خواهند توانست در برابر پروژه‌های سلطه‌گرانه ایستادگی کنند. هدف نهایی مقاومت، گسترش عدالت، آزادی انسان و تحقق یک الگوی تمدنی و انسانی در جهان است؛ الگویی که در برابر ظلم، اشغال، تجاوز و بی‌عدالتی می‌ایستد و به دنبال برقراری کرامت و عدالت برای همه انسان‌هاست.

خون‌خواهی شهدا باید در چارچوب حرمت انسان و جلوگیری از تکرار ظلم فهم شود

در ادامه نشست خاخام یونس حمامی لاله‌زار با تسلیت شهادت امام شهید و جمعی از شهدای ملت ایران، از جمله دانشمندان، نظامیان و دانش‌آموزان، جنایت دشمن را نشانه اوج قساوت و بی‌حرمتی به کرامت انسانی دانست و گفت: دشمن در این حادثه، جنایت خود را در بالاترین سطح نشان داد و بار دیگر ثابت کرد که هیچ حد و مرزی برای تجاوز و بی‌حرمتی به انسانیت قائل نیست.

حمامی لاله‌زار با اشاره به مفهوم «وعده انتقام» گفت: ترجیح می‌دهم از تعبیر «خون‌خواهی» استفاده کنم، زیرا واژه انتقام گاهی ممکن است بار معنایی منفی ایجاد کند، در حالی که خون‌خواهی در اینجا جایگاه روشن‌تر و دقیق‌تری دارد و می‌تواند در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی نیز فهم بهتری پیدا کند.

وی با تأکید بر جایگاه والای انسان در ادیان الهی افزود: از دیدگاه توحیدی، مهم‌ترین اصل، حرمت انسان است. همه آیین‌ها و تعالیم دینی، بر پایه مقام و منزلت انسان شکل گرفته‌اند. انسان از آن رو که جلوه‌ای از آفرینش الهی و برخوردار از روح الهی است، جایگاهی ممتاز در میان مخلوقات دارد. هرچند انسان در بهره‌برداری از طبیعت و دیگر مخلوقات نیز محدودیت و مسئولیت دارد، اما اصل کرامت انسانی جایگاهی ویژه دارد. در متون دینی ما نیز تأکید شده است که انسان در پیشگاه خداوند محبوب است، زیرا در صورت الهی آفریده شده است.

وی با اشاره به تعالیم تورات تصریح کرد: خداوند آفرینش بشر را از یک انسان آغاز کرد تا نشان دهد همه انسان‌های روی زمین، با همه تفاوت‌ها، دارای ریشه‌ای واحد هستند. از همین رو، نجات جان یک انسان، به منزله نجات یک جهان کامل دانسته شده و ریختن خون ناحق یک انسان نیز همچون نابودی یک جهان تلقی می‌شود. به همین دلیل، قتل عمد از بزرگ‌ترین گناهان به شمار می‌رود و در آموزه‌های دینی تأکید شده است که خون ناحق، بدون پاسخ و جبران رها نمی‌شود. البته ممکن است انسان‌ها در اجرای کامل عدالت ناتوان باشند، اما باور دینی ما این است که عدالت الهی در جای خود محقق خواهد شد.

حمامی لاله‌زار با بیان اینکه در متون مقدس، حفظ جان انسان از نخستین و اساسی‌ترین دستورات الهی است، گفت: کسی که خون انسان بی‌گناهی را می‌ریزد، در حقیقت به آفریده خاص خداوند بی‌حرمتی کرده و از همین رو مستوجب محکومیت و مجازات است.

وی با اشاره به شرایط وقوع این جنایت اظهار کرد: این اقدام در حالی صورت گرفت که طرف مقابل آغازگر جنگ نبود و حتی سخن از آتش‌بس و صلح مطرح بود، اما دشمن بدون اعلام جنگ و برخلاف همه موازین انسانی و اخلاقی، دست به حمله زد و این ضایعه بزرگ را رقم زد.

خاخام حمامی لاله‌زار خاطرنشان کرد: شاید بزرگ‌ترین جلوه خون‌خواهی شهدا را ملت ایران با وحدت، یکپارچگی، استقامت و حمایت از نیروهای مسلح خود به نمایش گذاشت. دشمن تصور می‌کرد با حذف رهبری، انسجام جامعه از هم خواهد پاشید، اما نتیجه برعکس شد و ملت ایران منسجم‌تر و استوارتر از گذشته در صحنه حاضر شد. همین پایداری و انسجام سبب شد اندیشه مقاومت و رهبری بیش از گذشته در دل مردم ایران و منطقه جای گیرد و دشمن در محاسبات خود با شکست روبه‌رو شود.

