به گزارش خبرنگار ایکنا، همزمان با ایام هفته خانواده، آئین رونمایی از اولین دوره جایزه خانواده‌محوری در شهر با عنوان نشان تهران خانواده امروز، ۲۷ خردادماه با حضور مریم اردبیلی، مشاور شهردار و رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران در محل ساختمان مرکزی شهرداری تهران برگزار شد.

در ابتدای این نشست، اردبیلی، رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران طی سخنانی اظهار کرد: همان‌طور که در ابتدای جلسه نیز اشاره شد، روز نزول سوره مبارکه هل اتی از سوی شورای فرهنگ عمومی به عنوان روز ملی خانواده تعیین شده است. برای ما نه فقط در مرکز زنان و خانواده، بلکه در سراسر شهر تهران آرزو این است که نه صرفا روز، هفته، ماه یا سال خانواده بلکه دهه و قرن خانواده را داشته باشیم. منظور از این تعبیر آن است که خانواده به مثابه نهاد اصیل و اصلی رشد انسان‌ها بستر زندگی مطلوب، امکان تنفس، کنشگری و عاملیت اجتماعی در جامعه و شهر ما باشد.

وی افزود: هر محله و مجموعه‌ای که خانواده در آن جایگاه واقعی خود را پیدا کند، قطعا مکان بهتری برای رشد و تعالی انسان خواهد بود. از این جهت خانواده برای ما اهمیت دارد، نه از منظر نگاه از بالا به پایین و صرفا با هدف ارائه خدمات و حمایت‌ها و نه با این نگاه که خانواده تنها یک واحد دریافت‌کننده خدمت باشد. باور داریم اگر بتوانیم شهر را به درستی سامان دهیم و خانواده‌ها را در جایگاه حل مسائل اصلی شهر قرار دهیم، آن شهر قطعا شهر بهتری خواهد بود.

اردبیلی گفت: کمپین «شهر خانوادگی» نیز با همین رویکرد شکل گرفت، به این معنا که زیبایی فضای خانوادگی، ارزش حضور خانواده‌ها، کنشگری، عاملیت و ایده‌های آنان همگی در کنار یکدیگر منجر به آن شوند که شهر به مکانی بهتر برای همه تبدیل شود. خانواده یعنی جایی که در آن تک‌تک افراد اهمیت دارند و اقتضائات و نیاز‌های همه اعضا مورد توجه قرار می‌گیرد و متناسب با آن برنامه‌ریزی و مناسب‌سازی انجام می‌شود. اگر می‌گوییم فضایی برای حضور خانواده‌ها مناسب است، یعنی آن فضا برای کودک، جوان، زن، مرد، سالمند و کل خانواده مهیا و مناسب باشد.

وی ادامه داد: همکاران رسانه‌ای که طی بیش از چهار سال گذشته همراه ما بوده‌اند، با ادبیات شهر خانواده‌محور و رویکرد «تهران خانواده» در خلال برنامه‌ها، رویداد‌ها و مدل‌های اجرایی ما آشنایی دارند. اگر بخواهم جمع‌بندی کوتاهی ارائه کنم، باید بگویم از رویداد «عید تا عید تهران خانواده» آغاز کردیم، سپس مدرسه تسهیلگری تهران خانواده و مدل‌های تسهیلگری محلی تهران خانواده را دنبال کردیم.

اردبیلی افزود: تلاش ما بر این بود که اگر شهر می‌خواهد با خانواده ارتباط برقرار کند، این ارتباط در سه سطح شکل بگیرد. به‌ویژه سطح سوم که همچنان نیازمند غنای نظری و عملی است و تا حدی در شهر‌های بزرگ مغفول مانده است. هر بخشی از بحث خانواده‌محوری را که دنبال کردیم، با این واقعیت مواجه شدیم که نیازمند خلق ابزار، تسهیل فضا‌ها و ایجاد امکانات جدید هستیم تا خانواده بتواند وارد فرآیند حل مسائل شهری شود.

وی بیان کرد: سطح نخست، شهر دوستدار خانواده است، مفهومی که ادبیات آن نیز وجود دارد و هدف ما نیز دستیابی به آن است. شهری که در آن همه اعضای خانواده، چه در کنار یکدیگر و چه به صورت مستقل، بتوانند احساس آرامش، تعلق، انس، آسایش و امنیت داشته باشند. تحقق چنین شهری نیازمند فراهم شدن اقتضائات و نیاز‌های خانواده در عرصه‌های مختلف است؛ اما در کنار این موضوع، به این نتیجه رسیدیم که نباید خانواده را صرفا بخشی از جامعه بدانیم که نیازهایش باید برآورده شود. باید با عینک خانواده به شهر نگاه کنیم؛ از دریچه خانه‌ها و نگاه خانواده‌ها که برای ما اصالت و اهمیت ویژه‌ای دارد. باید ببینیم اگر خانواده به شهر می‌نگرد، چه کاستی‌ها، ضعف‌ها و خلأ‌هایی را مشاهده می‌کند و اقدامات ما چه آثاری بر زندگی خانواده‌ها بر جای می‌گذارد.

