به گزارش خبرنگار ایکنا از اصفهان، حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در آیین بزرگداشت رهبر شهید انقلاب که امروز، ۲۴ تیرماه در مسجد الغدیر دانشگاه اصفهان برگزار شد، اظهار کرد: رهبر شهید انقلاب جامعیت علمی و عملی داشتند و در همه علوم اسلامی و حوزوی متخصص بودند.

وی افزود: ایشان در علوم انسانی نیز کاملاً صاحب‌نظر بودند، به‌طوری که در خصوص فرهنگ و سبک زندگی اسلامی نظریه داشتند و در عین حال، ضرورت و نیازهای جامعه نسبت به علوم مهندسی را نیز درک می‌کردند. به بیان دیگر، اغلب مرزهای دانش را می‌شناختند و گاهی حتی پیش از متخصصان این علوم ضرورت آن‌ها را بیان می‌کردند. ایشان توانمندی ویژه‌ای در حکمرانی داشتند.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی بیان کرد: در این محفل علمی در خصوص حکمرانی در اندیشه رهبر شهید انقلاب می‌توان به چند نکته توجه داشت. واژه حکمرانی، ترجمه «Governance» در انگلیسی و «الحكومة» در عربی به معنای فناوری حل مسئله و تبدیل است. غربی‌ها از دهه ۸۰ تاکنون اقدامات علمی فراوانی درباره حکمرانی انجام داده‌ و کتاب‌های فراوانی در این زمینه نگاشته‌اند؛ ولی در جهان اسلام فقط یک نویسنده مسلمان از کشور مالزی درباره حکمرانی اسلامی کتاب نوشته است.

وی ادامه داد: حکمرانی، فناوری تبدیل وضعیت موجود به وضعیت مطلوب است. به بیان دیگر، حکمرانی تعیین می‌کند چگونه نظریه‌ای در مقام عمل و عینیت در جامعه پیاده شود؛ چراکه ما آرمان‌ها و مطلوب‌های بسیار والا و ارزشمندی داریم؛ ولی در عرصه پیاده‌سازی آن‌ها کار چندانی از پیش نمی‌بریم. منظور از رهبر شهید امت در جایگاه استاد حکمرانی، نظریه‌پرداز نیست؛ زیرا ایشان نظریه‌دانی بود که به‌خوبی می‌توانست نظریات را در جامعه عینی‌سازی کند.

مدیریت مبتنی بر حکمرانی رهبر شهید انقلاب

خسروپناه اضافه کرد: بسیاری از مدیران جامعه، مدیران کارتابلی و جلسه‌ای هستند، در حالی‌که باید به سبک اضلاع حکمرانی مدیریت کنند و ساحت‌های سیاست‌گذاری و رسیدگی، تنظیم‌گری، راهبری، اجرا و نظارت را مورد توجه قرار دهند. برخی مدیران علاوه بر مدیریت، حکمرانی نیز می‌دانند و براساس نظریه‌ای از خود یا دیگران می‌توانند حکمرانی کنند. مدیریت رهبر شهید انقلاب مبتنی بر حکمرانی بود؛ یعنی بعضی از نظریات را تا عملیاتی‌شدن پیگیری می‌کردند. در نگاه حکمرانی، بین بایدها و نبایدها و عمل فاصله کم است.

وی با تأکید بر اینکه حکمران باید آسیب‌ها و چالش‌ها را به‌خوبی بشناسد، گفت: امام شهید امت کاملاً به این مسئله واقف بودند. ایشان علاوه بر مطالعات شخصی، با مدیران، مسئولان، اندیشمندان و رؤسای دانشگاه‌ها ارتباط داشتند، گزارش‌های آنان را دریافت و بررسی می‌کردند و فقط به گزارش وزارت‌خانه‌ها بسنده نمی‌کردند. همچنین، اندیشمندان، مهندسان و فعالان دانشگاهی و نخبگان رشته‌های گوناگون را به‌ نام می‌شناختند و با آنان در ارتباط بودند.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تأکید کرد: رهبر شهید امت در دورانی ضعف‌ دانشگاه‌های کشور را در پژوهش‌ها و آموزش‌محور‌بودن دانستند و در این‌‌باره تذکرهایی دادند، سپس نسل دوم انقلاب در مقایسه با نسل اول ارتقا یافت و مجلات رشد کردند، انقلابی در عرصه مقاله‌نویسی کشور رخ داد و بعد از مدتی، دانشگاه به مشکلاتی از قبیل مقاله‌بسندگی و اعتبارسنجی صوری دچار شد. ایران از نظر چاپ تعداد مقالات در جهان رتبه‌هایی کسب کرد؛ ولی این سؤال مطرح شد که آیا این حجم از مقالات، مشکلی از مشکلات کشور حل می‌کند.

