تحلیل عمیق دستاورد‌ها و چالش‌های برگزاری هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران و تأثیر آن بر «عدالت فرهنگی»، بررسی الزامات و مؤلفه‌های ماندگاری در شعر آیینی، بررسی دغدغه‌های اقتصادی ناشران در میانه بحران‌های معیشتی، نگاهی به تولیدات جدید سینما و تلویزیون و ثبت تصویری مقاطع حساس تاریخ معاصر و بازخوانی جایگاه «غدیر» به مثابه نقشه راه زندگی امروز از جمله محورهای پرمخاطب گروه فرهنگی در هفته‌ای است که گذشت. ادامه، گزارش جامع و مشروحی از آن‌ها را مرور می‌کنیم.

نمایشگاه مجازی کتاب: افقی نو برای عدالت فرهنگی

تا یک دهه پیش، چرخه توزیع کتاب در ایران از الگویی به‌شدت متمرکز پیروی می‌کرد؛ الگویی که در آن، ویترین اصلی کتاب کشور تنها برای چند هفته در پایتخت برپا می‌شد و سهم شهروندان ساکن در استان‌های دورافتاده، روستاها و شهرهای کوچک از این ضیافت فرهنگی، اغلب تنها تماشای تصاویر آن از دریچه رسانه‌ها بود. هزینه‌های گزاف سفر، اقامت و زمان‌بر بودن مسیر، به شکل عینی و عملیاتی، میلیون‌ها شهروند مشتاق را از لذت قدم زدن در میان قفسه‌های تازه‌ترین عناوین منتشرشده محروم می‌کرد.

نمایشگاه مجازی کتاب تهران اما با یک ابتکار ساده و درعین‌حال تحول‌آفرین، تمام این معادله را به هم ریخت؛ و آن اینکه به جای آنکه مردم به سمت کتاب بیایند، کتاب را به میان مردم فرستاد. این چرخش نگاه از «تمرکزگرایی» به «توزیع‌گرایی»، نقطه عطفی در تاریخ فرهنگی معاصر ایران محسوب می‌شود. از سوی دیگر، این رویداد موانع اقتصادی را برای ناشران کوچک و شهرستانی برداشته است. اجاره غرفه، باربری، حمل‌ونقل، اسکان نیروی انسانی و هزینه‌های جاری حضور در پایتخت، همواره سدی بزرگ در برابر ناشران مستقل بود. نمایشگاه مجازی این زمین بازی را به گونه‌ای طراحی کرده که در آن، ناشر گمنام یک شهرستان مرزی نیز می‌تواند هم‌عرض با بزرگترین بنگاه‌های نشر پایتخت، آثار خود را در معرض قضاوت مخاطبان سراسر کشور قرار دهد. این هم‌آوردی بر پایه کیفیت محتوا، نه پهناوری جیب، نویدبخش ظهور رقابتی سالم در صنعت نشر است.

ادامه تحلیل نمایشگاه مجازی کتاب را اینجا بخوانید

صدای ناشران: روایتی از گرانی، بی‌عدالتی و درماندگی

اما در کنار این تصویر امیدوارکننده، صدای منتقدانه و نگران ناشران نیز به گوش می‌رسد که از واقعیت‌های تلخ اقتصادی سخن می‌گویند. ایکنا برای بررسی عمیق‌تر این وضعیت، با فعالان این حوزه به گفت‌وگو نشسته است.

قدرت‌اله نیکبخت، مدیر انتشارات قو و دبیر انجمن فرهنگی ناشران کتاب کودک، با اشاره به وضعیت نامطلوب فروش در نمایشگاه‌های اخیر می‌گوید: اصلی‌ترین دلیل این وضعیت، گرانی کتاب‌ها و کاهش شدید توانایی خرید مردم است. امروز یک کتاب کودک ممکن است ۳۰۰ هزار تومان قیمت‌گذاری شود، اما وقتی هزینه پست و بسته‌بندی آن ۲۵۶ هزار تومان باشد، چه چیزی برای ناشر باقی می‌ماند؟ تقریباً ۴۰ هزار تومان. این مبلغ حتی هزینه واقعی تولید آن کتاب هم نیست، چه برسد به سود. این وضعیت فعلی، به هیچ وجه پایدار نیست.