حمامی لاله‌زار در پایان تأکید کرد: خون‌خواهی واقعی تنها در احساسات خلاصه نمی‌شود، بلکه باید به گونه‌ای تحقق یابد که مانع تکرار ظلم، تجاوز و جنایت شود. مهم آن است که جامعه با استقامت، آگاهی و حفظ وحدت، پاسخی بدهد که هم بازدارنده باشد و هم دشمن را از تکرار چنین اقداماتی بازدارد.

خون‌خواهی باید به ایجاد بازدارندگی پایدار در برابر جنایتکاران بین‌المللی منجر شود

موبد هرمز خسروانی در ادامه با ابراز همدردی با خانواده‌های شهدا، به‌ ویژه شهدای اخیر از جمله کودکان مدرسه میناب و دلاورمردان حادثه دنا، تأکید کرد: هدف اصلی از خون‌خواهی، باید ایجاد یک بازدارندگی ساختاری باشد تا هیچ متجاوزی در آینده جرئت تکرار چنین جنایاتی را به خود ندهد. خون‌خواهی تنها یک واکنش نیست؛ بلکه باید فرآیندی باشد که چنان هزینه‌ای برای جنایتکاران ایجاد کند که از تکرار چنین خطاهای راهبردی و ضدانسانی ناامید شوند. ما نباید تنها به فکر هزینه دادن باشیم، بلکه باید به نقطه‌ای برسیم که ساحت انسانیت در جهان، امن باشد و هیچ‌کس جرئت جسارت به آن را نداشته باشد.

موبد خسروانی با انتقاد شدید از استانداردهای دوگانه مدعیان حقوق بشر تصریح کرد: وقتی یک رهبر سیاسی جهان به صراحت اعلام می‌کند که برای خون یک سرباز، خون مردمان یک منطقه را می‌ریزد، این دقیقاً نقض آشکار حقوق بشر و برتری دادن خون یک گروه بر گروه دیگر با برچسب‌های سیاسی است. این‌گونه سخنان، باید سندی برای محکومیت مدعیان دروغین حقوق بشر باشد و آنان را در برابر وجدان عمومی جهان پاسخگو کند.

وی در ادامه با ابراز تأسف از وضعیت حاکم بر معادلات سیاسی جهانی گفت: جای تأمل است که چرا نخست‌وزیری که به عنوان جنایتکار جنگی شناخته می‌شود، همچنان بر سر قدرت باقی مانده و مورد حمایت برخی نظام‌های جهانی است. همچنین وقتی فردی که دارای فساد اخلاقی آشکار است، در مجامع عمومی حاضر می‌شود و با افتخار به اهدای جوایزی می‌پردازد که نماد صلح جهانی هستند، باید به عملکرد مجموعه نهادهای نگهبان و سازمان‌های بین‌المللی با دید تردید نگریست.

موبد خسروانی در پایان ضمن ابراز امیدواری نسبت به دستاوردهای علمی این همایش، تأکید کرد: امیدوارم نتیجه این همایش، روشنگری نسبت به ماهیت مدعیان دروغین حقوق بشر باشد؛ کسانی که در پشت‌صحنه از هیچ جنایتی فروگذار نمی‌کنند و در ظاهر دم از حقوق انسان‌ها می‌زنند. این همایش باید بتواند گامی در جهت پاسخگو کردن این جریان‌ها و دفاع از حقیقت انسانیت بردارد.

خون‌خواهی باید «بازدارنده» باشد؛ انتقام بی‌خردانه، صلح را محقق نمی‌کند

در ادامه کشیش گریگوریس نرسیسیانس، با تبیین مفهوم خون‌خواهی از منظر الهیاتی، تأکید کرد: این مفهوم نه برآمده از خشم شخصی، بلکه تلاشی برای برقراری نظم در برابر شرارت و ناجوانمردی است.

وی در تبیین جایگاه الهیاتی مقاومت اظهار کرد: در سنت دینی، آنچه در برابر شر رخ می‌دهد، انتقام به معنای مرسوم نیست؛ بلکه تحقق عدالت است. خداوند قاضی عادلی است که خشم او از سر نفرت نیست، بلکه برخاسته از عدل است و هدف آن بازگرداندن هر چیز به جایگاه درست و حقیقی آن است. همان‌طور که در کتاب دانیال نبی آمده، گاه خداوند لشکریان خود را برای دفاع از حق به کار می‌گیرد؛ بنابراین ملت مظلوم، در مسیر خون‌خواهی، خود را به «ید الهی» تبدیل می‌کند تا با عقلانیت و تدبیر، نظم برهم‌خورده توسط متجاوزان را دوباره برقرار کند.