وی ادامه داد: در آن دوران، جایگاه کشور از نظر تعداد مقالات عالی و از نظر نسبت مقالات با فناوری ضعیف بود. رهبر شهید انقلاب از این چالش‌ها آگاه بودند و در این‌باره نیز هشدار دادند. برخی فکر می‌کردند منظور ایشان دست‌کشیدن از مقاله‌نوشتن است، در حالی‌که اصلاً چنین نبود؛ همه می‌دانند که استاد دانشگاه باید مقاله بنویسد و منظور رهبر شهید، نگارش مقالات هدفمند، جهت‌دار و مؤثر در حل مشکلات جامعه بود که نتایج آن در عمل به حل مسائل کشور منجر شود.

پیوند دانشگاه با صنعت؛ مطالبه رهبر شهید انقلاب

خسروپناه با بیان اینکه مقاله‌های دانشگاهی باید با صنعت و جامعه ارتباط داشته باشد، اضافه کرد: مونتاژکاری را باید کنار گذاشت و صنعت را در تناسب با نیازهای جامعه بومی کرد. رهبر شهید انقلاب در خصوص موازی‌کاری‌ها، اقدامات تکراری و جزیره‌ای‌کردن‌ فعالیت‌های علمی بسیار هشدار می‌دادند. ایشان شبکه‌ای عمل‌ کردن را به اندیشمندان توصیه کردند تا دانشگاه‌ها با یکدیگر ارتباط بیشتری برقرار کنند و از فعالیت‌های همدیگر اطلاع داشته باشند.

وی گفت: رهبر شهید انقلاب علاوه بر بیان آسیب‌ها، راهکار نیز در نظر داشتند. البته راهکارهای پیشنهادی ایشان نصیحت‌گونه نبود؛ بلکه کاملاً بر فرآیند حکمرانی منطبق بود. ایشان توصیه کردند که ما باید در علم و فناوری نظریه‌هایی داشته باشیم تا نگاه هستی‌شناختی، معرفت‌شناختی و ارزش‌شناختی ما به علم مشخص شود. اولین گام در حکمرانی، سیاست‌گذاری است که دو ساحت کلان و معطوف به اجرا دارد.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: یکی از سیاست‌های کلانی که به‌وسیله رهبر شهید انقلاب مطرح شد، ویژه علم و فناوری بود که ذیل آن‌ها، سیاست‌های معطوف به اجرا لازم است و برای آن تدوین نقشه علمی جامع کشور را توصیه کردند. این نقشه حدود ۱۴ سال پیش نگاشته و حدود ۶۰ درصد آن اجرا شد و ۴۰ درصد باقی ماند که باید بازنگری می‌شد. جالب این است که بازنگری آن را نیز رهبر شهید انقلاب مطرح کردند؛ چراکه در زمان نگارش آن، دانش‌هایی نظیر هوش مصنوعی و چنین ابزارهایی هنوز در دسترس نبود.

وی ساختار مناسب را لازمه اجرای نقشه بازنگری‌شده دانست و گفت: رهبر شهید انقلاب در این رابطه نیز فرمودند که غیر از وزارت علوم، به معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ذیل ریاست‌جمهوری نیاز داریم که شکل گرفت. همچنین، راه‌اندازی پارک‌های علم و فناوری برای عملیاتی‌سازی نظریه‌های دانشگاهی را اولین بار ایشان مطرح کردند. البته باید توجه داشت که پیش از همه این اقدامات، جهاددانشگاهی در دوره‌ای راه‌اندازی شد که رهبر شهید انقلاب مسئولیت ستاد و شورای عالی انقلاب فرهنگی را برعهده داشتند.

جهاددانشگاهی؛ مولود راهبری‌های امام شهید امت

خسروپناه حیات و استقرار جهاددانشگاهی را مولود راهبری امام شهید دانست و با توصیه به بررسی جلسات اعضای جهاددانشگاهی با ایشان ادامه داد: جایزه علمی و بین‌المللی مصطفی هم به پشتیبانی رهبر شهید انقلاب در ایران شکل گرفت.

