به گزارش خبرنگار ایکنا، دومین نشست تخصصی بررسی روش‌های تحقق تدابیر قرآنی قائد شهید در ساختار‌های مردمی و مؤسسات قرآنی، عصر ۱۷ خردادماه به‌صورت مجازی و با حضور علی اصل‌هاشمی، مدیرعامل اتحادیه مؤسسات و تشکل‌های فرهنگی قرآن و عترت استان آذربایجان شرقی، محمود حمیداوی، استاد حوزه و دانشگاه و پژوهشگر علوم قرآنی و دبیری محمدرضا جعفری، فعال قرآنی و استاد دانشگاه برگزار شد.

در ابتدای این نشست، محمدرضا جعفری، دبیر نشست و از فعالان قرآنی کشورمان طی سخنانی با اشاره به فقدان قائد شهید، اظهار کرد: داغی که دشمن بر دل ملت ما گذاشت، داغی مقطعی و گذرا نیست، بلکه شباهتی عمیق با مصیبتی دارد که پس از شهادت حضرت اباعبدالله الحسین(ع) بر شیعیان تحمیل شد.

وی گفت: شکل‌گیری جامعه‌ای که بتواند شخصیت‌های برگزیده و کم‌نظیری را برای راهبری و حکمرانی تربیت کند، نیازمند گذر زمان و فراهم شدن زمینه‌های ویژه‌ای است و از این رو باید همواره شاکر نعمت بزرگ ولایت باشیم؛ نعمتی که بی‌تردید از الطاف الهی به شمار می‌رود.

جعفری افزود: انقلاب اسلامی با هدف تحقق دستورات قرآن کریم شکل گرفته و مأموریت آن فراهم‌سازی زمینه‌های ظهور حضرت حجت (عج) است. در این مسیر، پیوند میان بعثت، غدیر، عاشورا و ظهور، یک پیوستار معرفتی و تمدنی است که جدایی‌پذیر نیست. کسی که بعثت را نشناسد، غدیر را درک نخواهد کرد، کسی که غدیر را نشناسد، عاشورا را نخواهد شناخت و کسی که این سه حقیقت را درک نکند، فهم درستی از ظهور نخواهد داشت. این حلقه‌های به‌هم‌پیوسته، از بزرگ‌ترین منتهای الهی بر امت اسلامی هستند.

جامعه قرآنی مدیون رهبر شهید است

جعفری با تأکید بر جایگاه ویژه جامعه قرآنی در منظومه فکری رهبر شهید، گفت: جامعه قرآنی بیش از هر قشر دیگری مدیون توجه‌ها و حمایت‌های ایشان است. اهتمام ویژه قائد شهید به فعالیت‌های قرآنی بر کسی پوشیده نیست؛ از این رو حداقل انتظار آن است که جامعه قرآنی در شناخت و تبیین منویات و تدابیر ایشان از سایر اقشار پیشگام‌تر باشد.

وی افزود: مؤسسات مردمی قرآن و عترت باید تدابیر و رهنمود‌های قرآنی ایشان را به‌صورت دقیق، کاربردی و نظام‌مند احصا کرده و زمینه تحقق آن‌ها را در عرصه‌های مختلف فراهم کنند. مگر می‌توان راه نجاتی غیر از تمسک به قرآن کریم متصور شد؟ شیوه حکیمانه و خردمندانه‌ای که ایشان در تبیین مباحث قرآنی و راهبری جامعه بر مبنای آموزه‌های قرآن در پیش گرفته بودند، حقیقتی روشن و غیر قابل انکار است و هیچ انسان منصفی نمی‌تواند این حق را نادیده بگیرد.

مؤسسات قرآنی از فضای انتظار و ناامیدی عبور کنند

دبیر این نشست ادامه داد: هدف از برگزاری این سلسله نشست‌ها آن است که به این پرسش پاسخ داده شود که چگونه می‌توان تدابیر قرآنی قائد شهید را استخراج و در عرصه عمل به کار گرفت. یکی از آسیب‌های جدی مؤسسات قرآنی، گرفتار شدن در فضای یأس و ناامیدی و وابسته کردن اقدامات به فراهم شدن برخی شرایط و امکانات است؛ در حالی که این نگاه مانع حرکت و پیشرفت خواهد شد.

