حجت‌الاسلام‌ والمسلمین روح‌الله لطیفی، مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه علوم پزشکی اردبیل در گفت‌و‌گو با ایکنا از اردبیل با تشریح جایگاه «جهاد علمی» در اندیشه رهبر شهید انقلاب اسلامی اظهار کرد: یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های رهبری ایشان، توجه ویژه به رشد، توسعه و پیشرفت کشور در پرتو علم بود و همواره بر این باور تأکید داشتند که علم، مهم‌ترین عنصر قدرت و پایه اقتدار ملت‌هاست.

وی با اشاره به روایت «العلم سلطان، من وجده صال و من لم یجده صیل علیه» افزود: رهبر شهید انقلاب اسلامی با استناد به این روایت، علم را عامل اصلی اقتدار می‌دانستند؛ به این معنا که هر ملتی به دانش دست یابد، می‌تواند از حقوق خود دفاع کرده و در عرصه‌های مختلف اثرگذار باشد و در مقابل، ملت‌های فاقد علم، ناگزیر زیر سلطه دیگران قرار خواهند گرفت.

لطیفی با بیان اینکه در اندیشه رهبر شهید، علم موتور محرک جامعه در مسیر پیشرفت است، تصریح کرد: دستیابی به این جایگاه نیازمند مجاهدتی مستمر است و از همین رو ایشان از مفهوم «جهاد علمی» سخن می‌گفتند؛ مفهومی که دامنه جهاد را فراتر از میدان نبرد نظامی گسترش داده و تلاش شبانه‌روزی پژوهشگران، استادان و دانشجویان برای تولید علم را نیز مصداق جهاد در راه خدا می‌دانست.

وی ادامه داد: رهبر شهید انقلاب اسلامی در تبیین این موضوع تصریح کرده‌اند که صرف ساعت‌های طولانی برای یک پروژه تحقیقاتی، چشم‌پوشی از آسایش و منافع شخصی و تلاش برای کشف یک حقیقت علمی و تقدیم آن به جامعه، از مصادیق جهاد با نفس در راه خداست.

مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه علوم پزشکی اردبیل درباره چرایی تأکید رهبر شهید بر جهاد علمی گفت: ایشان با شناخت دقیق از روند تاریخی پیشرفت و عقب‌ماندگی ایران، معتقد بودند که ایران کشوری عقب‌مانده نیست، بلکه در طول سال‌های متمادی به واسطه سوءمدیریت داخلی و سیاست‌های استعماری، عقب نگه داشته شده است.

وی افزود: از نگاه رهبر شهید، ملت ایران از ظرفیت‌های تمدنی، استعداد‌های انسانی و توان علمی بالایی برخوردار است و اگر بستر‌های لازم فراهم شود، می‌تواند به قله‌های پیشرفت دست یابد. اما جبران فاصله ایجادشده با کشور‌های پیشرفته، تنها با حرکت عادی امکان‌پذیر نیست و نیازمند شتاب در تولید علم و حرکت جهادی است.

لطیفی با اشاره به تأکید رهبر شهید بر افزایش سرعت رشد علمی کشور اظهار کرد: ایشان در مقطعی نسبت به کاهش سرعت رشد علمی کشور ابراز نگرانی کردند. هرچند برخی مسئولان با ارائه آمار، از ادامه روند رشد علمی سخن گفتند، اما رهبر شهید تصریح کردند که مسئله اصلی، سرعت رشد علمی است؛ زیرا کشور‌های پیشرفته سال‌ها پیش مسیر توسعه علمی را آغاز کرده‌اند و کاهش مقطعی سرعت برای آنان مشکل‌ساز نیست، اما ایران برای جبران عقب‌ماندگی‌های گذشته باید با شتاب بیشتری حرکت کند.

وی تأکید کرد: بر همین اساس، رهبر شهید انقلاب اسلامی جهاد علمی را ضرورتی راهبردی برای تحقق استقلال، اقتدار و پیشرفت کشور می‌دانستند و معتقد بودند تنها با روحیه ایثار، تلاش بی‌وقفه، حمایت از نخبگان و تقویت پژوهش و فناوری می‌توان به مرجعیت علمی و تمدن‌سازی نوین اسلامی دست یافت.