مشروح این گفت‌وگو را اینجا بخوانید

رضا نیازی، مدیر انتشارات دلتا، نیز با انتقاد از عدم برگزاری نمایشگاه فیزیکی یکپارچه، اظهار می‌کند: نکته حائز اهمیت اینجاست که اگر کشور اساساً در شرایط خاص جنگی بود، چطور توانستیم دو نمایشگاه فیزیکی مجزا در دو نقطه مختلف به همراه یک نمایشگاه مجازی سراسری برگزار کنیم؟ این خود دلیلی واضح بر این است که امکان برگزاری یک نمایشگاه واحد وجود داشت. قطعاً می‌شد هوای حوزه نشر را بیشتر داشت و فضای کتاب را از این انزوا خارج کرد تا امروز به نقطه‌ای نرسیم که ناشران واقعاً درمانده شده‌اند و نمی‌دانند چه باید کنند.

مشروح این گفت‌وگو را اینجا بخوانید

«دیدار با دبیرکل»؛ روایت یک کار تیمی موفق

در دل همین فضا، رویدادهای فرهنگی همچنان جریان دارند. آیین تجلیل از راویان کتاب «دیدار با دبیرکل» به‌کوشش فائزه طاووسی، یکشنبه ۱۰ خردادماه در حوزه هنری برگزار شد. مرتضی قاضی، از دست‌اندرکاران اثر، در این مراسم گفت: ایده این کتاب بلافاصله بعد از شهادت سیدحسن نصرالله به ذهن ما رسید. به این فکر افتادیم که به چه شکل از سید روایت تولید کنیم. بسیاری از رزمندگانی که در دهه ۶۰ به لبنان اعزام می‌شدند، خاطراتی از ایشان داشتند، اما دسترسی به آن‌ها دشوار بود. تنها منبع مکتوب، خاطرات مرحوم هاشمی رفسنجانی بود که آن هم جنبه سیاسی داشت و برای کار روایی ما مناسب نبود. این اثر حاصل یک تجربه گروهی و تیمی موفق برای ثبت خاطرات شفاهی بود.

مشروح این گفت‌وگو را اینجا بخوانید

شعر و هنر آئینی؛ راز ماندگاری یک پیام

شعر آیینی، به عنوان یکی از اصیل‌ترین و تأثیرگذارترین جریان‌های ادبیات فارسی، همواره با این پرسش مواجه بوده که چگونه می‌توان پیام خود را فراتر از مناسبت‌ها و اعیاد، در حافظه تاریخی یک ملت ماندگار کند. علی انسانی، مداح، شاعر پیشکسوت اهل بیت(ع) و عضو شورای سیاست‌گذاری جشنواره روایت علوی، در گفت‌وگو با ایکنا به تبیین این موضوع پرداخته است.

وی با تاکید بر جوهره هنری شعر گفت: مهم‌ترین مسئله در شعر آن است که شاعر چه می‌گوید و آیا سخن او ماندگار خواهد شد یا صرفاً مصرفی و گذراست. اگر مضمون شعر با ذوق هنری و آرایه‌های ادبی همراه شود، می‌تواند با مخاطب ارتباط برقرار کند و اثری ماندگار بر جای بگذارد. وزن و موسیقی زمانی ارزشمند هستند که بتوانند پیام شاعر را به شکلی هنرمندانه منتقل کنند، نه اینکه هدف اصلی باشند. نمی‌توان فقط به خوش‌آهنگ بودن شعر اکتفا کرد؛ محتوا و پیام باید از استحکام و غنا برخوردار باشد.

این شاعر آیینی درباره تفاوت شعر مناسبتی و شعر دارای هویت اظهار کرد: شاعر باید بتواند مناسبت‌ها را به‌صورت هنرمندانه در تار و پود اثر خود جای دهد. اگر مناسبت تنها به شکل مستقیم و شعاری وارد شعر شود، اثر ماندگاری چندانی نخواهد داشت. شاعر برای دوری از کلیشه‌ها باید به هنر و خلاقیت خود تکیه کند. مناسبت‌ها باید در لابه‌لای ابیات و با بهره‌گیری از آرایه‌های ادبی نمود پیدا کنند. این شیوه باعث می‌شود شعر هم پیام خود را منتقل کند و هم از زیبایی و تازگی برخوردار باشد.