وی تصریح کرد: نباید نسبت به دغدغه‌های قرآنی ولی‌نعمت خود بی‌تفاوت باشیم. از مؤسسات قرآنی انتظار می‌رود افرادی را که می‌توانند در این مسیر نقش‌آفرین باشند، معرفی کنند تا در نشست‌های آینده از ظرفیت آنان بهره گرفته شود.

جعفری گفت: نتیجه وقف کردن همه وجود در مسیر قرآن، نفوذ کلام و تأثیرگذاری عمیقی است که خداوند به انسان عطا می‌کند. همین ویژگی موجب شد سخنان رهبر شهید بر دل‌های بسیاری بنشیند و انسان‌های فراوانی را مجذوب خود کند. لازم است فرصت‌هایی فراهم شود تا مردم ایران و جهان دریابند که چگونه آزاداندیشان مسلمان و غیر مسلمان در سراسر دنیا شیفته این شخصیت عظیم قرآنی شده‌اند. البته شناخت حقیقی، زمانی ارزشمند است که در رفتار و سبک زندگی افراد نیز اثرگذار باشد.

بر اساس گزارش ایکنا در ادامه این نشست، محمود حمیداوی، مدیر مؤسسه قرآنی اهل‌ البیت(ع) به بیان تجربیات خود در عرصه مدیریت مؤسسات قرآنی پرداخت و گفت: طی سال‌ها فعالیت قرآنی و مطالعه آثار رهبر شهید انقلاب به پنج محور مهم دست یافته‌ام که معتقدم می‌توانند در ارتقای عملکرد مؤسسات قرآنی بسیار اثرگذار باشند.

وی گفت: نخستین اقدام ما در موسسه قرآنی اهل‌ البیت(ع) برگزاری صبحانه کاری در چهارمین جمعه هر ماه برای تمامی عوامل، مربیان و همکاران مؤسسه است. این برنامه در دو بخش برگزار می‌شود؛ در بخش نخست، مباحث علمی و قرآنی جدید شامل تفسیر، احادیث و موضوعات روز قرآنی مطرح می‌شود تا نیرو‌های مجموعه از نظر علمی ارتقا یابند. پس از پذیرایی مختصر، بخش دوم به موضوعات تشکیلاتی و بررسی چالش‌ها و مسائل اجرایی اختصاص دارد. این تجربه نتایج بسیار مطلوبی برای مجموعه ما به همراه داشته است.

تجربه‌های موفق مردمی در گسترش فعالیت قرآنی 

وی افزود: دومین محور مورد توجه ما، حفظ نیرو‌های موجود و تربیت نسل جدیدی از فعالان قرآنی بود. با توجه به تأکید قرآن کریم بر تربیت نسل آینده و همچنین ضرورت حفظ ارتباط با نوجوانان و جوانان، به‌ویژه دختران دهه 80 و 90، یک هیئت مذهبی دخترانه زیر نظر مؤسسه راه‌اندازی کردیم. اعضای این هیئت در دوره‌های مختلف آموزشی و اجرایی مشارکت داده شده و امروز به بازوان توانمند برنامه‌های مؤسسه تبدیل شده‌اند؛ بنابراین تکثیر و پرورش نیرو‌های انسانی یکی از مهم‌ترین دستاورد‌های ما بوده و مؤسسات مردمی می‌توانند در این زمینه هم فعالیت کنند.

