پیمان جسری، سرپرست معاونت فرهنگی و رسانه‌ای اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کرمانشاه، در یادداشتی که به مناسبت روز ملی «ادبیات کودک و نوجوان» در اختیار ایکنای کرمانشاه قرار داده است، نوشت:

هجدهم تیرماه در تقویم رسمی ایران، به پاس سالروز درگذشت مهدی آذریزدی، نویسنده نام‌آشنای کشورمان، به‌عنوان «روز ملی ادبیات کودک و نوجوان» نام‌گذاری شده است. این روز، فرصتی مغتنم برای بزرگداشت مقام والای ادبیات در شکل‌گیری شخصیت، هویت فکری و فرهنگی نسل آینده است.

مهدی آذریزدی، که او را به دلیل خدمات ارزنده‌اش در این عرصه «پدر ادبیات کودک ایران» می‌نامند، نخستین نویسنده‌ای است که در ایران به فکر نوشتن داستان برای کودکان و نوجوانان افتاد. آثار ماندگاری همچون «قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب» و «قصه‌های تازه از کتاب‌های کهن» از او به یادگار مانده است.

بی‌تردید، ادبیات کودک و نوجوان یکی از مهم‌ترین و حساس‌ترین حوزه‌های فرهنگی هر جامعه‌ای به شمار می‌رود. این حوزه، پلی است میان دنیای شیرین کودکی و دریای بیکران دانایی و معرفت. انس کودکان با کتاب، تضمینی بر استحکام تربیت و فرهیختگی نسل آینده یک جامعه است.

«ادبیات کودک و نوجوان»، نه فقط ابزاری برای سرگرمی، بلکه مهندسی پایه‌ای فرهنگ، اندیشه و هویت نسل فرداست. این حوزه، زلال‌ترین چشمه‌ای است که جان تشنه و روح مستعد فرزندان این مرز و بوم را سیراب می‌سازد و بذرهای دانایی، شجاعت، مروت و ایمان را در دل‌های پاکشان غرس می‌کند. هجدهم تیرماه، سالروز درگذشت پیر قصه‌گوی ایران، استاد فقید «مهدی آذریزدی» است که عمر شریف خود را وقف تألیف «قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب» کرد؛ این روز فرصتی مغتنم و نمادین برای بازخوانی این رسالت عظیم فرهنگی و تربیتی است.

در پهنه وسیع فرهنگ و هنر، ادبیات کودک و نوجوان زمانی به اوج پویایی و اثرگذاری می‌رسد که بر سه پایه استوار «ارزش‌های الهی و اسلامی»، «هویت ملی و ایرانی» و «مؤلفه‌های بومی و محلی» بنا شود. از سوی دیگر، آمیختن این مؤلفه‌ها با یکدیگر، به جانِ کودک عمق می‌بخشد و او را در برابر تندباد فرهنگ‌های وارداتی و هجمه‌های رسانه‌ای بیگانه، صاحبِ مصونیت، بصیرت و تفکر انتقادی می‌کند. کتاب کودک، باید آینه‌ای تمام‌نما از توحید، اخلاق، ایثار و مفاخر ملی ما باشد تا نسل نوپای امروز، با افتخار به گذشته خود، گام در مسیر ساخت آینده‌ای روشن بگذارد.

امروز در عصر هجوم ترکیبی رسانه‌ها و فضاهای مجازی که هویت کودکان ما را نشانه گرفته‌اند، بیش از هر زمان دیگری به «روایت‌گری اصیل و متعهدانه» نیازمندیم. ادبیات کودک نباید صرفاً به ترجمه‌های بی‌روحی محدود شود که سنخیتی با زیست‌بوم و باورهای ما ندارند؛ بلکه باید بازتاب‌دهنده‌ی ارزش‌های والای انسانی، پهلوانی، صلح و عدالتی باشد که ریشه در قرآن کریم، احادیث معصومین (ع) و ادبیات کلاسیک ما دارد. احیای قصه‌های عامیانه، متون کهن و مفاخر ملی با زبان روان و جذاب امروز، ابزار قدرتمندی است که می‌تواند تخیل تخریب‌شده در بازی‌های دیجیتال را بازسازی کرده و به آن جهتی توحیدی و سازنده ببخشد.

اساسی‌ترین رسالت قلم در این روزگار، «هویت‌بخشی» به نسل جدیدی است که در معرض سیلاب فرهنگی جهان مدرن قرار دارد. ابزار ادبیات و متون متقن ملی و اسلامی، قوی‌ترین پادتن در برابر ازخودبیگانگی فرهنگی است. هنگامی که شاهکارهای کهنِ حماسی و اخلاقی ما با ظرافت‌های هنری و روان‌شناختی به زبان کودکانه ترجمه و بازنویسی می‌شوند، پایه‌های فکری نوجوان بر خاک محکم اصالت بنا می‌گردد. متن ادبی متعهد، تصویری روشن از قهرمانان واقعی—نه قهرمانان پوشالی و تخیلی غربی—به کودک ارائه می‌دهد؛ قهرمانانی که صلح‌طلب، مؤمن، شجاع و مایه افتخار تاریخ این سرزمین بوده‌اند. این فرآیندِ آگاهی‌بخشی، ذهن پرسش‌گرِ نسل جدید را به ارزش‌های الهی و اسلامی پیوند می‌زند و روح استقلال و عزت‌نفس را در جان آن‌ها بیدار نگاه می‌دارد.

