به گزارش خبرنگار ایکنا از اصفهان، حجت‌الاسلام حسین عزیزی، عضو هیئت علمی دانشکده علوم قرآن و حدیث دانشگاه اصفهان در نشستی با موضوع امر به معروف و نهی از منکر که امروز، ۲۷ خردادماه در مرکز آموزش‌های تخصصی کوتاه‌مدت شماره یک جهاددانشگاهی واحد اصفهان برگزار شد، با اشاره به دغدغه دیرین خود در خصوص تعطیلات پی‌درپی اظهار کرد: اسلام در جایگاه دینی فطری، با رکود و بی‌تحرکی سازگار نیست و نشاط حیاتی را اصل می‌داند. در روایات دلیلی بر تعطیلی مطلق کار وجود ندارد؛ حتی در روز عاشورا نیز منع کسب‌وکار مطرح نشده است، بلکه فقط اندوختن و ذخیره‌سازی مال کراهت دارد.

وی در خصوص فلسفه تعطیلی روز جمعه گفت: این روز برای تعظیم شعائر الهی تعیین شده و شایسته است حتی در روزهای کاری نیز زمانی به معرفت‌افزایی اختصاص یابد. در ایام شهادت ائمه(ع) و ماه محرم نیز بهترین شیوه تکریم، تداوم فعالیت‌ها همراه با مذاکره علمی، احیای علوم اهل‌ بیت(ع) و تنظیم زندگی براساس معارف آنان است.

عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان با تأکید بر فرهنگ‌سازی در این زمینه افزود: کار در منطق اسلام، جهاد، صدقه و عبادت است. پیامبر اکرم(ص) فرمودند: «عبادت 10 جزء دارد که 9 جزء آن طلب روزی حلال است.» بنابراین، تلاش برای عزت‌مندی و اداره آبرومندانه زندگی، عبادت محسوب می‌شود و با این نگاه، فعالیت روزانه در سایه مناسبت‌های مذهبی قداست می‌یابد.

وی از جمله رسالت‌های دین را معنابخشی به فعالیت‌های عادی زندگی دانست و تصریح کرد: انسان از تکرار خسته می‌شود، اما با ضریب‌دادن معنوی به کارهای روزمره، ملال از بین می‌رود. همان‌گونه که در یک رودخانه جاری نمی‌توان دو بار قدم گذاشت، اگر رفتارهای ما در مجرای آموزه‌های دینی قرار گیرد، تکراری نخواهد شد. مادری که کانون خانواده را سرشار از محبت می‌کند، این کار او مصداق جهاد است و این نقش، هنری بزرگ به‌شمار می‌رود.

عزیزی با اشاره به اعتراضات گسترده حدود 100 سال پیش در پی تخریب قبور ائمه بقیع(ع) و تعطیلی هشت‌‌روزه کشور بیان کرد: آیت‌الله سیدحسن مدرس در همان زمان ضمن نقد شیوه پیگیری صرفاً تعطیل‌محور، تصریح کرد: «من با تعطیلات مخالفم.» او با محاسبه‌ای اقتصادی نشان داد که تعطیلی یک‌روزه بازار اصفهان، با دستمزد روزانه دو تومان برای هر کارگر، در مجموع ۸ تومان به طبقه ضعیف آسیب می‌زند. این نگاه فقهی واقع‌بینانه، اسلام را با فطرت و پویایی همسو معرفی می‌کند؛ چنانکه در طبیعت نیز هیچ‌چیز متوقف نمی‌شود.

منطق اسلام پویایی است نه انفعال

وی با ارجاع به کتاب «الاسلام و منطق القوة» اثر سیدمحمدحسین فضل‌الله، منطق اسلام را قدرت و پویایی و نه انفعال خواند و با اشاره به مفهوم افسردگی روز یکشنبه در روان‌شناسی غرب که ناشی از تعطیلی مطلق و احساس پوچی است، ادامه داد: روح و جسم انسان تعطیل‌بردار نیست؛ حتی سلول‌های بدن نیز پیوسته فعال‌اند. نباید تعطیلی‌های بی‌ثمر را به نام دین توجیه کرد؛ زیرا در جامعه متکثر امروز، چنین رویکردی زمینه مطالبات غیرمنطقی را فراهم می‌کند.

عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان با بیان اینکه معتزله امر به معروف را از اصول دین می‌دانستند، گفت: علمای شیعه تا قرون چهارم و پنجم این بحث را در کتب کلامی مطرح می‌کردند، زیرا آن را اصلی عقلانی می‌دانستند. در این منطق، هرچه عقل نیکو بداند، معروف و هرچه زشت بداند، منکر است. از این‌رو، کارآفرینی و رونق اقتصادی مصداق معروف‌اند. از پیامبر(ص) نقل شده است: «كُلُّ مَعروفٍ صَدَقةٌ؛ هر کار نیکی صدقه است.» حتی لبخندزدن به مشتری یا سلام به مردم صدقه است و کشاورزی که دیگران و حتی پرندگان از محصولش بهره‌مند می‌شوند، در حال صدقه‌دادن است.

وی با اشاره به سخنرانی شهید مطهری در سال ۱۳۳۹ درباره حمله برخی افراد به یک مراسم عروسی به نام نهی از منکر اضافه کرد: ایشان خود این رفتار را منکر دانست. خروج امر به معروف از مدار عقلانیت، آن را به ضد خود تبدیل می‌کند. حتی شیوه سخن‌گفتن و قابل فهم سخن گفتن نیز مصداق معروف است.

عزیزی تأکید کرد: معروف باید به گفتمان جمعی تبدیل شود، نه رفتار جزیره‌ای. به نقل از صاحب «جواهر الکلام»، بالاترین رکن امر به معروف، عامل‌بودن خود انسان است. دولت و حاکمیت اگر مجری عدالت و نیکی باشند، این فرهنگ در جامعه تسری می‌یابد؛ در غیر این صورت توصیه‌ها بی‌اثر خواهد بود.

وی با استناد به آیه «وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ…؛ مردان و زنان با ایمان دوست و یار یکدیگرند» گفت: زن و مرد در این وظیفه اجتماعی برابرند. اولیاء به معنای سرپرستی همراه با مودت است؛ نگاهی مادرانه و طبیبانه، نه سخت‌گیرانه و عیب‌جویانه. نوع نگاه ما تنظیم‌کننده رفتار ماست و برخوردهای حسادت‌آمیز یا تند، خود منکر محسوب می‌شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان اظهار کرد: امر به معروف برخلاف عباداتی چون نماز، مشروط به چهار شرط است: شناخت معروف و منکر، احتمال تأثیر، نبود مفسده و نداشتن نتیجه معکوس. اگر اقدام موجب تفرقه شود، جایز نیست؛ زیرا همبستگی ملی و اسلامی از بزرگترین مصادیق معروف است. شیعیان در حج برای حفظ وحدت امت اسلامی، بعضی از احکام فرعی را مطابق شرایط حاکم اجرا می‌کنند؛ چنانکه امام خمینی(ره) این رویکرد را برای صیانت از کیان دین ضروری دانستند.

وی در پاسخ به دغدغه یکی از حضار در خصوص موضع‌گیری افراد در مقابل تذکر لسانی به رعایت حجاب گفت: در روان‌شناسی اجتماعی، نبود اعتماد مانع ارتباط مؤثر است و رفتارهای سلیقه‌ای گذشته دیوارهای دفاعی ایجاد کرده است. موفقیت در این حوزه به مطالعه عمیق روان‌شناختی و جامعه‌شناختی و ایجاد پیوندهای عاطفی نیاز دارد؛ بدون بازسازی اعتماد و نشان‌دادن چهره محبت‌آمیز دین، صرف تکیه بر قانون یا برخورد تند نتیجه‌بخش نخواهد بود.

انتهای پیام