به گزارش ایکنا، حوزه نشر و ادبیات در هفته گذشته با انتشار آثاری در حوزه تاریخ شفاهی و مقاومت، شاهد بازخوانی تجربیات زیسته و نقش‌آفرینی اقشار مختلف در تاریخ معاصر ایران بود. در این میان، کتاب «خامجی» به عنوان روایتی از خاطرات شفاهی فاطمه بهادربیگی، خواهر چهار شهید دوران دفاع مقدس و مربی پرورشی اهل همدان، تلاشی است برای ثبت بخشی از تاریخ اجتماعی و فرهنگی ایران از زاویه نگاه یک بانوی فعال و حاضر در متن تحولات.

این کتاب که به همت معصومه عبداللهی، نویسنده و پژوهشگر حوزه تاریخ شفاهی تدوین شده است، تنها روایت زندگی یک فرد نیست و بازتاب تجربه زیسته زنی است که از سال‌های پیش از انقلاب اسلامی تا دوران معاصر، شاهد فراز و نشیب‌های مهم اجتماعی و سیاسی بوده است. «خامجی» با تمرکز بر زندگی فاطمه بهادربیگی، تصویری ملموس از نقش زنان در جریان‌های اجتماعی، فرهنگی و انقلابی ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد چگونه زنان در کنار تحمل دشواری‌های شخصی، در شکل‌گیری و استمرار حرکت‌های اجتماعی نقشی بی‌بدیل داشته‌اند.

عبداللهی، نویسنده کتاب، درباره روند شکل‌گیری این اثر می‌گوید: پیش از آغاز نگارش این کتاب، تجربه تدوین و نگارش اثری را داشتم که به زندگی یکی از هم‌دانشگاهی‌هایم اختصاص داشت؛ فردی که در جریان نبرد با گروه‌های تروریستی داعش در سوریه به شهادت رسید. همان تجربه موجب شد علاقه‌ام به حوزه تاریخ شفاهی، روایت‌نگاری و ثبت خاطرات شخصیت‌های اثرگذار بیش از گذشته شود.

ادامه این گزارش را اینجا بخوانید

بازخوانی سپهر فرهنگی و اندیشگی رهبر شهید

بخش قابل توجهی از مطالب فرهنگی ایکنا در هفته‌ای که گذشت، به تبیین ابعاد گوناگون شخصیت فرهنگی، ادبی و اندیشگی رهبر شهید انقلاب، حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای اختصاص داشت. ایکنا در قالب یادداشت‌ها و گفت‌وگوهایی با چهره‌های برجسته فرهنگی و ادبی، تلاش کرد تا زوایای کمتر دیده‌شده‌ای از این شخصیت جامع‌الاطراف را برای مخاطبان روشن سازد.

در بخش ششم و پایانی از مجموعه یادداشت‌های محمدزاده، جایگاه «زبان فارسی» در اندیشه «امام شهید» در نسبت با برخی نظریه‌های شاخص حوزه زبان و هویت ملی مورد بررسی قرار گرفت. نویسنده در این یادداشت بیان می‌کند که دیدگاه رهبر شهید مبنی بر تجسم «هویت فرهنگی» در «زبان ملی»، هم‌پوشانی قابل‌توجهی با «نظریه نسبیت زبانی» دارد که زبان را عاملی تعیین‌کننده در شکل‌گیری اندیشه و ادراک واقعیت می‌داند.

وی در ادامه می‌افزاید: در برخی نظریه‌ها نیز زبان مشترک، یا همان «زبان ملی»، یکی از ارکان شکل‌گیری ملت معرفی شده است. صاحبان این دیدگاه‌ها معتقدند ملت‌ها از طریق زبان و رسانه‌های نوشتاری، خود را به‌عنوان یک «مای جمعی» تصور می‌کنند. در اندیشه «آقای شهید ایران» حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای نیز «زبان فارسی» رشته پیوند و عامل انسجام ملی تلقی می‌شود؛ با این تفاوت که این نگاه، بر ریشه‌های تاریخی و تمدنی نیز تأکید دارد.