مشروح کامل این گفت‌وگو را اینجا بخوانید.

مروری بر تولیدات سیمافیلم در سال ۱۴۰۴

مهدی نقویان، رئیس مرکز سیمافیلم، در مروری بر اقدامات این مرکز اظهار کرد: سال ۱۴۰۴ با «پایتخت ۷» شروع شد. امسال تقارن عید نوروز و ماه مبارک رمضان، پیچیدگی خاصی در جدول پخش ایجاد کرد، اما به‌واسطه ویژند موفق «پایتخت» شروع خوبی داشتیم. با این حال، با شروع جنگ تحمیلی ۱۲ روزه در خرداد، به‌لحاظ جدول پخشی دچار اختلال شدیم و پخش سریال‌ها متوقف شد، زیرا باید فضا و دغدغه مردم و پیگیری اخبار جنگ را در اولویت قرار می‌دادیم. پس از آن نیز برای ایام محرم و صفر، برای نخستین‌بار یک کار تاریخ اسلامی ویژه این ایام با نام «مهمان‌کشی» با بودجه و زمان معمول ساخته و روانه آنتن شد که کمتر از یک سال زمان برد.

ادامه گفت‌وگو را اینجا بخوانید

«مأموریت غیر ممکن»؛ روایتی مستند از دل جنگ رمضان

عقیل جماعتی، فیلمساز مستند، این روزها مشغول ساخت اثری درباره جنگ اخیر رمضان است. او در گفت‌وگو با ایکنا درباره شکل‌گیری این پروژه گفت: این مستند که فعلاً نام موقت «مأموریت غیر ممکن» را دارد، از یک موقعیت کاملاً شخصی و خانوادگی آغاز شد. خانواده همسرم اهل جزیره خارک هستند و پس از شروع جنگ، یکی از دایی‌های همسرم اصرار داشت در جزیره بماند. مأموریت اولیه من این بود که به خارک بروم و او را راضی کنم از جزیره خارج شود، اما همین سفر ساده، به نقطه شروع یک مستند بلند تبدیل شد. با خودم دوربین بردم و وقتی برای آوردن او حرکت کردم، خودم در همان موقعیت گرفتار شدم و به دلیل شرایط جنگی و حمله به کشتی مسافربری، چند روزی امکان خروج از خارک را نداشتم. همین ماندن اجباری، فرصتی ایجاد کرد تا با دقت بیشتری به زندگی مردم در شرایط جنگ نگاه کنم و از دل یک مأموریت شخصی، به یک روایت مستند اجتماعی برسم.

ادامه این گفت‌وگو را اینجا بخوانید

«کلانتری ۱۱» برای فصل دوم بازمی‌گردد

پس از موفقیت فصل اول سریال «کلانتری ۱۱»، نگارش فصل دوم این مجموعه به سرپرستی محسن جهانی آغاز شد. فصل اول این سریال که محصول خانه تولیدات جوان و با اعتماد رسانه ملی به نسل جوان هنرمندان ساخته شد، بنابر گزارش رسمی مرکز تحقیقات سازمان صداوسیما، عنوان پربیننده‌ترین سریال تلویزیونی را در ایام پخش به خود اختصاص داد و با ثبت رکورد بیش از ۱۰ میلیون بازدید در تلوبیون، جایگاه خود را به عنوان یکی از آثار پرمخاطب تثبیت کرد.

