به گزارش ایکنا، هفتمین پیش‌نشست «تاریخ شفاهی دین و فرهنگ» با موضوع««تاریخ شفاهی و مستندسازی تاریخ اماکن متبرکه»، 17 خردادماه از سوی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی با حضور  چند تن از پژوهشگران برگزار شد.

این نشست در آستانه همایش «تاریخ شفاهی دین و فرهنگ»، به‌عنوان هفتمین پیش‌نشست علمی در تالار شیخ بهایی، آستان قدس با همکاری سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، انجمن تاریخ شفاهی ایران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی قم و مرکز اسناد و کتابخانه ملی شمال شرق کشور برگزار شد.

سخنرانان نشست بر این نکته تاکید کرد: تاریخ اماکن متبرکه، تنها در سنگ‌تراشی‌های معماری یا وقف‌نامه‌های مکتوب خلاصه نمی‌شود. حقیقت این مکان‌ها در «تجربه زیسته» نهفته است؛ در بغض یک زائر در لحظه ورود، در نظم دقیق خادمان در شب‌های احیا، و در تغییرات تدریجی آیین‌ها که تنها در حافظه شفاهی نسل‌های مختلف باقی مانده است.

محمود ملکی، در بخشی از سخنان خود با تأکید بر اهمیت ثبت این دقایق، یادآوری کرد: تاریخ شفاهی، دریچه‌ای به سوی ناگفته‌هاست. ما به دنبال ثبت صدای لرزان خادمی هستیم که دهه‌ها در این آستان خدمت کرده و اکنون حامل دانشی است که در هیچ کتیبه‌ای حک نشده است. این مستندسازی، یک مسئولیت اخلاقی در قبال آیندگان است تا بدانند در پس هر خشت این حرم، چه اراده‌ها و چه ایمان‌هایی نهفته بوده است.

آمارهای ارائه شده در این نشست حکایت از وسعت عظیم کار انجام‌شده برداشت؛ ۷۰ هزار ساعت صوت و مصاحبه تخصصی که در مرکز اسناد آستان قدس رضوی گردآوری شده است گنجینه‌ای بی‌بدیل از نظر وسعت و غنا در ایران است. در کنار این گنجینه، صدها میلیون سند مکتوب وجود دارد که وقتی در ترکیب با تاریخ شفاهی قرار می‌گیرند، تصویری دقیق و چندبعدی از سیر تحولات مدیریتی، فرهنگی و اجتماعی آستان قدس رضوی ترسیم می‌کنند.

سخنرانان نشست تصریح کردند که این حجم از اطلاعات، راه را برای انجام پژوهش‌های بین‌رشته‌ای گشوده است و محققان علوم اجتماعی می‌توانند «تحول رفتار زائران» را مطالعه کنند، پژوهشگران معماری می‌توانند «تغییراتِ کاربری فضاها» را از زبان معماران و مجریانِ پروژه‌ها بشنوند و جامعه‌شناسان می‌توانند «تأثیر فرهنگ رضوی بر سبک زندگی مردم مشهد» را واکاوی کنند.

نگاه کاربردی؛ از گذشته به آینده

ابوالفضل حسن‌آبادی؛ دبیر نشست هم با ارائه تحلیلی از روند پیشرفت پروژه‌های مرکز ترجمان معارف اسلامی، بر اهمیت «تحلیل محتوا» تاکید کرد: مرکز اسناد آستان قدس رضوی اکنون به یک «الگوی ملی» تبدیل شده است؛ الگویی که در آن «تاریخ شفاهی» نه یک ابزار تزئینی، بلکه ستون اصلی تصمیم‌گیری‌های کلان و هویت‌سازی برای نسل نو است.

حجت‌الاسلام والمسلمین فخرزاده و فاطمه خندان نیز به لایه‌های پنهانی از تاریخ دفاع مقدس و نقش آستان در ثبت لحظاتِ ایثار و شهادت پرداختند و بر این نکته تاکید کردند که تاریخ شفاهی، پیونددهنده «حافظه تاریخی» با «هویت ملی» است.

هفتمین پیش‌نشست همایش علمی «تاریخ شفاهی دین و فرهنگ»، در حالی به پایان رسید که شرکت‌کنندگان ضمن تاکید بر ضرورت تداوم این مسیر یادآوری کردند که امروز، حرم مطهر رضوی برای پژوهشگران، یک «دانشگاه زنده» است؛ دانشگاهی که در آن تاریخ، در حال نفس کشیدن است و وظیفه پژوهشگران، «شنیدن» و «ثبت کردن» این نفس‌ها پیش از آن است که در غبار زمان محو شوند.

حاضران همچنین تأکید کردند: تاریخ شفاهی، کلیدی برای درک عمیق‌تر از هویت ایرانی – اسلامی است و آستان قدس رضوی با پیشگامی در این عرصه، نه‌تنها متولی یک مکان مقدس، بلکه پاسبان حافظه‌ تاریخی ملتی است که عشق به اهل بیت(ع)، اصلی‌ترین پیوند فرهنگی‌ او  بوده و هست.

انتهای پیام