اعتماد به نفس ملی؛ نخستین گام در تحقق جهاد علمی

لطیفی در پاسخ به این پرسش که از نگاه رهبر شهید انقلاب اسلامی مهم‌ترین موانع تحقق جهاد علمی در کشور چیست، اظهار کرد: همان‌گونه که پیش‌تر اشاره شد، ایران کشوری نیست که ذاتاً عقب‌مانده باشد، بلکه در طول تاریخ به دلایل مختلف از جمله سیاست‌های استعمارگرانه و سوءمدیریت حاکمان، در مسیر رشد و پیشرفت علمی عقب نگه داشته شده است.

وی با بیان اینکه یکی از مهم‌ترین موانع جهاد علمی، خودباختگی و خودتحقیری القاشده در دوران حکومت‌های قاجار و پهلوی بود، افزود: این تفکر موجب شد اعتماد به توانایی‌های داخلی تضعیف شود و بسیاری از امور اساسی کشور به بیگانگان سپرده شود. نمونه شناخته‌شده این نگاه، سخنان رزم‌آرا، نخست‌وزیر رژیم پهلوی، در مخالفت با ملی شدن صنعت نفت است که توانایی ملت ایران را حتی در اداره ظرفیت‌های خود زیر سؤال می‌برد.

مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه علوم پزشکی اردبیل ادامه داد: رهبر شهید انقلاب اسلامی بر این باور بودند که نخستین گام در مسیر جهاد علمی، تقویت «اعتماد به نفس ملی» است؛ اعتمادی که بر پایه شناخت ظرفیت‌ها، استعدادها، داشته‌ها و پیشینه فرهنگی و علمی ملت ایران شکل می‌گیرد.

وی با اشاره به نقش دانشگاه‌ها در تحقق این هدف گفت: رهبر شهید، اساتید دانشگاه را از مهم‌ترین عوامل شکل‌گیری اعتماد به نفس ملی در نسل جوان می‌دانستند و تأکید داشتند دانشجویان باید با اتکا به توانمندی‌های ملی، روحیه خودباوری را در عرصه‌های علمی و پژوهشی تقویت کنند.

لطیفی ضعف فرهنگ پژوهش را از دیگر موانع تحقق جهاد علمی برشمرد و افزود: از نگاه رهبر شهید انقلاب، پژوهش در دانشگاه‌ها نباید به حاشیه رانده شود، زیرا تحقیق و پژوهش، عامل اصلی پویایی، نشاط علمی و تولید دانش است و هر اندازه این روحیه در میان دانشجویان و پژوهشگران تقویت شود، مسیر پیشرفت کشور نیز هموارتر خواهد شد.

وی پایین بودن سرانه مطالعه، حتی در محیط‌های علمی و دانشگاهی، را از دیگر آسیب‌های این حوزه دانست و تصریح کرد: گسترش فرهنگ مطالعه و تحقیق، زمینه‌ساز تربیت نیرو‌های خلاق و نوآور و تحقق جهاد علمی خواهد بود.

مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه علوم پزشکی اردبیل با اشاره به اهمیت فراهم‌سازی زیرساخت‌های علمی گفت: رهبر شهید انقلاب اسلامی همواره بر رفع موانع پیش روی نخبگان تأکید داشتند و در همین راستا پیشنهاد تشکیل بنیاد ملی نخبگان با برخورداری از بودجه مستقل را مطرح کردند تا بخشی از مشکلات جامعه نخبگانی برطرف شود.

وی افزود: همچنین تأکید ایشان بر توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان، نشان‌دهنده نگاه راهبردی به اقتصاد دانش‌بنیان بود؛ چرا که این شرکت‌ها ضمن تبدیل دستاورد‌های علمی به فناوری و ثروت، وابستگی به منابع دولتی را کاهش داده و زمینه اشتغال و شکوفایی استعداد‌های علمی را فراهم می‌کنند.

لطیفی در پایان اظهار کرد: اندیشه‌های رهبر شهید انقلاب اسلامی در حوزه علم، پژوهش و جهاد علمی، مجموعه‌ای جامع از راهبرد‌های کاربردی برای دستیابی به پیشرفت همه‌جانبه کشور است و عمل به این رهنمود‌ها می‌تواند زمینه‌ساز تحقق مرجعیت علمی، اقتدار ملی و تمدن نوین اسلامی باشد.

انتهای پیام