حمیداوی ادامه داد: سومین موضوع، پروژه‌سازی و تعریف پروژه‌های اجرایی است. بار‌ها پیش می‌آید که ایده‌ای وجود دارد، اما بودجه کافی برای اجرای آن در اختیار نیست. در چنین شرایطی نباید منتظر دیگران ماند. باید خودمان برنامه طراحی کرده، پروژه تعریف و برای تحقق آن اقدام کنیم. رهبر معظم انقلاب نیز همواره تأکید داشته‌اند که چالش‌ها و تهدید‌ها را بشناسیم، آن‌ها را به فرصت تبدیل و صحنه را به‌درستی درک کنیم و حرکت‌های مردمی را شکل دهیم.

این مدرس حوزه و دانشگاه، چهارمین عامل موفقیت را روابط عمومی قوی و تعامل گسترده با دستگاه‌های اجرایی دانست و گفت: ما به همه ادارات شهرستان اعلام کردیم که هر برنامه قرآنی داشته باشند، ما می‌توانیم آن برنامه را تأمین کنیم زیرا خیران و ظرفیت‌های لازم برای حمایت از این کار را داشتیم؛ الان وضعیت به گونه‌ای است که اگر روزگاری حتی امکانات اولیه و منابع مالی کافی نداشتیم، اما امروز به برکت همین تعاملات، امکانات متعددی در اختیار مجموعه قرار گرفته است. این ارتباطات به حدی گسترش یافته که می‌توان گفت فعالان قرآنی در شهر به جایگاه و اعتبار ویژه‌ای دست یافته‌اند.

این پژوهشگر علوم قرآنی افزود: محور پنجم، توجه به رسانه و تربیت نیرو‌های اثرگذار در عرصه تبلیغ و تبیین است. با توجه به تحصیلات دانشگاهی در رشته زبان و ادبیات فارسی و سابقه فعالیت‌های قرآنی، به این نتیجه رسیدم که باید نسلی از سخنرانان و مبلغان تربیت شوند تا بتوانند در منابر و جلسات منطقه خوزستان نقش‌آفرینی کنند. در همین راستا نزدیک به ۱۰۰ نفر آموزش دیدند و وارد عرصه تبلیغ شدند. ثمره این اقدام آن بود که امروز در حدود ۱۰۰ شب تجمع و برنامه مردمی در سطح شهر، نزدیک به نیمی از اجرای این برنامه‌ها توسط نیرو‌های تربیت‌شده مؤسسه قرآنی انجام می‌شود.

حمیداوی با اشاره به اعتبار اجتماعی حاصل از فعالیت‌های قرآنی، گفت: همه این آبرو و اعتبار را از برکت قرآن کریم می‌دانم. روزی به یکی از دوستان گفتم به لطف قرآن به جایگاهی رسیده‌ایم که اگر برای جمعی از مسئولان شهرستان پیام دعوت ارسال کنیم، با افتخار و بدون هیچ تأخیری در کنار ما حاضر می‌شوند. اخیراً برای میزبانی از مهمانی به فرماندار و مسئولان چند اداره پیام دادم تا در کنار این مهمان حضور یابند، از میان آنان، ۹ نفر در جلسه حاضر شدند و تنها یک نفر به دلیل حضور نداشتن در شهرستان عذرخواهی کرد. این سرمایه اجتماعی و اعتبار معنوی را قرآن به مؤسسه ما بخشیده است.

وی در پایان اظهار کرد: اگر تاکنون قدمی در این مسیر برداشته‌ام، آن را با همه جان و دل تقدیم رهبر معظم انقلاب می‌کنم؛ رهبری که این عزت، هیبت و اقتدار را برای جریان قرآنی کشور به یادگار گذاشته‌اند.

همچنین در بخش دیگر این نشست، علی اصل‌هاشمی، مدیرعامل اتحادیه مؤسسات و تشکل‌های فرهنگی قرآن و عترت استان آذربایجان شرقی به بیان دیدگاه‌های خود درباره نقش مؤسسات قرآنی در تحقق منویات و تدابیر قرآنی رهبر شهید پرداخت.