ادامه این یادداشت را اینجا بخوانید

روشنفکر حقیقی باید «افق‌گشا» باشد

محسن مؤمنی‌شریف، نویسنده و مدیر پیشین حوزه هنری که کتاب «در کمین گل سرخ» او مزین به تقریظ رهبر شهید است، در گفت‌وگویی به تبیین منظومه فکری ایشان پرداخت. وی در ابتدای سخنانش با ابراز تاثر عمیق از فقدان این شخصیت بزرگ، گفت: در تمام این ماه‌هایی که از شهادت ایشان گذشته است، حقیقت آن است که هیچ‌گاه حضور معنوی ایشان را از زندگی خود غایب احساس نکرده‌ایم.

مؤمنی‌شریف در پاسخ به پرسشی درباره مهم‌ترین ویژگی‌های یک روشنفکر حقیقی از منظر رهبر شهید، اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های یک روشنفکر حقیقی، «افق‌گشایی» است؛ یعنی بتواند آینده را ترسیم کند، مخاطبان خود را نسبت به آینده امیدوار سازد و آنان را به سوی افقی که ترسیم کرده است، هدایت کند. روشنفکری، تنها به معنای نقد وضع موجود یا ناامید کردن جامعه نسبت به آینده نیست؛ بلکه روشنفکر واقعی باید تصویری روشن از آینده ارائه کند و مسیر رسیدن به آن را نیز نشان دهد.

ادامه این مصاحبه را اینجا بخوانید

مذهبی‌ترین و در عین حال ملی‌ترین شخصیت ایرانی

عباس خامه‌یار، نویسنده، پژوهشگر و دیپلمات باسابقه که سال‌ها رایزن فرهنگی ایران در لبنان بوده، در گفت‌وگویی دیگر، از زاویه‌ای متفاوت به شخصیت رهبر شهید نگریست. او خاطره‌ای فراموش‌نشدنی از گفت‌وگویی سه‌دقیقه‌ای با ایشان دارد، در پاسخ به پرسشی درباره برجسته‌ترین ویژگی شخصیتی رهبر شهید، پس از مکثی طولانی گفت: به باور من مذهبی‌ترین و در عین حال ملی‌ترین شخصیت ایرانی، خود آقا بودند. یک شخصیت ملی-مذهبی به تمام معنا.

وی برای تبیین این دیدگاه افزود: ببینید تکیه‌شان بر زبان فارسی چقدر بود، بر ایران، بر تاریخ و فرهنگ این سرزمین. همزمان، تعهدشان به باورهای دینی، به تقوا، به مذهب چقدر عمیق بود. آیا می‌توان در دنیای معاصر، شخصیتی ملی‌تر و مذهبی‌تر از ایشان، با آن باورهای عمیق، نگاه بلند و فاخر و اینچنین به‌روز بودن سراغ گرفت؟ واقعا نه.

ادامه این مصاحبه را اینجا بخوانید

حس نمی‌کردیم بین ما و رهبر شهید دیواری هست

وجه فرهنگی و ادبی شخصیت رهبر شهید، همواره مورد توجه اهالی فرهنگ و هنر بوده است. رضا اسماعیلی، شاعری که سال‌ها در دیدارهای سالانه شاعران با ایشان حضور داشته، در گفت‌وگو با ایکنا به بازگویی خاطراتی از این جلسات پرداخت. او معتقد است شخصیت فرهنگی عظیم و تأثیرگذار ایشان هنوز به‌ درستی «رونمایی» نشده است.

اسماعیلی با اشاره به فضای صمیمی و بی‌تکلف این دیدارها می‌گوید: شما برای گرفتن وقت از رئیس یک اداره، باید از شش فیلتر رد شوید… اما این مرد، با تمام مشغله‌های غیرقابل تصورش، خودش مشتاقانه به صورت سالانه به اصحاب فکر و فرهنگ وقت می‌داد. گاهی دو، سه ساعت با حوصله‌ای باورنکردنی می‌نشست، به حرف‌ها گوش می‌داد، نظرات را می‌شنید و چنان فضایی خلق می‌کرد که گویی یک ادیب، میزبان جمعی از دوستان ادیب خود است. حس نمی‌کردیم بین ما و رهبر شهید دیواری هست.