وی رکن دیگر حکمرانی را گفتمان‌سازی و راهبری بیان کرد و افزود: رهبر شهید دائماً در حال گفتمان‌سازی بودند و به شورای عالی انقلاب فرهنگی توصیه کردند که در عرصه علم و فرهنگ راهبری کند. یکی از اولویت‌های انتخاب رؤسای دانشگاه‌ها، نقش آن‌ها در علم و فناوری است.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه رکن دیگر حکمرانی، اجرایی‌سازی است، گفت: ۹۰ درصد انجام کاری، به اجرا و پیگیری‌ آن مربوط می‌شود. باید باور کنیم که ما می‌توانیم بزرگترین قله‌های علم و فناوری را فتح کنیم. بسیاری از افراد می‌گفتند، اقدامات مرحوم سعید کاظمی آشتیانی در پژوهشکده رویان عملیاتی نمی‌شود، ولی آن مرحوم بر انجام آن اصرار داشت و رهبر شهید انقلاب اسلامی نیز تصمیم گرفتند به جوانان کشور اعتماد کنند و با حمایت‌های ایشان، اکنون پژوهشکده رویان در جهاددانشگاهی با صدها دانشمند در حال فعالیت است.

وی با بیان اینکه رهبر شهید انقلاب مفهوم جهاد را نیز توسعه دادند، تصریح کرد: کشور برای موفقیت نیازمند جهاد علمی و پیوند دانشگاه و صنعت با جامعه است. تولید درون‌زا، تجمیع سنجیده علم و ثروت، مأموریت‌گرایی دانشگاه‌ها و محوریت زبان فارسی در تولید علم و…، از توصیه‌های رهبر شهید امت در عرصه علم و فناوری است. ایشان در خلال سخنان‌شان به تلاش ۱۰ ساله خود برای راه‌اندازی سازمانی علمی به منظور حل مشکلات میان دانشگاه و حوزه علمیه اشاره کردند و با تلاش‌های ایشان و شهید خرازی، این سازمان شکل گرفت.

خسروپناه اظهار کرد: رکن دیگر حکمرانی در اندیشه رهبر شهید انقلاب، سنجش و ارزیابی خود نظام حکمرانی است. رکن دیگر، توجه به بنیان‌های نظری علم و فناوری محسوب می‌شود. یکی از بنیان‌های نظری علم و فناوری در اندیشه امیرالمؤمنین(ع)، علم نافع و توحیدی است. بنیان دیگر، انسان‌سازی و تعلیم و تربیت عالم نخبه‌ای است که دلسوز کشور باشد. همچنین، توکل و توسل از دیگر بنیان‌های نظری به‌شمار می‌رود. جهاد علمی، نسبت اقتدار علمی، امنیت و تمدن نوین اسلامی نیز از جمله بنیان‌هاست.

وی با بیان اینکه همه دنیا از رژیم صهیونیستی و آمریکا حمایت می‌کنند، تأکید کرد: همه تجهیزاتی که در جنگ رمضان برای دفاع از کشور مورد استفاده قرار گرفت، در علم و فناوری ریشه داشت. رکن آخر حکمرانی، هدایتگری‌ مصداقی در حوزه‌های علمیه است، به‌طوری که رهبر شهید امت، حوزویان را به فعالیت در عرصه علوم انسانی قرآنی توصیه می‌کردند. ایشان از جوانی انس ویژه‌ای با قرآن داشتند و هنگام قرائت قرآن نیز به شهادت رسیدند.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه برای رهبر شهید مهم بود ایران در عرصه کوآنتوم و هوش مصنوعی از دنیا عقب نباشد، افزود: ایشان اینترنت را به کشور وارد کردند و بر حکمرانی اینترنت بومی اصرار داشتند که نشان از فهم عمیق ایشان داشت. بنابراین، دانشگاهیان کشور اکنون، یعنی بعد از جنگ رمضان مسئولیت‌های سنگین‌تری برعهده دارند؛ نمی‌توانیم مسیری را که بعد از جنگ ۱۲ روزه طی کردیم، باز هم تکرار کنیم. ما در برابر قطره قطره خون شهدا با وجود همه کمبود‌های مالی مسئول هستیم‌.

وی در پایان تصریح کرد: اگر همه کسانی که در صف مقدم جنگ‌های اخیر حاضر بودند، قراردادهای مالی و مادی را مدنظر قرار می‌دادند، امروز کشور هزار تکه شده بود. قطعاً عده‌ای برای تفرقه‌اندازی در میان صفوف مردم غیور ایران نفوذ می‌کنند؛ ولی ما نیز باید در این دوران مراقب سخنان خود باشیم و از بیان سخنان خطرناک و تنش‌آفرین اجتناب کنیم. حفظ وحدت و انسجام و بعد از آن تبعیت از امام جامعه در رأس اولویت‌های کشور است.

انتهای پیام