به گزارش ایکنا، آیت‌الله ابوالقاسم علیدوست، استاد درس خارج حوزه علمیه، ۲۸ تیرماه در مراسم رونمایی و معرفی کتاب «بررسی فقهی بازنمایی معصومین در بازی‌های رایانه‌ای و متاورس» نوشته حجت‌الاسلام نهاوندی (که از سوی پژوهشگاه فضای مجازی پردیس قم برگزار شد)، اظهار کرد: آقای نهاوندی، نویسنده این کتاب، از فضلای توانا و توانمند در کار خود هستند و از آنجا که در حجاب معاصرت قرار دارند، باید قدر این افراد بیشتر شناخته شود.

‌وی با بیان اینکه اصل این موضوع مورد بحث، جدید نیست و قرن‌هاست که دغدغه برخی از فقها بوده است، اظهار کرد: در تعزیه و شبیه‌خوانی این بحث مطرح بوده است. نویسنده در این کتاب از آرای کسانی چون میرزای نائینی، کاشف الغطا و بعدها آیت‌الله بروجردی، امام(ره) و مراجع در حال حیات سخن گفته است؛ همین که این موضوع برای میرزای نائینی مطرح بوده، نشان می‌دهد که دو قرن از آن می‌گذرد.

‌استاد درس خارج با اشاره به اینکه این موضوع از دو جهت جدیدیت دارد، افزود: در دو قرن قبل، رایانه و متاورس وجود نداشت، لذا فقیه باید بررسی کند که آیا این ابزار جدید، نیاز به احکامی متفاوت دارد یا خیر؟ مسئله دیگر، لحاظ اقتضائات زمان، مکان، مردم و منطقه است؛ بنابراین نمی‌توان یک حکم جهانی و جاودان برای همه جهان داد؛ مثلاً نمایش حضرت یوسف(ع) در ایران اقتضائاتی دارد و در کشورهای دیگر، اقتضائاتی متفاوت.

‌علیدوست در ادامه گفت: برخی موضوعات در حال شکل‌گیری هستند و ما با یک پدیده ثابت مواجه نیستیم؛ مثلاً آیا فقیه می‌تواند در مورد شرکت‌های هرمی یک حکم ثابت بدهد؟ متاورس آن‌قدر در حال تحول است که حتی نمی‌توان تعریف واحدی از آن ارائه کرد؛ بنابراین اگر موضوعی در حال تحول است، باید با در نظر گرفتن همین تحول مورد بحث قرار گیرد.

‌وی با اشاره به احتمال وجود اختلاف‌نظر میان متخصصان افزود: ممکن است موضوعی هنوز بین متخصصان مورد بحث و اختلاف باشد. بنده عضو کمیسیون فقهی بورس هستم و می‌بینم که متخصصان این عرصه در برخی موضوعات با هم اختلاف دارند، اما در عین حال کتاب «فقه بورس» در حوزه چاپ شده است که این کار نوعی «مدگرایی» است. در چنین حالتی، فرد مطلع نیست که از موضوعی شناور در حال سخن گفتن است، لذا باید پس از استقرار موضوع، به بحث درباره آن پرداخت.

علیدوست با بیان اینکه برای رسیدن به برخی احکام فقهی(مانند بازنمایی معصومان)، نیازمند کار میدانی هستیم و نه تحلیل‌های تئوری و نظری در اتاق‌های بسته، به موضوع «قرض‌الحسنه شناور» اشاره کرد و گفت: بحث شناور در قرض یعنی اینکه مبلغ قرض‌الحسنه باید متناسب با تورم بانک مرکزی تغییر کند؛ در حالی که برخی این کار را «سفیدشویی ربا» می‌دانند و برخی دیگر مخالف هستند.

‌وی افزود: در بحث بازنمایی حضرات معصومین(ع) در فیلم‌ها نیز همین مسئله مطرح است. نظرات تندی داریم که معتقدند این کار هتک حرمت است و حتی بازنمایی حضرت ابوالفضل(ع) را هم غلط می‌دانند و تهدید می‌کنند، تا نظراتی که این موضوع را معطوف به «عرف» می‌دانند.

‌علیدوست ادامه داد: دریغ از یک جواب که گفته شود این کار نیازمند بررسی میدانی است؛ مثلاً با ۵۰۰ نفر یا هزار نفر مصاحبه شود تا مشخص گردد آیا مردم پس از دیدن فیلم یوسف (ع) و نمایش چهره آنان، نگاهشان نسبت به این دو نبی مثبت‌تر شده است یا منفی؟ بنابراین به جای حدس و گمان، باید کار میدانی انجام دهیم. گاهی گفته می‌شود کسانی که قصد دارند نقش ائمه را بازی کنند، نباید قبلاً در فیلم‌ها نقش بد بازی کرده باشند یا بعد از آن در هر نقشی بازی کنند؛ اما بنده ربطی بین این نوع موضوعات نمی‌بینم. ما نمی‌توانیم با صرف «احتیاط»، حلال را حرام یا برعکس کنیم.

‌وی افزود: بسیاری از آقایان با «اگر» پاسخ داده‌اند که شاید این پاسخ برای افراد عادی خوب باشد، اما برای یک محقق و پژوهشگاه فایده‌ای ندارد. اصول فقه همان است که هست، اما نگاه فقیه و باحث بسیار مهم است. برخی می‌گویند اسلام همین است که هست و هر کسی هر طور دوست دارد تبعیت کند یا برایش مهم نیست که اسلام جهانی می‌شود یا نه؛ اما در مقابل، برخی فقها فروش قرآن به کفار را حرام می‌دانستند، در حالی که امام (ره) معتقد بودند این کار حلال است و باعث آشنایی آنان با قرآن خواهد شد.

علیدوست در پایان با تأکید بر ضرورت و خطیر بودن کار در این عرصه، گفت: کاروان هنر در حال حرکت است و اگر ما اقدامی نکنیم، مسیر خود را خواهد رفت؛ لذا باید فقه وارد این عرصه شود و حدود و ثغور آن را روشن کند.

انتهای پیام