شناخت شخصیت قرآنی رهبر شهید؛ نخستین گام جهاد تبیین

وی در ابتدای سخنان خود اظهار کرد: نخستین موضوعی که باید مورد توجه قرار گیرد، شناخت صحیح و عمیق شخصیت رهبر معظم انقلاب است. به واسطه ارتباط مستمر با نسل جوان، به این نتیجه رسیده‌ام که متأسفانه آن‌گونه که شایسته است، شخصیت ایشان برای بسیاری از جوانان شناخته‌شده نیست. از این رو معتقدم نخستین حقی که بر گردن جامعه قرآنی قرار دارد، معرفی صحیح و جامع این شخصیت بزرگ به جامعه است.

اصل‌هاشمی گفت: مردم باید بدانند رهبر معظم انقلاب از چه جایگاه علمی، معنوی و قرآنی برخوردار بوده‌اند و چه نعمت عظیمی در دوران حیات ایشان در اختیار این ملت قرار داشته است؛ نعمتی که متأسفانه آن‌گونه که شایسته بود قدر آن دانسته نشد.

مدیرعامل بنیاد صحیفه سجادیه استان آذربایجان شرقی تصریح کرد: حتی اگر فردی شناخت دقیقی از رهبر معظم انقلاب نداشته باشد، با شنیدن تنها یک سخنرانی از ایشان به‌خوبی درمی‌یابد که انس و ارتباطی عمیق با قرآن کریم داشته‌اند. ایشان همواره با نگاه تشریفاتی و صرفاً نمادین به قرآن مخالف بودند و بر این باور تأکید داشتند که قرآن باید در متن زندگی فردی و اجتماعی مردم حضور داشته و در همه ابعاد زندگی آنان جریان پیدا کند.

مدیرعامل اتحادیه مؤسسات و تشکل‌های فرهنگی قرآن و عترت استان آذربایجان شرقی ادامه داد: یکی از مهم‌ترین وظایف ما معرفی ابعاد شخصیتی رهبر معظم انقلاب است. در این مسیر باید از صاحب‌نظران، اندیشمندان و افرادی که سال‌ها از نزدیک در محضر ایشان بوده‌اند بهره بگیریم. گاهی اوقات افرادی را مشاهده می‌کنیم که شاید در ظاهر، انتظار نداشته باشیم شناخت عمیقی از جایگاه ولایت داشته باشند، اما هنگامی که پای سخنان آنان می‌نشینیم، متوجه می‌شویم از درک و شناخت قابل توجهی نسبت به اندیشه‌ها و شخصیت رهبر معظم انقلاب برخوردارند. شناسایی و بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها می‌تواند نقش مهمی در تبیین این شخصیت بزرگ ایفا کند.

وی تصریح کرد: اگر بتوانیم این شناخت را در جامعه ایجاد کنیم، به اعتقاد من نیمی از مسیر را پیموده‌ایم؛ چرا که فعالان و کنشگران قرآنی در حقیقت سربازان رهبر معظم انقلاب و جانشین برحق ایشان در خط مقدم جنگ فرهنگی هستند و به همین دلیل، شناخت دقیق شخصیت و اندیشه‌های ایشان ضرورتی انکارناپذیر به شمار می‌رود.

مؤسسات بهترین بستر تحقق منویات قرآنی رهبر شهید هستند

اصل‌هاشمی در ادامه به ظرفیت‌های مؤسسات قرآنی برای تحقق این اهداف اشاره کرد و گفت: ممکن است این پرسش مطرح شود که چرا مؤسسات و مجموعه‌های قرآنی می‌توانند در این عرصه موفق عمل کنند و با وجود دستگاه‌های متعدد و گسترده حاکمیتی، این مسئولیت باید به آنان سپرده شود؟ پاسخ روشن است؛ بخش قابل توجهی از نیرو‌هایی که در برخی دستگاه‌های رسمی مسئولیت دارند، فعالیت خود را محدود به ساعات اداری می‌کنند، اما فعالان مؤسسات قرآنی با انگیزه‌ای برخاسته از باور، علاقه و اخلاص وارد میدان شده‌اند و در بسیاری از موارد حتی با وجود موانع و دشواری‌های فراوان نیز از مسیر خود عقب‌نشینی نمی‌کنند زیرا کار خود را برای خدا انجام می‌دهند.