غدیر؛ قطب‌نمای زندگی امروز

به بهانه ایام مبارک ماه ذی‌الحجه، ایکنا برای کاویدن لایه‌های پنهان گفتمان غدیر و جایگاه آن در حکمرانی اسلامی، به گفت‌وگو با حجت‌الاسلام محمد برزگر، معاون پژوهشی مرکز تخصصی شیعه‌شناسی، نشسته است. وی در آغاز سخن خود تأکید کرد: غدیر قطب‌نمای زندگی امروز ماست. آیا غدیر فقط مربوط به ۱۴۰۰ سال پیش بوده یا یک سبک زندگی برای امروز من و شماست؟ غدیر در اصل به معنای تداوم است. تصور کنید در یک سفر طولانی، مهم‌ترین لازمه، داشتن نقشه راهی دقیق است. غدیر همان نقشه راه ما انسان‌هاست. بعد از آنکه پیامبر اکرم(ص) دین را ابلاغ کرد، شخصی باید حاضر می‌بود که راه درست را نشان دهد؛ شخصی که نه با حرف، بلکه با عمل به این مهم نائل شود.

ادبیات دیپلماتیک؛ هنر اقناع از طریق زبان

در عرصه روابط بین‌الملل، دیپلماسی بیش از هر چیز «هنر اقناع از طریق زبان» است. پس از پیام اخیر اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، خطاب به رئیس‌جمهوری آمریکا با ارجاع به کتاب «تاریخ بی‌خردی»، ایکنا به تحلیل لایه‌های معنایی این پیام پرداخت. دیپلمات‌های موفق همواره از «لایه‌های چندگانه معنایی» بهره برده‌اند؛ زبانی که در ظاهر محترمانه، اما در عمق استوار و جهت‌دار است. کشورهای صاحب‌تمدن مانند ایران، گنجینه‌ای از نمادها و الگوهای ادبی در اختیار دارند که به کارگیری ماهرانه آنها، نشانه‌ «برتری استراتژیک» دیپلمات است. ادبیات دیپلماتیک پلی است میان «صلابت سیاست» و «ظرافت فرهنگ». دیپلماتی که از این میراث بهره گیرد، همواره «دست بالا» را در میدان مذاکره از آن خود کرده است.

مشروح این گزارش را اینجا بخوانید.

موسیقی؛ خاطره‌ای از استاد شجریان و ارادت به امیرالمؤمنین(ع)

به قلم احمد مسجدجامعی، وزیر پیشین فرهنگ و ارشاد اسلامی، خاطره‌ای شنیدنی از دیدار استاد محمدرضا شجریان از نمایشگاه کتاب بازخوانی شده است: سال ۷۹ نمایشگاه کتاب در بخش ویژه به معرفی آثار مربوط به علی امیرالمؤمنین(ع) پرداخت. یکی از پرآوازه‌ترین دیدارکنندگان، استاد شجریان بود که بیشترین وقت خود را در این غرفه گذرانید و پیوسته پرس‌وجو می‌کرد. در پایان دیدار، یادداشت مفصلی نوشت و اظهار کرد: «زمانی که در مشهد بودم، در رادیو مشهد زیاد درباره علی(ع) آواز و تصنیف خوانده‌ام. در تهران نیز غزل معروف استاد شهریار را اجرا کردم». برای یافتن نوارهای شجریان بسیار تلاش شد و بالاخره کارکنان رادیوی مشهد نواری یافتند که شاهد بر همان گفته آقای شجریان بود، گرچه این آثار همچنان غیرقابل دسترس است! از شجریان نوار دیگری در دست است که غزلی از حافظ را با این آواز خوانده است: «زبان خامه ندارد سر بیان فراق» که در میانه نام حضرت علی را تکرار می‌کند و همچنین اجرایی با شعر مهدی سهیلی: «علی را چه بنامم؟/ علی را چه بخوانم؟»»

متن کامل این یادداشت را اینجا بخوانید.

رادیو؛ تبیین جایگاه زن در اندیشه رهبری

برنامه رادیویی «ریحانه» با تهیه‌کنندگی ساناز باقری از رادیو تهران، با رویکردی تحلیلی، به تبیین جایگاه و حقوق زن از منظر اندیشه‌های رهبر شهید انقلاب می‌پردازد. ساناز باقری در گفت‌وگو با ایکنا گفت: «هدف ما این است که تصویری روشن‌تر از جایگاه زن در اندیشه رهبری ارائه دهیم و نقش مهم زنان را در ساختار خانواده و جامعه به زبان ساده بیان کنیم.» این برنامه پنجشنبه‌ها ساعت ۹ از رادیو تهران پخش می‌شود.

انتهای پیام