به گزارش ایکنا به نقل از رایزنی فرهنگی ایران در اندونزی، در این نشست ۹۰ دقیقه‌ای که بر بستر فضای مجازی سامان یافت، سینماگرانی از کشورهای ژاپن، اندونزی و جمهوری اسلامی ایران حضور یافته و به طرح مباحث تخصصی خود پرداختند.

این نشست که در چارچوب مطالعات گفت‌وگوی تمدن‌ها و با تمرکز بر کارکرد اجتماعی سینما در دوران پس از جنگ شکل گرفت، بستری برای تبادل نظر سینماگران مدعو بود. حاضران با در نظر گرفتن ارزش جهان‌شمول صلح و نقش بی‌بدیل رسانه سینما در ترویج و تثبیت این آرمان مشترک بشری، و همچنین با عنایت به تجربه ملموس سینماگران ایرانی از تجاوزات اخیر رژیم آمریکا و صهیونیستی علیه ایران و ثبت فجایع تلخ انسانی همچون «فاجعه مدرسه میناب»، مفاهیمی چون ایستادگی، بازگویی حقیقت مظلومیت و التیام زخم‌های بازماندگان از طریق تصویر را مورد واکاوی قرار دادند.

در ادامه، پیامدهای ساختاری جنگ بر انسجام اجتماعی و حافظه جمعی ملت‌ها بررسی و نحوه بازنمایی دردهای ناگفته جنگ در سینما و نقش آن در مقاومت فرهنگی و پایداری روح جامعه تبیین شد. شرکت‌کنندگان تأکید کردند که سینما فراتر از یک ابزار هنری، یکی از مهم‌ترین ابزارهای دیپلماسی عمومی در راستای بازسازی روانی جوامع، التیام آسیب‌های عمیق روحیِ جمعی، رسواسازی جنایات جنگی و بازیابی پیوندهای انسانیِ آسیب‌دیدگان به شمار می‌رود.

نخستین سخنران این نشست، «یوشیماسا جیمبو»، کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس از کشور ژاپن بود. وی در سخنرانی محوری خود با عنوان «سینما به مثابه زبانی جهانی: بازسازی حافظه و امید پس از جنگ»، به تبیین نقش تصویر در التیام جراحات روحی جوامعِ پس از بحران پرداخت. جیمبو با اشاره به پیوند عمیق نسل پس از جنگ با فجایع تاریخی بیان داشت: «برای نسل من، جنگ تنها یک مفهوم در کتاب‌های تاریخ بود، اما با مشاهده مراسم یادبود و شناور کردن فانوس‌ها در هیروشیما، این فاجعه برایم به واقعیتی ملموس و عاطفی تبدیل شد.» وی تأکید کرد از آنجا که نسل جدید، جنگ را بی‌واسطه تجربه نکرده است، سینما رسالتی تاریخی برای زنده نگه‌داشتن حافظه جمعی و درک متقابل دردها بر عهده دارد.

این سینماگر ژاپنی در ادامه با اشاره به تجربیات عینی خود در ساخت فیلم «دختری که هرگز جنگ را ندید»، تصریح کرد: «ایستادن روی خط صفر، به معنای نگاهی صادقانه به تقاطع مظلومیت و مسئولیت تاریخی است و این دقیقاً همان نقطه آغازینِ رسالت سینما برای کمک به درک گذشته و آغاز روند التیام در جامعه محسوب می‌شود.»

جیمبو در بخش تحلیلی سخنان خود، چهار اثر شاخص سینمایی را به عنوان الگوهای موفقِ مواجهه با آسیب‌های عمیق روحی مورد واکاوی قرار داد. فیلم «گودزیلا» به عنوان بستری برای رویارویی امن جامعه با ترس‌های ملموس، و «هیروشیما عشق من» نمادی از لزوم تلاش مداوم برای درک دردهای سایر ملت‌ها معرفی شدند. وی همچنین آثار «یاسوجیرو اوزو» در بازسازی آرام زندگی روزمره و پذیرش فقدان را در کنار مستند «مشق شب» اثر عباس کیارستمی (که با نگاهی مشاهده‌گر به کودکان به عنوان وارثان جهان پس از جنگ می‌پردازد)، به عنوان نمونه‌های برجسته کارکرد اجتماعی و درمانی هنر هفتم برشمرد.