وی گفت: در سیاست‌های کلی خانواده نیز تأکید شده است که تمامی اقدامات، برنامه‌ها و سیاست‌های ما باید خانواده‌محور باشد. با این حال، واقعیت این است که در بسیاری از موارد به گفت‌و‌گو و شعار بسنده می‌کنیم. دغدغه ما این بود که چگونه می‌توان این مدل مدیریت شهری خانواده‌محور را به عرصه عمل وارد کرد و چگونه می‌توان اجزای مدیریت شهری، نهاد‌ها و زیرساخت‌ها را در این مسیر قرار داد.

وی ادامه داد: از سوی دیگر، باید شرایطی فراهم شود که خانواده‌ها نیز استقلال، اعتماد به نفس و امکان مشارکت را در برابر خود ببینند؛ بتوانند اولویت‌های خود را مطرح کنند، ایده‌هایشان را برای حل مسائل ارائه دهند، در تحقق آن مشارکت داشته باشند و در نهایت ارزیابی کنند که این مسیر تا چه اندازه در جهت ساختن شهری بهتر برای آینده خود و خانواده‌هایشان حرکت می‌کند.

اردبیلی بیان کرد: این سه سطح شامل ارائه خدمت به خانواده، استقرار رویکرد خانواده‌محوری در تمامی اجزای شهر و در نهایت تبدیل شهر به عرصه کنش و فعالیت خانواده‌هاست. تحقق این اهداف نیازمند ادبیات نظری، مدل‌های عملی، بهره‌گیری از میراث تاریخی جامعه ایرانی، مطالعه تجربیات جهانی و توسعه مستمر نظری و عملی در حوزه خانواده‌محوری است.

وی بیان کرد: در این مسیر اقدامات متعددی انجام شد؛ از جمله توسعه الگوی بازی‌های خانواده‌محور که خانواده‌های شهر تهران در آن مشارکت کردند. این بازی‌ها که توسط برترین طراحان کشور طراحی شد، فضایی را فراهم کرد تا خانواده‌ها در کنار تجربه نشاط و شادی، با شیوه‌های حل مسئله شهری و همکاری جمعی نیز آشنا شوند.

وی تصریح کرد: همچنین، نشست‌های متعددی با نخبگان، صاحب‌نظران و هنرمندان برگزار شد، رویداد‌های ایده‌پردازی خانواده‌محور شکل گرفت و در آکادمی تهران خانواده، تسهیلگرانی برای توسعه و شتاب‌دهی به الگوی خانواده‌محور آموزش دیدند و وارد عرصه خدمت شدند.

رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران افزود: پس از تغییرات ساختاری انجام‌شده با حمایت شورای اسلامی شهر و مدیریت شهری، حوزه زنان و خانواده در تمامی مناطق، سازمان‌ها و شرکت‌های شهرداری تهران مستقر شد و این امکان فراهم آمد که رویکرد خانواده‌محوری در تمامی بخش‌های شهرداری توسعه یابد و شتاب بیشتری پیدا کند.

وی بیان کرد: در هفته خانواده نیز بیش از ۲۳۰ برنامه با رویکرد خانواده‌محوری در بخش‌های مختلف مدیریت شهری برگزار شد که حدود ۸۰ درصد آن برای عموم شهروندان و خانواده‌ها و ۲۰ درصد برای خانواده‌های کارکنان شهرداری تهران بود. همچنین ۹۳ برنامه در مناطق و ۱۱۶ برنامه در سازمان‌ها و شرکت‌ها به اجرا درآمد.

اردبیلی افزود: در ادامه، مدل پردیس خانواده‌محور را نیز دنبال کردیم و برای طراحی آن نشست‌ها و رویداد‌های متعددی برگزار شد. هدف این بود که زیرساختی فراهم شود تا همه اعضای خانواده بتوانند در کنار یکدیگر از امکانات بهره‌مند شوند و در عین حال، کنش و همکاری جمعی را تجربه کنند.

وی گفت: تمامی این اقدامات که تنها به صورت فهرست‌وار به آنها اشاره شد و هر یک حاصل ماه‌ها تلاش همکاران ما بوده است، این جسارت را به ما داد که امروز از شاخص‌ها، الگو‌ها و مدل‌های شهر خانواده‌محور سخن بگوییم. در این سال‌ها توانسته‌ایم درباره این مفاهیم به جمع‌بندی‌هایی برسیم، نمونه‌های آزمایشی و پایلوت‌هایی را اجرا کنیم و اکنون این ظرفیت وجود دارد که رویکرد خانواده‌محوری را در قالب «جایزه تهران خانواده» معرفی کنیم.

مشاور شهردار تهران اظهار کرد: این جایزه فرصتی است تا تمامی اجزای مدیریت شهری، مناطق، سازمان‌ها و شرکت‌ها، طراحی و اجرای پروژه‌ها را در تعامل و مشارکت با خانواده‌ها تمرین کنند و در مسیری قرار بگیریم که در افق آینده، تهران هرچه بیشتر به سوی یک شهر خانواده‌محور حرکت کند.