ادامه این مصاحبه را اینجا بخوانید

هنرمندان، راویان سیره امام شهید برای نسل‌های آینده باشند

محمد گلریز، خواننده سرودهای انقلابی، در گفت‌وگو با ایکنا بر رسالت هنرمندان در تبیین ابعاد وجودی رهبر شهید تأکید کرد. وی اظهار داشت: آقای شهیدمان خود شخصیتی هنرمند و فرهنگ‌دوست بودند و به عرصه‌های مختلف هنری از جمله شعر، ادب و موسیقی تسلط داشتند. امروز وظیفه هنرمندان سنگین‌تر از همیشه است و هرکسی در حوزه تخصصی خود، چه در مستندسازی، چه در سینما و چه در سرود، می‌تواند ابعاد این شخصیت عظیم را برای مردم و حتی افکار جهانی تبیین کند.

گلریز با اشاره به تشییع باشکوه پیکر ایشان به عنوان یک رویداد کم‌نظیر تاریخی، آن را نشانه عمق پیوند مردم با رهبرشان دانست و افزود: نسل جوان امروز که برخی از آنان درک عمیقی از ابعاد وجودی ایشان ندارند، باید با مطالعه و کنکاش بیشتر، عظمت این شخصیت را درک کنند. تبیین ابعاد زندگی و اندیشه ایشان برای نسل آینده، یک وظیفه همگانی است که باید با زبان هنر و رسانه انجام شود تا چراغ راه آنان باشد.

ادامه این مصاحبه را اینجا بخوانید

تنوع آیین‌های عاشورایی؛ شگفتی‌ یک روایت واحد

امیرعلی جوادیان، عکاس پیشکسوت، در گفت‌وگو با ایکنا به تشریح ویژگی‌های عکاسی عاشورایی پرداخت. او با بیان اینکه این شاخه از عکاسی در دل عکاسی آیینی قرار می‌گیرد، تأکید کرد: عکاسی عاشورایی صرفا به ثبت یک صحنه محدود نمی‌شود، بلکه با یک روایت تاریخی و معنوی عمیق پیوند خورده است.

  جوادیان با اشاره به تجربیات خود از عکاسی در مناطق مختلف ایران گفت: تنوع آیین‌های عاشورایی در ایران به اندازه‌ای است که وقتی سال‌ها پیش در یک کارگاه در فیلیپین عکس‌های این مراسم را نشان دادم، بسیاری با تعجب می‌پرسیدند چگونه ممکن است یک واقعه واحد در کشوری واحد این همه تنوع در اجرا و نمایش داشته باشد. این تنوع یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های بصری عاشورای ایرانی است.

ادامه این مصاحبه را اینجا بخوانید

هنر عاشورایی؛ از سطح مناسک تا عمق معرفت

در نگاهی مکمل، مهدی امینی، استاد دانشگاه، در گفت‌وگو با ایکنا به تحلیل آسیب‌شناسانه هنر عاشورایی پرداخت. وی با بیان اینکه واقعه عاشورا حقیقتی تمدن‌ساز است، اظهار کرد: مسئله اساسی آن است که بخش قابل توجهی از آثار هنری با محوریت عاشورا در سطح مناسک، نشانه‌ها و جلوه‌های ظاهری متوقف مانده‌اند و کمتر توانسته‌اند به لایه‌های عمیق معرفتی و تمدنی این واقعه نزدیک شوند. او آثار استاد فرشچیان را نمونه‌ای موفق از پیوند مهارت فنی و معرفت عمیق دانست و تأکید کرد: «هنر عاشورایی زمانی به کمال نزدیک می‌شود که علاوه بر برخورداری از زیبایی‌شناسی، بتواند حقیقت عاشورا را در جان مخاطب جاری کند و میان عقل، احساس و ایمان پیوند برقرار سازد.