وی در پایان سخنان خود، با استناد به این اصل که زبان و دستور زبان سینما، تنها زبان حقیقتاً جهانی است که از تمامی مرزها فراتر می‌رود و نیازی به گذرنامه ندارد، خاطرنشان ساخت: «در دوران تاریک بحران‌ها، زمانی که واژگان از کار می‌افتند و گفتگوهای سیاسی متوقف می‌شوند، سینما ابزاری ضروری برای مواجهه با تاریخ، اشتراک دردهای خاموش بر روی پرده نقره‌ای و ایجاد پلی مستحکم به سوی امید مشترک است.»

دومین سخنران این برنامه، «علی غفاری»، تهیه‌کننده و کارگردان اندونزیایی بود که از محل پروژه فیلم‌برداری خود به صورت برخط حضور یافت و به تشریح نقش سینما در جوامع چندفرهنگی پرداخت. وی با اشاره به پروژه بومی‌سازی و بازسازی فیلم «بچه‌های آسمان» (اثر مجید مجیدی) برای مخاطبان اندونزیایی، وجود دغدغه‌ها، روابط خانوادگی و مسائل اجتماعی مشابه را سندی بر اشتراکات عمیق انسانی در سراسر جهان دانست. ایشان همچنین بر لزوم معرفی جسورانه‌تر و ساختاریافته‌تر ظرفیت‌ها و دستاوردهای زنان فیلم‌ساز ایرانی به عرصه بین‌الملل تأکید نمود.

«فرناز امینی»، نویسنده و کارگردان ایرانی، دیگر سخنران این رویداد بود که از ایران به نشست ملحق شد. او ضمن تبیین جایگاه سینما به عنوان ابزاری برای کاهش فواصل فرهنگی، بر مفهوم «آسیب‌های عمیق روانی در سطح جمعی» تمرکز کرد و سه کارکرد درمانی سینما را شامل «نامیدن درد»، «تبدیل تجربه خصوصی به تجربه مشترک» و بازسازی معنا پس از فاجعه» برشمرد. وی در تبیین مسئولیت اخلاقی فیلم‌ساز، به حضور میدانی خود پس از وقایع تلخ اخیر و ساخت مستندی با موضوع فاجعه انسانی مدرسه میناب اشاره کرد و تأکید نمود: «بزرگ‌ترین دغدغه فرمیک و محتوایی در بازنمایی حقیقت مظلومیت، روایت درد بدون تکرار فشار روحی و روانی برای قربانیان است.

«مهدیه محور»، تهیه‌کننده و مستندساز ایرانی، واپسین سخنران این نشست بود. او که تمرکزی پانزده‌ساله بر بازنمایی تصویر زنان در سینمای مستند و داستانی دارد، رویکرد زنان به پدیده جنگ را در سه سطح واکاوی کرد: سطح اجتماعی (به عنوان جزیره آرامش در آشوب)، سطح روانی (نگهبانان روابط عاطفی خانواده) و سطح عملی (حاملان حافظه جمعی و مراقبان انسانی). وی با اشاره به تولیدات اخیر خود که در میانه بحران‌ها در ایران و لبنان ساخته شده‌اند، زنان را حافظان اصیل صلح خواند و از آثار ماندگاری چون «بوی پیراهن یوسف» و «از کرخه تا راین»، به عنوان الگوهای موفق در این عرصه یاد کرد.

 در جریان برگزاری نشست رایزنان فرهنگی کشورمان از دو کشور اندونزی و ژاپن؛ یحیی جهانگیری و فلاحت‌پیشه نیز نکاتی پیرامون اهمیت این برنامه و جایگاه سینما و همچنین چشم‌انداز همکاری‌های آینده میان ظرفیت‌های فیلم‌سازی در سه کشور اندونزی، ژاپن و ایران پیرامون موضوع تدوین یک فیلمنامه مشترک و ساخت فیلم مشترک میان این سه کشور در موضوع نشست مذکور را طرح و گفت‌وگو کردند.

انتهای پیام