اردبیلی افزود: جایزه «تهران خانواده» که به عنوان نخستین دوره جایزه خانواده‌محوری در شهر برگزار می‌شود، دارای بخش‌های متنوعی است که جزئیات آن به اطلاع حاضران رسیده است. از این لحظه دبیرخانه این جایزه آغاز به کار کرده و مقرر است تا هفته تهران که در مهرماه برگزار خواهد شد، اختتامیه این جایزه با حضور حاضران برگزار شود.

وی گفت: این جایزه به خانواده یا خانواده‌های کنشگر، شبکه‌های خانوادگی مؤثر در شهر تهران، الگو‌های سیاستی یا تغییرات ساختاری خانواده‌محور در اجزای مدیریت شهری، هر پروژه یا طرح سازمانی که امکان‌ساز کنش خانواده‌محور در شهر باشد، الگو‌های نوآوری اجتماعی خانواده‌محور، هر منطقه یا سازمانی که به‌صورت خانواده‌محور عمل می‌کند و همچنین تجربه‌های الهام‌بخش در حوزه میدان‌داری خانواده‌محور تعلق خواهد گرفت.

وی ادامه داد: امید است این مسیر، آغازگر حرکتی نورانی و پربرکت در این حوزه باشد. در این چارچوب تأکید می‌شود که مدل بومی، ارزشی، اسلامی و ایرانی در مواجهه با پدیده‌های دشوار و تاریخی، همواره مدلی فعال و خانواده‌محور بوده است. اساساً تاب‌آوری، مقاومت و پایداری اجتماعی در فرهنگ ایرانی، ریشه‌ای خانواده‌محور دارد.

اردبیلی اظهار کرد: در سال‌های اخیر نیز نمونه‌های متعددی از این واقعیت مشاهده شده است؛ به‌گونه‌ای که خانواده‌های ایرانی در شرایط دشوار، با تکیه بر الگوی خانواده‌محور توانسته‌اند در برابر فشار‌ها و بحران‌ها ایستادگی کنند. این تجربه نشان داده است که نه‌تنها مقاومت شکل گرفته، بلکه سطحی بالاتر از همبستگی، انسجام و درک متقابل در میان خانواده‌ها ایجاد شده است.

اردبیلی بیان کرد: در همین چارچوب، در آیات سوره هل اتی که آیاتی خانواده‌محور است، بر مفاهیمی، چون خیر، نور و برکت در رفتار اعضای خانواده در مواجهه با یتیم، اسیر و مسکین تأکید شده است که می‌تواند به عنوان الگوی رفتاری مورد توجه قرار گیرد. همچنین در واقعه مباهله پیامبر اکرم(ص)، برای اثبات حقانیت جبهه حق، حضور کامل خانواده ایشان نشان‌دهنده جایگاه بنیادین خانواده در تبیین حقیقت بوده است. در واقعه عاشورا نیز می‌توان الگوی ماندگاری از نقش خانواده در تاریخ اسلام مشاهده کرد.

وی اظهار کرد: بر این اساس، تأکید می‌شود که تاریخ ما و جامعه ایرانی همواره با رویکرد خانواده‌محور شکل گرفته است و هر میزان که بتوان این فرصت‌ها را بازتولید و برای آینده ذخیره کرد، امکان بهره‌گیری از این سرمایه تمدنی برای ساخت آینده بیشتر فراهم خواهد شد.

وی تصریح کرد: در ادامه مسیر، برنامه‌ریزی شده است که این جایزه در سطح ملی و با مشارکت سایر کلان‌شهر‌ها و در دبیرخانه مجمع کلان‌شهر‌ها نیز توسعه یابد و در آینده نزدیک امکان گسترش آن به سطح بین‌المللی نیز مورد بررسی قرار گیرد. همچنین در این نشست، از نشان و هویت این جایزه در کنار حاضران رونمایی خواهد شد.

مشاور شهردار تهران افزود: در بخش دیگری از برنامه، مجموعه‌ای از مدل‌های نوآورانه کار خانواده‌محور در شهر که طی این دوره طراحی و اجرا شده‌اند و حاصل غنای نظری و تجربه عملی این حوزه هستند، معرفی خواهند شد. این تجربه‌ها با رویکردی انتقادی و تحلیلی تدوین شده و در قالب آثار مکتوب نیز مستندسازی شده‌اند.

اردبیلی در پایان بیان کرد: در همین راستا، از هشت عنوان کتاب که حاصل این فرآیند بوده و عصاره نظری و تجربی این مسیر را در بر می‌گیرند، رونمایی خواهد شد. هرچند برخی از این آثار هنوز مراحل نهایی چاپ و نشر را طی نکرده‌اند، اما در این نشست به‌صورت اجمالی معرفی خواهند شد و در جلسات جداگانه به تفصیل مورد بررسی قرار خواهند گرفت.

انتهای پیام