ادامه این مصاحبه را اینجا بخوانید

خلق قهرمان بومی؛ پاسخی به غفلت در انیمیشن ایران

عماد رحمانی، کارگردان انیمیشن «افسانه سپهر»، در گفت‌وگویی از دغدغه‌های خود برای خلق یک اثر ملی سخن گفت. وی با اشاره به اینکه این اثر دومین تجربه بلند سینمایی اوست، بیان کرد: نخستین دغدغه ما، بازگشت به اصالت و حرکت به سمت فضای بومی و ملی بود. بر آن بودیم تا یک شخصیت قهرمان با ریشه‌های ایرانی خلق کنیم؛ موضوعی که در سال‌های اخیر در تولیدات انیمیشنی کشور با نوعی غفلت روبرو شده است.

رحمانی افزود: کودکان ما در حال تجربه سفر قهرمانی بر اساس ارزش‌ها و بافت‌های فرهنگی غربی هستند، در حالی که ما ظرفیت بی‌نظیری برای ارائه قهرمانی داریم که با فرهنگ، زبان و جهان‌بینی آنها همخوانی داشته باشد.

ادامه این مصاحبه را اینجا بخوانید

«آن سوی آوار»؛ نام جدید فیلم «رستگاری در رمضان»

در حوزه سینما، محسن منشی‌زاده، کارگردان، از آخرین وضعیت پروژه سینمایی خود خبر داد. وی در گفت‌وگو با ایکنا اعلام کرد فیلم «رستگاری در رمضان» به «آن سوی آوار» تغییر نام داده و فیلمبرداری آن در تهران به پایان رسیده است. منشی‌زاده درباره این تغییر نام گفت: در جریان تولید به این نتیجه رسیدیم که عنوان «آن سوی آوار» تناسب بیشتری با فضای فیلم و مضمون آن دارد. این فیلم به تهیه‌کنندگی محمدحسین عابد، پس از پایان مراحل فنی برای حضور در جشنواره فیلم فجر و اکران عمومی آماده خواهد شد.

ادامه این خبر را اینجا بخوانید

تئاتر آیینی؛ از نذر فرهنگی تا ارتباط با مخاطب

امیراحمد رحمتی، کارگردان تئاتر «در انتظار»، از آغاز سومین سال اجرای این نمایش آیینی در فرهنگسرای اندیشه خبر داد. وی با اشاره به تعویق چند روزه اجرا به دلیل برگزاری مراسم تشییع رهبر شهید، اظهار کرد: نمایش «در انتظار» حاصل تلاش جمعی هنرمندانی است که بسیاری از آنان با نگاه فرهنگی و اعتقادی و بدون چشمداشت مادی فعالیت می‌کنند و همین روحیه نذر فرهنگی سبب شده است که این اثر به حرکتی فرهنگی و اعتقادی تبدیل شود که هدف آن ایجاد ارتباط عمیق‌تر میان مخاطب و مفاهیم دینی است.

ادامه این مصاحبه را اینجا بخوانید

«مشق ناتمام»؛ یادنامه کودکان شهید بر پل طبیعت

رویداد فرهنگی-هنری «مشق ناتمام» به عنوان یادنامه‌ای برای بیش از ۴۰۰ کودک شهید جنگ تحمیلی، از سه‌شنبه ۲۳ تیر در پل طبیعت تهران آغاز به کار کرد. این رویداد که تا شنبه ۲۷ تیر هر شب از ساعت ۲۰ تا ۲۳ ادامه دارد، شامل برنامه‌هایی چون اجرای نمایش، موسیقی، برنامه‌های تعاملی برای خانواده‌ها و آیین شمع‌افروزی به یاد این کودکان معصوم است. «مشق ناتمام» به روایت حسین پارسایی و تهیه‌کنندگی محمدصادق میرکریمی، تلاشی است برای زنده نگه داشتن یاد کودکانی که جنگ، دفتر رؤیاهایشان را ناتمام گذاشت.

انتهای پیام