وی افزود: یکی دیگر از ظرفیت‌های مهم مؤسسات قرآنی، گستردگی جغرافیایی و تنوع فرهنگی آن‌هاست. این مؤسسات در اقصی نقاط کشور حضور دارند و با لایه‌های مختلف جامعه در ارتباط هستند. علاوه بر این، هیئت مؤسس و مدیران مجموعه‌های قرآنی از تخصص‌های متنوعی برخوردارند و هر یک در حوزه‌ای صاحب تجربه و اعتبار هستند.

این مدرس دانشگاه داد: در استان آذربایجان شرقی شاهد هستیم که بسیاری از مدیران مؤسسات قرآنی از نخبگان و چهره‌های اثرگذار در حوزه‌های تخصصی خود محسوب می‌شوند. اگر بتوان این ظرفیت‌ها را هدفمند کرده و در قالب شبکه‌های تخصصی ساماندهی کرد، امکان اجرای طرح‌های بزرگ و اثرگذار در سطح کشور فراهم خواهد شد.

اصل‌هاشمی اظهار کرد: کمتر مجموعه‌ای را می‌توان یافت که مخاطبان آن از کودکان سه ساله تا سالمندان 70 ساله را دربرگیرد، اما مؤسسات قرآنی از این ویژگی ممتاز برخوردارند. افراد با سنین، فرهنگ‌ها، تخصص‌ها و سلایق گوناگون، مخاطبان این مجموعه‌ها هستند و همین گستردگی مخاطب، ظرفیت ویژه‌ای برای اثرگذاری فرهنگی ایجاد کرده است. به همین دلیل اگر این مأموریت به مؤسسات قرآنی سپرده شود و از آن‌ها حمایت لازم صورت گیرد، می‌توانند آن را به بهترین شکل ممکن به انجام برسانند.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به نحوه عملیاتی‌سازی این اهداف پرداخت و گفت: با بهره‌گیری از دانش فیزیک می‌توان این موضوع را بهتر تبیین کرد. در علوم فیزیک زمانی که قصد انجام کاری را داریم، ابتدا برای آن الگوریتم طراحی می‌کنیم؛ یعنی مسیر اجرا را مرحله به مرحله مشخص کرده و در هر گام، آن را مورد آزمون قرار می‌دهیم تا از کارآمدی آن اطمینان حاصل شود. پس از تکمیل الگوریتم، ظرفیت‌ها و توانمندی‌ها را تجمیع کرده و وارد مرحله اجرا می‌شویم.

وی افزود: در حوزه فعالیت‌های قرآنی نیز باید همین رویکرد را در پیش بگیریم. ابتدا لازم است دغدغه‌ها، مطالبات و منویات رهبر معظم انقلاب به‌صورت دقیق احصا شود. برای مثال، زمانی که ایشان تربیت ۱۰ میلیون حافظ قرآن را به‌عنوان یک هدف راهبردی مطرح می‌کنند، باید این مطالبه به یک برنامه عملیاتی تبدیل و برای تحقق آن الگوریتم اجرایی طراحی شود.

اصل‌هاشمی گفت: اتحادیه کشوری مؤسسات و تشکل‌های قرآن و عترت می‌تواند در این زمینه نقش راهبری و هدایت‌گری را بر عهده بگیرد، ظرفیت‌ها را شناسایی و تجمیع کند، طرحی جامع تدوین کرده و برای هر مؤسسه یا استان وظایف مشخصی تعریف کند. در نهایت نیز باید از مجموعه‌های مسئول، خروجی و گزارش عملکرد مطالبه شود؛ البته تحقق چنین اهدافی مستلزم حمایت‌های لازم، به‌ویژه در حوزه مالی است.