علاوه بر هویت‌بخشی، یکی از حیاتی‌ترین مؤلفه‌هایی که باید در کانون توجه نویسندگان قرار گیرد، «مؤلفه روشنگری و عمق‌بخشی به محتوای ادبی» است. ادبیات کودک و نوجوان نباید در سطح و ظواهر جذاب خلاصه شود، بلکه نیازمند غنای مفهومی و معنایی است که بتواند ذهن کودک را به چالش‌های سازنده دعوت کند. روشنگری در ادبیات به این معناست که اثر مکتوب، تفکر خلاق و پرسش‌گری را در کودک بارور سازد و با عمق‌بخشی به محتوا، مفاهیم عمیق انسانی، اخلاقی و معارفی را در قالب ساختارهای داستانی ساده اما عمیق به او منتقل کند.

این عمق‌بخشی، زمینه‌ساز «پرورش روح و نهاد کودکان و نوجوانان از راه ادبیات» است؛ چرا که جان پاک کودک مانند لوحی آمادۀ پذیرش است و اگر با ابزارِ هنر و کلام نافذ، جان و نهاد او پرورش یابد، تفکری مستحکم و روحی متجلی خواهد داشت که پایه و اساس یک جامعۀ پویا و خداجو را تشکیل می‌دهد.

در تبیین این افق‌های روشن، رهنمودها و هدایت‌گری‌های حکیمانه و راهبردی رهبر شهید انقلاب، حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای (مدظله‌العالی) همواره اصلی‌ترین چراغ راه ترویج و گسترش ادبیات کودک و نوجوان بوده است. نگاه عمیق و دلسوزانه ایشان به این حوزه، که در تفقد از اهالی قلم، تقریظ کتب کودک، تأکید بر بازنویسی متون کهن ادبی با زبان امروز و اشاعه فرهنگ مطالعه تجلی یافته، نشان‌دهنده یک نقشه راه جامع است. ایشان همواره بر این مهم پای فشرده‌اند که ذهن کودک و نوجوان، لوح سفیدی است که باید با زیباترین، دقیق‌ترین و متعهدانه‌ترین آثار مکتوب تزیین شود و نویسندگان این عرصه، مرزبانان اندیشه و عقیده نسل آينده هستند. توجه به منویات ایشان، تکلیفی است بر دوش تمامی دست‌اندرکاران تا تولید کتاب کودک را نه یک کار تفننی، بلکه یک ضرورت استراتژیک ملی بدانند.

در این میان، استان سرافراز کرمانشاه به عنوان گهواره‌ی تمدن و مهد فرهنگ و ایثار، ظرفیت‌های بی‌بدیلی در سینه دارد. از قصه‌های عامیانه و اساطیر بومی گرفته تا حماسه‌های ماندگار دوران دفاع مقدس، همه و همه خمیرمایه‌های درخشانی برای خلق آثار داستانی و شعری فاخر برای کودکان و نوجوانان هستند. نویسندگان و هنرمندان این دیار می‌توانند مضامین فاخر این حوزه را که مملو از اصالت‌های بومی و حماسه‌های کهن این دیار است، با تار و پود هویت ملی پیوند بزنند و با الهام از فرهنگ اصیل و غیرت دینی مردم این خطه، آثاری خلق کنند که افزون بر تقویت همبستگی ملی، پیوند روحی فرزندانمان را با ارزش‌های الهی پابرجاتر سازد.

معاونت فرهنگی و رسانه‌ای اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کرمانشاه، همگام با سیاست‌های کلان نظام مقدس جمهوری اسلامی، همواره در تلاش است تا با حمایت از نویسندگان متعهد، شاعران دغدغه‌مند، تصویرگران، ناشران و مربیان دلسوز، بستر مناسبی را برای خلق آثاری فاخر و منطبق بر اصالت‌های اسلامی-ایرانی فراهم آورد. باور داریم که سرمایه‌گذاری فرهنگی روی کودکان و نوجوانان، تضمین‌کننده اقتدار، هویت و پایداری جامعه در فردای پیش‌رو است.

با ادای احترام به روح بلند استاد مهدی آذریزدی و تمامی تلاشگران فقید این عرصه، و با قدردانی از همت والای پدیدآورندگان، ناشران و مربیان دغدغه‌مندی که امروز در این مسیر گام برمی‌دارند، ضمن گرامیداشت ۱۸ تیرماه، روز ملی ادبیات کودک و نوجوان، امید است این روز، سرآغازی باشد برای برداشتن گام‌های بلندتر در مسیر هویت‌بخشی به آینده‌سازان ایران اسلامی و تقویت انس و الفتِ هرچه بیشتر فرزندان عزیزمان با «کتاب»؛ این یار مهربان و آگاهی‌بخش.

انتهای پیام