کشیش نرسسیانس با تأکید بر ضرورت خردمندی در پاسخ به تجاوزات افزود: مشروعیت پاسخ به تجاوز، حقی است که بر پایه موازین قانونی و اخلاقی بنا شده است. با این حال، خون‌خواهی باید با تکیه بر خرد صورت گیرد. تاریخ به ما می‌آموزد که فرعون‌های زمانه با سخت‌دلی و اصرار بر شرارت، حکم نابودی خود را امضا می‌کنند. بنابراین، وظیفه ما نه تنها مجازات فرد خاطی، بلکه ایجاد چنان پیامدهای اجتماعی و بازدارنده‌ای است که هیچ قدرتی در آینده جرئت عبور از مرزهای حقوقی و اخلاقی بشر را نداشته باشد.

وی با اشاره به تمدن‌سازی ملت ایران در طول تاریخ گفت: ایران همواره در معرض تاخت‌ و تازها بوده، اما روح تمدنی این سرزمین باعث شده که همواره استوار باقی بماند. تقابل با دشمنان فرهنگ و تمدن بشریت، پیروزی نور بر تاریکی است. ما نباید به آرامش کاذب صلح بدون عدالت دل خوش کنیم؛ زیرا صلح واقعی تنها در سایه بازدارندگی در برابر ظلم و احترام به قانون و حق به دست می‌آید. نتیجه این فرایند، باید به گونه‌ای باشد که مدعیان دروغین حقوق بشر، که با اعمال خود صلح و امنیت جهان را سلب می‌کنند، در برابر وجدان عمومی و موازین بین‌المللی پاسخگو شوند. ایستادگی ملت ایران، در واقع بخشی از یک جریان تاریخی برای تحقق عدالت جهانی است.

بیرون راندن آمریکا از منطقه، یکی از جلوه‌های انتقام از جنایتکاران است

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدحسن اختری، رئیس شورای عالی مجمع جهانی اهل‌ بیت(ع)، با اشاره به مفهوم انتقام در آموزه‌های دینی، اظهار کرد: انتقام در منطق اسلام به معنای اجرای عدالت است و این موضوع در آیات مختلف قرآن کریم نیز مورد تأیید قرار گرفته است. خداوند متعال در برابر ظالمان، ستمگران و مجرمان از تعبیر «انتقام» استفاده کرده است. در نگاه قرآنی، مؤاخذه جنایتکاران و مقابله با ظلم، برای حفظ حیات جامعه، برقراری نظم و جلوگیری از گسترش هرج‌ومرج ضروری است.

اختری ادامه داد: اگر در برابر جنایتکاران و ستمگران اقدامی صورت نگیرد، جامعه دچار بی‌نظمی و ناامنی خواهد شد. از همین رو، مسئله قصاص و بازدارندگی در متون دینی مورد توجه قرار گرفته است. امروز ملت، کشور، دین، ارزش‌ها و شرافت ما در معرض تهاجم دشمنان جنایتکار قرار گرفته و مردم در خیابان‌ها و میدان‌ها فریاد خون‌خواهی و انتقام سر می‌دهند.

وی افزود: در مکتب اهل‌ بیت(ع) نیز در برابر جنایت و ظلم، سکوت پذیرفته نیست؛ چنان‌که پس از واقعه عاشورا، قیام‌هایی مانند توابین و مختار با همین رویکرد شکل گرفت و مورد تأیید قرار گرفت.

اختری با اشاره به جنایت‌های صورت‌گرفته علیه ملت‌های منطقه و نیز ترور شخصیت‌های برجسته مقاومت، گفت: در برابر این حجم از جنایت، نمی‌توان از کنار مسئله به سادگی عبور کرد یا آن را به فراموشی سپرده. یکی از جلوه‌های انتقام از آمریکا و عاملان جنایت، بیرون راندن آنان از منطقه و تلاش برای آزادسازی کشورهای اسلامی از سلطه و نفوذ آنان است.

رئیس شورای عالی مجمع جهانی اهل‌ بیت(ع) تصریح کرد: مسئولان کشور باید این مطالبه را در سخنرانی‌ها، نشست‌ها و گفت‌وگوهای خود با دولت‌ها و مجامع مختلف مطرح و پیگیری کنند و اجازه ندهند این مسئله به حاشیه رانده شود.

وی همچنین خواستار نقش‌آفرینی اساتید دانشگاه، حقوقدانان و نخبگان در تبیین و پیگیری این موضوع شد و گفت: این مسئله نباید صرفاً در سطح خیابان باقی بماند، بلکه باید در مجامع علمی، حقوقی و بین‌المللی نیز مطرح و زنده نگه داشته شود.

یادآور می‌شود در این نشست محمدجواد لاریجانی رئیس ستاد حقوق بشر قوه قضائیه و حجت‌الاسلام والمسلمین محمود محمدی عراقی نیز سخنانی را مطرح کردند که در دو گزارش جداگانه تقدیم مخاطبان شد. 

انتهای پیام