این استاد دانشگاه با اشاره به برخی آسیب‌های موجود در حوزه تأمین منابع مالی مؤسسات قرآنی، اظهار کرد: یکی از مشکلات فعلی این است که بسیاری از مؤسسات تنها در انتظار دریافت منابع مالی مستقیم هستند. من بار‌ها در استان اعلام کرده‌ام که با پرداخت صرفِ پول نقد به مؤسسات موافق نیستم. اگر مدیری توانایی تدوین طرح جامع و برنامه‌ریزی مؤثر را ندارد، وظیفه ماست که او را آموزش دهیم و توانمندسازی کنیم. باید به مدیران مؤسسات بیاموزیم چگونه از ظرفیت‌های قانونی و حقوق خود بهره‌مند شوند و برای تحقق اهدافشان برنامه‌ریزی کنند.

وی در ادامه به تجربه‌ای در شهرستان جلفا اشاره کرد و گفت: در گذشته ارزیابی‌ای از وضعیت مؤسسات قرآنی این شهرستان انجام دادم. در آن زمان هفت مؤسسه قرآنی در منطقه فعال بودند که به دلایل مختلف همه آن‌ها به جز یک مؤسسه تعطیل شده بودند. زمانی که تصمیم گرفتم از این مؤسسه حمایت کنم، برخی افراد با این اقدام مخالف بودند، اما پس از بررسی شرایط منطقه به این نتیجه رسیدیم که جلفا به دلیل برخورداری از ظرفیت گردشگری می‌تواند از این مزیت در فعالیت‌های قرآنی بهره ببرد.

اصل‌هاشمی افزود: به مسئولان مؤسسه پیشنهاد دادم در ایام نوروز هفت محفل قرآنی ویژه گردشگران برگزار کنند. آنان اعلام کردند که بودجه لازم را در اختیار ندارند. در پاسخ گفتم تأمین اعتبار را بر عهده می‌گیرم. در ادامه از طریق منطقه آزاد ارس موفق شدیم حدود ۲۰۰ میلیون تومان اعتبار جذب کنیم و این اعتبار در اختیار مؤسسه قرار گرفت تا برنامه‌ها اجرا شود.

دو راهبرد کلیدی برای پیشبرد اهداف قرآنی

وی، شبکه‌سازی را از دیگر ضرورت‌های پیش روی مجموعه‌های فرهنگی و قرآنی دانست و گفت: تجربه موفقی در این زمینه در حوزه ترویج صحیفه سجادیه داشته‌ایم. در مسابقات مرتبط با این حوزه، از هر مدرسه یک دانش‌آموز به‌عنوان سفیر صحیفه سجادیه انتخاب و معرفی شد. این افراد به شبکه‌ای از نیرو‌های فعال تبدیل شدند و بخش مهمی از فعالیت‌های ترویجی از طریق آنان انجام شد.

اصل‌هاشمی اظهار کرد: برای دستیابی به نتایج مطلوب، ابتدا باید شناختی جامع و عمیق از شخصیت رهبر معظم انقلاب و امام شهید در جامعه ایجاد شود، سپس دغدغه‌ها و مطالبات قرآنی ایشان به‌صورت دقیق فهرست و اولویت‌بندی گردد؛ پس از آن اتحادیه کشوری می‌تواند مهم‌ترین محور‌های مورد نیاز را استخراج کرده و هر استان را متولی یکی از این مأموریت‌ها قرار دهد.

وی افزود: اگر برای اجرای این مأموریت‌ها بازه زمانی مشخصی ـ برای مثال یک‌سال ـ تعیین شود و در کنار آن حمایت‌های لازم نیز صورت گیرد، می‌توان پس از پایان دوره، نتایج و خروجی‌های مشخصی را مطالبه کرد. با استمرار این روند در یک دوره چندساله، دستاورد‌های ارزشمند، ملموس و ماندگاری در عرصه فعالیت‌های قرآنی کشور حاصل خواهد شد.

انتهای پیام