سیدمحسن میرزاترابی، از نویسندگان کتاب «داستانت را دوباره بنویس؛ روایت‌درمانگری برای افسردگی» در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا از اصفهان اظهار کرد: هدف اصلی از نگارش این کتاب، توانمندسازی افرادی است که با افسردگی دست و پنجه نرم می‌کنند تا روایت غالب و افسرده‌کننده زندگی خود را شناسایی کنند، به چالش بکشند و بازنویسی کنند.

وی افزود: کتاب می‌خواهد این ایده را به مخاطب القا کند که افسردگی، هویت فرد نیست، بلکه روایتی جدا از شخص است و می‌توان آن را تغییر داد. در نتیجه، فرد می‌آموزد به جای «من افسرده هستم» بگوید، «افسردگی بخشی از تجربه فعلی زندگی من است.»

این پژوهشگر درمان‌های روان‌شناختی اضافه کرد: از دیگر اهداف نگارش این کتاب، بازگرداندن عاملیت به شخص مبتلا به افسردگی است؛ به‌طوری که قلم نویسندگی به دست فرد داده می‌شود تا از راوی‌ منفعل و درمانده به نویسنده‌ای فعال برای نجات زندگی خود تبدیل شود.

وی تصریح کرد: قصد داشتیم با نگارش کتاب «داستانت را دوباره بنویس»، امید و معنا را در فرد مبتلا به افسردگی احیا کنیم. این نکته باید برای مخاطب آشکار شود که هیچ روایتی نهایی و قطعی نیست و همیشه امکان بازنویسی داستانی تازه، انسانی‌تر و امیدوارکننده‌تر وجود دارد.

تأثیر داستان‌های ذهنی و اجتماعی بر سلامت روان

میرزاترابی موضوع کتاب را کاربست رویکرد روایت‌درمانی (Narrative Therapy) برای درمان و مدیریت افسردگی بیان کرد و گفت: کتاب به مخاطب نشان می‌دهد که چگونه داستان‌های ذهنی و اجتماعی می‌توانند در شکل‌گیری و تداوم افسردگی نقش داشته باشند و چگونه می‌توان با تغییر این داستان‌ها، وضعیت روحی خود را بهبود بخشید.

وی تأکید کرد: این اثر روان‌درمانی، روشی گام‌به‌گام و فرآیندمحور را دنبال می‌کند که مبتنی بر چهار مرحله اصلی روایت‌درمانی است. مرحله اول، برون‌سازی (Externalization) نام دارد. همان‌طور که پیش‌تر بیان شد، در این مرحله، مشکل یا افسردگی باید از هویت فرد جدا شود. برای نمونه، به جای گفتن «من افسرده‌ هستم»، باید گفت: «تحت فشار افسردگی هستم» یا «از فشار ناشی از افسردگی رنج می‌برم.»

این کارشناس ارشد روان‌شناسی مرحله دوم را واسازی (Deconstruction) دانست و افزود: تبدیل داستان مشکل‌ساز به بخش‌های کوچک‌تر برای درک ریشه‌ها و عوامل فرهنگی، اجتماعی و خانوادگی که آن را تغذیه می‌کنند، برای شخص مبتلا به افسردگی بسیار کمک کننده است؛ سپس شخص مبتلا در مرحله سوم، یعنی بازنویسی (Reauthoring) با استفاده از لحظات درخشان یا نتایج منحصربه‌فردی که در تضاد با روایت افسردگی هستند، داستانی جدید و توان‌بخش خلق می‌کند.

وی ادامه داد: شخص افسرده در مرحله چهارم که بازعضویت‌بخشی (Remembering) نام دارد، روایت جدید خود در زندگی روزمره را تثبیت و خود را ‌با افرادی که حامی داستان تازه هستند، احاطه‌ می‌کند. 

میرزاترابی بیان کرد: این کتاب علاوه بر افرادی که با افسردگی دست و پنجه نرم می‌کنند، برای درمانگران و هر کسی که به فهم عمیق‌تر از رنج انسانی و امکان ترمیم باور دارد، سودمند است. با این حال، لحن و محتوای کتاب به‌گونه‌ای طراحی شده که مستقیماً با فرد مبتلا به افسردگی سخن می‌گوید، به‌طوری که فرد مبتلا به افسردگی نه بیمار، بلکه کارشناس زندگی خود تلقی می‌شود.

تمرین‌هایی برای بازسازی روایت شخصی

وی این اثر را کاملاً تمرین‌محور و کاربردی معرفی کرد و گفت: بخش عظیمی از کتاب، به‌ویژه بخش سوم آن شامل تمرین‌های عملی، پرسش‌های هدایت‌شده، جدول‌ها و فعالیت‌های خودیاری است. البته باید توجه داشت که این کتاب صرفاً متنی نظری نیست، بلکه با عنوان دفترچه کار نیز طراحی شده است.

این نویسنده و پژوهشگر درباره تمرین‌محور بودن کتاب «داستانت را دوباره بنویس» اظهار کرد: در این کتاب تمرین‌هایی برای برون‌سازی مشکل، مانند نام‌گذاری مشکل و نامه نوشتن به آن و تمرین‌هایی برای واسازی، مانند شناسایی ذی‌نفعان مشکل و بررسی فرضیات پایه‌ای ارائه شده است. همچنین، تمرین‌هایی برای مرحله بازنویسی نیز در نظر گرفته‌ایم، به‌طوری که مخاطب لحظات درخشانی را که در گذشته داشته است، شناسایی، سپس داستان جدیدی خلق و برای آن نام جدیدی انتخاب می‌کند.

وی ادامه داد: در این اثر روان‌درمانی، کاربرگ‌های عملی برای ردیابی تأثیر مشکل در طول زمان و برنامه‌ریزی برای آینده نیز طراحی و در پایان هر فصل، نکات کلیدی برای تثبیت یادگیری به‌صورت خلاصه ارائه شده است. 

میرزاترابی گفت: در مجموع، کتاب «داستانت را دوباره بنویس» مسیر درمانی تدریجی و خودراهبری را ارائه می‌دهد و خواننده با انجام تمرین‌های آن، گام‌به‌گام در فرآیند بازنویسی روایت زندگی خود پیش می‌رود.

یادآور می‌شود، کتاب «داستانت را دوباره بنویس؛ روایت‌درمانی برای افسردگی» تألیف سیدمحسن میرزاترابی و سیدجعفر هاتف‌الحسینی، بهار سال جاری در انتشارات ره‌پویان طریق غدیر چاپ و منتشر شده است.

انتهای پیام